Υστερα από το πρώτο «κύμα» των μνημονιακών μέτρων και το δεύτερο «κύμα» της συστηματικής υποχρηματοδότησης στην επταετία της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, ο χώρος της παιδείας έχει μπει σε επικίνδυνη πορεία υποβάθμισης, η οποία πλέον παράγει εκφυλιστικά φαινόμενα. Τα πιο εντυπωσιακά από αυτά αφορούν το έμψυχο δυναμικό της παιδείας: καθηγητές και φοιτητές.
Κάθε χρόνο, περίπου την ίδια εποχή, στις αρχές του φθινοπώρου, δύο ευάλωτες κατηγορίες του έμψυχου δυναμικού της παιδείας, οι νεοδιόριστοι καθηγητές και οι νέοι πρωτοετείς φοιτητές, έρχονται αντιμέτωποι με σοβαρά προβλήματα. Διαπιστώνουν ότι ο δημόσιος χαρακτήρας της παιδείας δεν αφορά μόνο τις γενικές θεσμικές προϋποθέσεις, αλλά και τις άμεσες υλικές προϋποθέσεις. Δει δη χρημάτων, και άνευ τούτων…
Για τους νεοδιόριστους καθηγητές αρχίζει η μεγάλη περιπέτεια. Διοριζόμενοι ύστερα από χρόνια αναμονής και περιπλάνησης στην ελληνική περιφέρεια ως αναπληρωτές, διαπιστώνουν ότι δεν άλλαξαν και πολλά. Υστερα από τη μακρόχρονη περιπέτεια της συγκέντρωσης μορίων, ο μισθός τους ως διορισμένων πλέον εξακολουθεί να μην επαρκεί για τα προς το ζην.
Στην πλειονότητά τους εξακολουθούν να εργάζονται «εκτός έδρας» και να πληρώνουν ενοίκιο, που σημαίνει ότι, ιδιαίτερα αν έχουν οικογένεια, θα πρέπει να χρηματοδοτούν δύο σπίτια. Με ετήσιο καθαρό εισόδημα (12 μισθοί) που ανέρχεται σε 10.680 ευρώ (!) καλούνται να χρηματοδοτήσουν ανάγκες διαβίωσης που με συντηρητικούς υπολογισμούς ανέρχονται σε 15.600 ευρώ. Ενοίκιο, τρόφιμα και καύσιμα δεν επιτρέπουν ακόμη και με πολύ λιτό, πλην αξιοπρεπή, βίο να αποφύγουν ένα ετήσιο έλλειμμα σχεδόν 5.000 ευρώ. Εν ολίγοις, αυτοχρηματοδοτούνται –μια ιδιότυπη εκδοχή της «ατομικής ευθύνης».
Για τους νεοεισερχόμενους στα πανεπιστήμια, φοιτητές και φοιτήτριες, τα γενικά έξοδα δεν είναι πολύ λιγότερα από αυτά των νεοδιοριζόμενων καθηγητών, και τα επωμίζονται οι οικογένειές τους –με ποινή, αν αδυνατούν να το κάνουν για «εκτός έδρας» σπουδές, να μην μπορούν οι νέοι να σπουδάσουν. Τα ενοίκια ακόμη και για «τρύπες» 35 τετραγωνικών είναι απλησίαστα. Στις φοιτητογειτονιές των μεγάλων πόλεων (Αθήνα και Θεσσαλονίκη), καθώς και στις φοιτητουπόλεις, όπως τα Γιάννενα κ.ά., τα ενοίκια για τέτοιες κατοικίες κυμαίνονται από 400 έως και… 750 ευρώ!
Πρόκειται για κατάσταση εντελώς απαράδεκτη, που υπονομεύει την παιδεία στα θεμέλιά της. Καθηγητές που κάνουν υπομονή για χρόνια, συνήθως πάνω από δεκαετία, για να διοριστούν, αντιλαμβάνονται ότι αυτό δεν είναι μια ελπιδοφόρα αρχή, αλλά η συνέχεια μιας δοκιμασίας χωρίς τέλος. Και πολλοί φοιτητές αντιλαμβάνονται ότι είναι ευκολότερο να πετύχεις στις εισαγωγικές εξετάσεις παρά να βρεις οικονομικά προσιτή κατοικία. Παιδεία του φτωχοκομείου…
