Η πολιτική χωρίς αρχές και σεβασμό των θεσμών απαξίωσε τους πολιτικούς

Στο δεύτερο άρθρο του (βλέπε «Εφημερίδα των Συντακτών» της 16.3.18) σχετικά με την ασκούμενη από τη σημερινή κυβέρνηση πολιτική, ο καθηγητής της Φιλοσοφίας της Τεχνοεπιστήμης στο ΑΠΘ, Ι. Ν. Μαρκόπουλος, αναφερόμενος στην κριτική που της ασκείται από συντάκτες και συνεργάτες της «Εφημερίδας των Συντακτών», γράφει:

Η πολιτική απαιτεί τη συνύπαρξη βασικών ηθικών αρχών και αξιών και μακάρι να μπορούσε να αναχθεί στην ηθική. Ωστόσο, η πολιτική δεν είναι πρωτίστως ένα ηθικό άθλημα, όπως αυτό απαιτείται σε προσωπικό επίπεδο, αλλά είναι μια τέχνη που κρίνεται με βάση τις προθέσεις, τα υπάρχοντα μέσα, το εφικτό των πραγμάτων, τους τρόπους διεκδίκησης και τα αποτελέσματα

Δεν γνωρίζω τι ακριβώς εννοεί ο κ. Μαρκόπουλος με τη λέξη «ηθικό άθλημα». Ανεξάρτητα όμως από αυτό, η τέχνη της πολιτικής δεν κρίνεται μόνο με βάση όσα παραθέτει, αλλά και με το αν και κατά πόσον η άσκησή της στηρίζεται σε αξίες και σεβασμό των θεσμών. Και αυτό δεν συμβαίνει στη χώρα μας από το 1974 μέχρι σήμερα, για να περιοριστούμε στη Μεταπολίτευση (βλέπε σχετικά το βιβλίο μου με τίτλο «Εκπτωση αξιών και απαξίωση θεσμών» που εκδόθηκε το 2005).

Λόγω έλλειψης χώρου θα αναφερθώ μόνο σε ορισμένες αξίες, οι οποίες θα έπρεπε να αποτελούν πυξίδα της πολιτικής, αλλά τις περιφρόνησαν.

ΑΛΗΘΕΙΑ. Τα κυβερνητικά κόμματα όφειλαν να πουν προεκλογικά την αλήθεια στον λαό για την πραγματική κατάσταση της χώρας και, με βάση αυτήν και τις δυνατότητες και τους περιορισμούς που υπάρχουν, να εξαγγείλουν τα προγράμματα που θα εφάρμοζαν. Αντί γι’ αυτά, παρουσίασαν προγράμματα με προφανώς ανέφικτους στόχους παραπλανώντας τον λαό. Σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις είπαν συνειδητά ψέματα.

ΙΣΟΝΟΜΙΑ. Τα κυβερνητικά κόμματα, παρά τις διακηρύξεις τους, δεν συμπεριφέρονται και δεν νομοθετούν τηρώντας την ισονομία. Πριν από το 1981 διαχώριζαν τον λαό σε εθνικόφρονες και μη (φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων, ακόμα και για βουλευτές, ενημερώνονταν μέχρι το έτος εκείνο). Τόσο πριν όσο όμως και μετά όλα τα κυβερνητικά κόμματα δεν εφαρμόζουν την ισονομία. Πολλά από αυτά συνδέθηκαν στενά με τους οικονομικά ισχυρούς και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ενώ όλα ενίσχυσαν την κομματικοποίηση των πάντων με τις συνέπειες που βιώνουμε.

ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ. Τα κυβερνητικά κόμματα, αντί να επιβραβεύουν και να αξιοποιούν τους άξιους, προωθούν τους δικούς τους («τα δικά μας παιδιά»), ανεξάρτητα από το αν έχουν τα προσόντα που απαιτούνται για τις συγκεκριμένες θέσεις, ή προτιμώντας τους δικούς τους που έχουν τέτοια προσόντα, αλλά αποδεδειγμένα κατώτερα εκείνων που αποκλείονται, με αποτέλεσμα πολλοί άξιοι να εκπατρίζονται.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ. Πριν από την κρίση η Ν.Δ. εφάρμοζε μια πολιτική που ευνοούσε τους οικονομικά ισχυρούς και έδινε ψίχουλα στους αδύναμους, αυξάνοντας την ανισότητα. Το ΠΑΣΟΚ πήρε αρχικά μέτρα που προωθούσαν την κοινωνική δικαιοσύνη, στη συνέχεια όμως και βαθμηδόν ακολούθησε την ίδια πολιτική. Οι μνημονιακές κυβερνήσεις μέχρι το 2014 όξυναν την ανισότητα, ενώ η κυβέρνηση από το 2015 μέχρι σήμερα ψήφισε και εφάρμοσε παρόμοια μέτρα, με τα οποία προσπαθεί να απαλύνει την ανισότητα με ψίχουλα που όμως δεν την αποτρέπουν.

Ολα τα κυβερνητικά κόμματα, εκτός από την περιφρόνηση των αξιών, έχουν επιδείξει μεγάλη ασέβεια στους θεσμούς. Και γι’ αυτήν θα περιοριστώ στα παρακάτω.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ. Τα όσα προαναφέρθηκαν αποτελούν παραβιάσεις σαφών διατάξεων του Συντάγματος, αλλά δεν είναι οι μόνες. Ο μη σεβασμός των θεσμών είναι και αυτός παραβίαση άλλων διατάξεών του.

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ. Τα κυβερνητικά κόμματα τηρούν μια επιλεκτική στάση απέναντι στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης. Οταν οι αποφάσεις αυτές τα ευνοούν, εκθειάζουν την ανεξαρτησία της, όταν όμως οι αποφάσεις της ακυρώνουν αντισυνταγματικούς νόμους, προεδρικά διατάγματα ή υπουργικές αποφάσεις, εξανίστανται. Τελευταία η κατάσταση στο θέμα αυτό έχει ξεπεράσει τα όρια.

ΒΟΥΛΗ. Ολα τα κυβερνητικά κόμματα δεν σέβονται τη Βουλή και παραβιάζουν κατάφωρα τον κανονισμό λειτουργίας της. Πολυνομοσχέδια παλιότερα και νομοσχέδια-τόμοι τελευταία ψηφίζονται με συνοπτικές διαδικασίες, πληθώρα άσχετων τροπολογιών προωθείται με τις ίδιες διαδικασίες. Τελευταία η κατάσταση έχει εκτραχυνθεί με τα όσα πρωτοφανή διαδραματίζονται στον ναό της Δημοκρατίας.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ. Η συνταγματική ανεξαρτησία τους υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Ολοι οι υπουργοί Παιδείας παίρνουν αποφάσεις ερήμην τους ή εναντίον αποφάσεων των Συγκλήτων τους. Ολοι οι υπουργοί καθορίζουν τον αριθμό εισακτέων, παρά τις διαμαρτυρίες των ιδρυμάτων και τις πραγματικές δυνατότητές τους. Στις εκκλήσεις για προστασία των χώρων τους οι κυβερνήσεις κωφεύουν.

Το να πολιτεύονται με βάση τις αξίες και να σέβονται τους θεσμούς που προαναφέρθηκαν ήταν και είναι θέμα πολιτικής βούλησης, που δυστυχώς δεν υπάρχει όλα τα χρόνια της Μεταπολίτευσης (εξαιρούνται οικονομικά μέτρα που επέβαλαν οι δανειστές). Το γεγονός αυτό αποτελεί τον βασικό λόγο της απαξίωσης των πολιτικών, δηλαδή της πολύ χαμηλής εκτίμησης του λαού προς αυτούς που δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις.

* πρώην αντιπροέδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ