Και τώρα ο εκλογικός νόμος

Το πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη ανέδειξε με ξεκάθαρο τρόπο την αγωνία των αιρετών για την οικονομική επιβίωση της αυτοδιοίκησης. Το ανώτατο συνδικαλιστικό όργανο των δημάρχων ζητά σχεδόν τον διπλασιασμό των πόρων της κρατικής επιχορήγησης («κατώτατο όριο» 4,5 δισ. ευρώ, από 2,6 εκατ. ευρώ που προβλέπει ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2026), κάτι που, όπως αναφέρεται στο ψήφισμα του συνεδρίου, «δεν αποτελεί αίτημα, αλλά απαίτηση δικαιοσύνης για την επιβίωση και την αποτελεσματική λειτουργία των δήμων». Είναι δεδομένο ότι η υλοποίηση αυτού του (εύλογου, για όσους παρακολουθούν τις αυτοδιοικητικές εξελίξεις) αιτήματος θα απαιτήσει και περαιτέρω δράσεις διεκδίκησης. Παράλληλα, ο αγώνας της δημοτικής αυτοδιοίκησης αναμένεται να μεταφερθεί προσεχώς και σε ένα άλλο πεδίο, αμιγώς πολιτικό: στην αλλαγή του εκλογικού νόμου.

Ως γνωστόν, η κυβέρνηση θέλει να καταργήσει τον δεύτερο γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, με τους πολίτες να καλούνται σε μία Κυριακή και με ένα «ψηφοδέλτιο πολλαπλών επιλογών» να επιλέξουν δύο συνδυασμούς: έναν που θα αποτελεί τη βασική τους επιλογή και έναν άλλο ως εναλλακτική επιλογή. Το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα δέχεται κριτική ότι θα ευνοήσει την εκλογή δημάρχων με ισχνές μειοψηφίες, οι οποίοι θα είναι –κατ’ επέκταση– ανίσχυροι, εύκολα χειραγωγούμενοι και απολύτως εξαρτώμενοι από την κυβέρνηση.

Το αίτημα για οικονομική αυτοτέλεια των δήμων είναι πάνδημο· συσπειρώνει τους δημάρχους όλων των παρατάξεων. Ομως η προωθούμενη αλλαγή του εκλογικού νόμου έχει δεχθεί κριτική μόνο από την αντιπολίτευση. Το ψήφισμα της Αλεξανδρούπολης δεν αναφέρεται στη συγκεκριμένη κυβερνητική πρόταση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτοδιοικητικά στελέχη που προέρχονται από τον χώρο της Ν.Δ. ή πρόσκεινται στην κυβερνώσα παράταξη, δεν διαφωνούν με τις προωθούμενες αλλαγές.

Πάγιο αίτημα των στελεχών της ελληνικής αυτοδιοίκησης είναι η σύγκλιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Παραδοσιακά, στις ευρωπαϊκές εκλογές εφαρμόζονται αναλογικά εκλογικά συστήματα για την ανάδειξη τοπικών αρχών. Το δε προτεινόμενο από την κυβέρνηση μοντέλο εφαρμόστηκε μερικώς στη Μεγάλη Βρετανία και απορρίφθηκε ως αποτυχημένο προ ολίγων ετών. Θα δούμε, άραγε, ένα αυτοδιοικητικό κίνημα να υψώνει ανάστημα απέναντι σε ένα –όπως έχει καταγγελθεί– «εκλογικό σύστημα χειραγώγησης»; «Αυτό που είδαμε στην Αλεξανδρούπολη ήταν μόνον η αρχή», είναι η πολλά υποσχόμενη φράση του Χάρη Δούκα στην πρόσφατη συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.».