Φόρουμ «Μια ζώνη, ένας δρόμος»

Το φόρουμ «Μια ζώνη, ένας δρόμος», που πραγματοποιείται στο Πεκίνο στις 14 και 15 Μαΐου είναι μια διεθνής συνάντηση υψηλού επιπέδου κατά την οποία η Κίνα παρουσιάζει πρώτη φορά συνολικά στη διεθνή κοινότητα το στρατηγικό της σχέδιο περιφερειακής συνεργασίας που αναγγέλθηκε από τον πρόεδρο Σι Τσινπίνγκ το 2013 κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στο Καζακστάν (χερσαίο τμήμα) και την Ινδονησία (θαλάσσιο τμήμα).

Πρόκειται για ένα σχέδιο που εμπνέεται από τον αρχαίο Δρόμο του Μεταξιού κοιτάζοντας ωστόσο σταθερά στο μέλλον. Οπως ο αρχαίος Δρόμος έφερε σε επαφή τους λαούς και προώθησε τη γνώση και τις ανταλλαγές ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση μέσω χερσαίων και θαλάσσιων οδών, έτσι και ο σύγχρονος Δρόμος στοχεύει στη διασύνδεση μέσω ξηράς και θαλάσσης και την προώθηση της τεχνολογίας και των ανταλλαγών μέσα από ευρείες διαβουλεύσεις, κοινή συμμετοχή και αμοιβαία επωφελή συνεργασία.

Το φιλόδοξο σχέδιο, αρχικά ασαφές στο γενικό του περίγραμμα και με ανεπαρκή κάλυψη λόγω περιορισμένης ενημέρωσης, παρουσιάζεται τώρα στη συνολική του ευρύτητα και σπουδαιότητα. Ενας από τους στόχους του φόρουμ είναι οι διακρατικές συμφωνίες να ενισχυθούν και να αποκτήσουν πολυμερή διάσταση, έτσι ώστε να συμβάλουν στη συνεκτικότητα και την προώθηση της παγκοσμιοποίησης. Η ανάληψη κινεζικών πρωτοβουλιών για οικονομική συνεργασία σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο κατέστη σαφής από τον Κινέζο πρόεδρο, τον περασμένο Ιανουάριο, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.

Οι υποδομές και η στενή οικονομική και εμπορική συνεργασία επεκτείνονται τώρα στους τομείς της επιστήμης, τεχνολογίας, παιδείας, πολιτισμού και τουρισμού. Στόχος είναι η εξωστρέφεια, η βιώσιμη ανάπτυξη, η περαιτέρω κατανόηση και σύσφιγξη των φιλικών δεσμών, καθώς και η ανάληψη κοινών οικονομικών προγραμμάτων σε μια αμοιβαία επωφελή σχέση. Το σχέδιο εστιάζει σε χώρες της ευρω-ασιατικής ηπείρου και Αφρικής, παραμένει όμως ανοιχτό και στις υπόλοιπες χώρες.

Το φόρουμ συμπίπτει με την ανάληψη, εκ μέρους του Κινέζου προέδρου, ενός αυξανόμενου ηγετικού ρόλου στο εξωτερικό και σταθεροποίησης της εξουσίας του στο εσωτερικό, πριν από το 19ο Συνέδριο του Κόμματος τον προσεχή Οκτώβριο.

Προβλέπεται, τότε, να ανανεωθεί η σύνθεση της Διαρκούς Επιτροπής του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΚ, ενώ γίνεται λόγος για παράταση της θητείας του Κινέζου προέδρου πέραν της προβλεπόμενης οκταετίας, ως εγγύηση για την επιτυχία του «κινεζικού ονείρου». Σε αυτό εντάσσεται και η πρωτοβουλία «Μια ζώνη, ένας δρόμος», που είναι το προσωπικό στοίχημα του Σι Τσινπίνγκ για μια ευημερούσα σοσιαλιστική χώρα με την προοπτική της συμπλήρωσης εκατό ετών, το 2049, από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Στην ομιλία του, ο Κινέζος πρόεδρος αναφέρθηκε επανειλημμένα σε έναν νέο τρόπο σχέσεων που σέβεται την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία, τη μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών και προσβλέπει στην ασφάλεια και σταθερότητα, βασικά στοιχεία της σινικής εξωτερικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις Πέντε Αρχές Ειρηνικής Συνύπαρξης.

Αναφέρθηκε, επίσης, στην καταπολέμηση της φτώχειας, την κοινωνική δικαιοσύνη, ειρήνη, βιώσιμη ανάπτυξη, εξωστρέφεια και συνεκτικότητα, καθώς και στην προβλεπόμενη σημαντική οικονομική ενίσχυση του στρατηγικού αυτού σχεδίου.

Τα προβλήματα για την υλοποίησή του είναι αναμφίβολα πολλά: πόλεμοι, εθνικισμοί, οικονομικά συμφέροντα και προσωπικές φιλοδοξίες. Υπάρχουν, επίσης, αρνητικές αντιδράσεις και σκεπτικισμός λόγω του φόβου μιας σινικής ηγεμονίας, όπως στην περίπτωση της Ινδίας.

Πέρα ωστόσο από την επιτυχία ή όχι της πρωτοβουλίας, είναι βέβαιο ότι το Πεκίνο εισάγει έναν νέο τρόπο άσκησης εξωτερικής πολιτικής, που διαφοροποιείται αισθητά από το κυρίαρχο δυτικό μοντέλο και σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στην παραδοσιακή του πολιτική «χαμηλών τόνων». Η Κίνα προτείνει έναν εναλλακτικό τρόπο οργάνωσης και συνεργασίας που βασίζεται στις σινικές αξίες και προτάσσει την ήπια ισχύ για την προώθηση των πολιτικών και οικονομικών της συμφερόντων.

Η χώρα μας, λόγω της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής της θέσης, έχει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του Νέου Δρόμου του Μεταξιού. Η παρουσία του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στο φόρουμ συμβάλλει στην περαιτέρω προώθηση της ελληνοκινεζικής συνεργασίας.

Εχει αναγγελθεί η συνεργασία στις υποδομές, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες, καθώς και η αεροπορική σύνδεση Αθήνας-Πεκίνου, που αναμένεται εδώ και 20 χρόνια. Υπάρχει, επίσης, η βούληση ώστε η συνεργασία να επεκταθεί στην παιδεία και στον πολιτισμό.

Η παρουσία του πρωθυπουργού στην τελετή εγκαινίων του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Ξένων Σπουδών του Πεκίνου ήταν πολύ σημαντική. Επίσης, η ανακήρυξη του 2017 ως Ετους Ελληνοκινεζικής Πολιτιστικής Συνεργασίας και το Φόρουμ Αρχαίων Πολιτισμών, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, είναι μια ευκαιρία για ανάληψη ευρύτερων πρωτοβουλιών.

Η πολιτιστική παράδοση κατέχει σημαντική θέση στην ανάδειξη του νέου πολιτικού παραδείγματος που συνιστά η Κίνα. Και εμείς, με τον πολιτισμό μας, που ασκεί μεγάλη γοητεία στους Κινέζους, μπορούμε να γίνουμε όχημα για σημαντικές συνεργασίες με πολλαπλά οφέλη.

* Αναπληρώτρια καθηγήτρια Ελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πεκίνου