«Δεν ήρθα να οδηγήσω πρόβατα, ήρθα να ξυπνήσω λιοντάρια», υποσχέθηκε ο «Βασιλιάς», το «Λιοντάρι», ο «Περούκας», ο «Τρελός», ο νέος πρόεδρος της Αργεντινής που κράδαινε ένα αλυσοπρίονο ως σύμβολο των πολιτικών του προθέσεων. Ο Χαβιέρ Μιλέι, με την «εκλογική ανταρσία» που σήμανε η ψήφος σ’ αυτόν, δεν ξύπνησε λιοντάρια, αλλά φαντάσματα των χειρότερων εποχών που έζησε η Αργεντινή.
Με το προκλητικό, ανορθολογικό, εκκεντρικό του στιλ υποσχέθηκε μια ριζική αλλαγή, το «καινούργιο», πείθοντας τους νέους (η εκλογική του βάση είναι νέοι 16-29 ετών) που ζητούν κάτι «διαφορετικό», πέρα από τις μόνιμες κρίσεις που έχουν γνωρίσει. Μια απάτη, αφού τίποτα καινούργιο δεν κομίζει, αναμασώντας θέσεις της παλαιοελευθεριακής τάσης του Μάρεϊ Ρόθμπαρντ, από τους ιδρυτές του αμερικανικού Ελευθεριακού Κόμματος.
«Η νίκη στον πόλεμο δεν έρχεται από τον αριθμό των στρατιωτών αλλά από τις δυνάμεις που έρχονται από τον ουρανό», μια αναφορά από το Βιβλίο των Μακκαβαίων, από τις πολλές θρησκευτικές παραπομπές με τις οποίες διανθίζει τους λόγους του, η οποία μάγεψε τους νέους που υιοθέτησαν τον όρο: έγιναν οι δικές του «Δυνάμεις του Ουρανού» λειτουργώντας σαν τον ψηφιακό στρατό του και κατακλύζοντας τα κοινωνικά μέσα με τις αλλοπρόσαλλες θέσεις του και τα μηνύματα μίσους προς την «κάστα των πολιτικών».
Αυτή η βάση του που ενθουσιάζεται με τις υπερβολές και τις εκρήξεις του, χωρίς οι περισσότεροι να κατανοούν τι σημαίνουν για την ίδια τη ζωή τους οι προτάσεις του για ιδιωτικοποίηση των πάντων, απόλυτη συρρίκνωση του κράτους, δολαριοποίηση, κατάργηση της Κεντρικής Τράπεζας, της δημόσιας Παιδείας και Υγείας, των επιδομάτων προς τους ευάλωτους ή του νόμου για τις αμβλώσεις, περιορισμό του συνδικαλισμού ή των διαδηλώσεων, ανάθεση στον στρατό της αστυνόμευσης των δρόμων, ελεύθερη οπλοφορία ή αγορά οργάνων και παιδιών.
Ο Μιλέι γεννήθηκε το 1970, παιδί ενός βίαιου πατέρα που τον ξυλοκοπούσε και τον κακοποιούσε ψυχολογικά ταπεινώνοντάς τον. Πέρασε δύσκολα στο σχολείο όπου κέρδισε το παρωνύμιο «Ο Τρελός» για τον εκρηκτικό του χαρακτήρα. Φλέρταρε με ροκ συγκροτήματα και ποδόσφαιρο έως ότου τον κέρδισε η οικονομία και η Αυστριακή Σχολή του νεοφιλελευθερισμού παίρνοντας πτυχίο από το Πανεπιστήμιο του Μπέργκαμο και έπειτα δύο μεταπτυχιακά. Δούλεψε ως σύμβουλος σε τράπεζες και επιχειρήσεις, ανάμεσά τους στον όμιλο του επιχειρηματία Εδουάρντο Εουρνεκιάν, ενός ακόμη εκπροσώπου της «κάστας» που υποτίθεται ότι αντιμάχεται, ο οποίος ωστόσο έγινε από τους βασικούς χρηματοδότες του.
Το πλατύ κοινό τον γνώρισε το 2015 από την τηλεόραση όπου άρχισε να εμφανίζεται ως «ειδήμονας περί πάντων και τινών ακόμη». Αθυρόστομος, επιθετικός, ιστριονικός, πολέμιος της «κάστας», έγινε γρήγορα μια τηλεπερσόνα των prime time εκπομπών. Ενας ψυχικά ασταθής άνθρωπος που μιλά με τα πέντε σκυλιά του και επικοινωνεί με τον «πρωτότοκο» νεκρό Κόναν (γνωρίστηκαν, λέει, σε μια ρωμαϊκή αρένα πριν από 2.000 χρόνια και τον κλωνοποίησε) μέσω ενός μέντιουμ. Και που λέει για την αδελφή του, που είναι και δεξί του χέρι, «είναι ο Μωυσής, ο Μεσσίας, εγώ είμαι απλά ο απόστολος».
Ενας μιντιανός παλιάτσος, λένε οι αντίπαλοί του, που έκανε την πολιτική ψυχαγωγικό θέαμα και ανέβαζε μαζί με κωμικούς θεατρικά έργα όπου ως ψυχοθεραπευτής αποδομούσε τις πολιτικές των περονιστών ή έσπαγε ένα ομοίωμα του κράτους με ένα μπαστούνι του χόκεϊ.
Θα ήταν απλά μια ψυχιατρική περίπτωση, κατά πολλούς, αν η δημοφιλία του δεν τον έκανε να περάσει στην πολιτική για να εκπληρώσει τα «οράματα και τις φωνές που ακούει», ψαρεύοντας τις θέσεις του από την παγκόσμια αγορά της alt-right: κατ’ αυτόν τίποτα κακό δεν υπάρχει αν μια επιχείρηση μολύνει τα ποτάμια, ο Πάπας είναι ένας ηλίθιος εκπρόσωπος του Κακού στη Γη, η κοινωνική δικαιοσύνη είναι διαστροφή, η κλιματική αλλαγή είναι άλλο ένα ψέμα του σοσιαλισμού, η πανδημία είναι ένα σχέδιο του Φόρουμ του Σάο Πάολο.
Είναι έτσι που το 2021 εκλέχτηκε βουλευτής μαζί με τη Βικτόρια Βιγιαρουέλ, τη σημερινή του αντιπρόεδρο, και που στις 19 Νοεμβρίου σάρωσε στις εκλογές φτάνοντας στην προεδρία της Αργεντινής. Τι συνέβη; Μια διαλυμένη κοινωνία που επιλέγει να την εκπροσωπήσει ένας διαλυμένος άνθρωπος, έγραφε η εφημερίδα Pagina12 γι’ αυτό το ξεχωριστό φαινόμενο. Γιατί ο Μιλέι ίσως είναι ο μοναδικός πολιτικός που εκλέχτηκε λέγοντας ξεκάθαρα τι θέλει να κάνει κι ίσως είναι και από τους λίγους που ψηφίστηκε από πολλούς με την ελπίδα ότι δεν θα τα κάνει.
Η μεγάλη απορία είναι αν θα μπορέσει να διαμορφώσει κάποιο σχήμα κυβερνησιμότητας, με περιθωριακή παρουσία σε Βουλή και Γερουσία, με ρήξεις στο εσωτερικό του κόμματός του και με έναν ασφυκτικό εναγκαλισμό με την κάστα που εκπροσωπείται από τον νέο του σύμμαχο, τον πρώην πρόεδρο Μαουρίσιο Μάκρι, ο οποίος ανακτώντας τη θέση του «ενωτικού ηγέτη σύσσωμης της Δεξιάς» κινεί τα νήματα και του κάνει ενέσεις μετριοπάθειας.
Είναι ενδεικτικό πως ήδη βάζει νερό στο κρασί του ανασκευάζοντας τα περί διακοπής των σχέσεων με την Κίνα ή τον «κομμουνιστή Λούλα» της Βραζιλίας, ενώ μέλη του οικονομικού του επιτελείου εξήγησαν πως τα περί κατάργησης της Κεντρικής Τράπεζας είναι εκλογικό σύνθημα και πως η δολαριοποίηση δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει άμεσα.
Μένει να δούμε αν θα καταφέρει να γίνει ένας ακόμη κυβερνών της Ακροδεξιάς ή αν η συμμαχία του με την παραδοσιακή Δεξιά του Μάκρι μπορεί να τον καταπιεί αναδεικνύοντάς τον σε έναν χρήσιμο ηλίθιο.
Γιατί τον επιλέξαμε
Ο νέος ακροδεξιός πρόεδρος της Αργεντινής έπεισε τους ψηφοφόρους με την αλλόκοτη περσόνα του κι ετοιμάζεται να εφαρμόσει τις πιο αντιδραστικές, φιλοχουντικές πολιτικές.
