Τον Ιούνιο του 2026 ο Γιάννης Στουρνάρας θα είναι 70 ετών. Θα έχει συμπληρώσει 12 χρόνια στο τιμόνι της ΤτΕ. Μετά δύο εξαετείς θητείες (μόνο η ΕΚΤ προβλέπει τόσο μεγάλες θητείες, καθώς σε άλλες θεσμικές θέσεις δεν ξεπερνούν τα 3-5 χρόνια) κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι τα επόμενα σχέδια του μακροβιότερου, μετά τον αείμνηστο Ξενοφώντα Ζολώτα (οι συγκρίσεις των δύο περιορίζονται στα χρόνια που βρέθηκαν στο τιμόνι της ΤτΕ), διοικητή της ΤτΕ. Ούτε καν ο ίδιος.
Μέχρι τότε ο Γιάννης Στουρνάρας θα είναι η μόνη… θεσμική σταθερά. Γιατί μέχρι το 2026 κυβέρνηση και πρωθυπουργό θα αλλάξουμε, Πρόεδρο της Δημοκρατίας θα αλλάξουμε, αλλά διοικητή τον ίδιο θα έχουμε. Η ανανέωση της θητείας του από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, αν και δεν ήταν εντελώς αυτονόητη πριν από μερικούς μήνες, προφανώς αποτελεί επιβράβευση της έμμεσης και άμεσης «συμβολής» του στη φθορά της προηγούμενης κυβέρνησης και στην εκλογική νίκη της Ν.Δ.
Βεβαίως, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι κάποιοι εντός ΣΥΡΙΖΑ με τις συνεχείς επιθέσεις -όχι πάντα άδικα- στον διοικητή και τη σύζυγό του συντέλεσαν άθελά τους στην ανανέωση της θητείας του στην ΤτΕ. Οσο δυσκολεύτηκε ο Γ. Στουρνάρας να αποδεχτεί ότι απέτυχε το σχέδιο της «αριστερής παρένθεσης», άλλο τόσο δυσκολεύτηκαν κάποια στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ -και κυρίως εκείνα που δεν υποχρεούνταν θεσμικά να συνυπάρξουν μαζί του- να χωνέψουν ότι μόνο η ΕΚΤ και σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να «ξηλώσει» διοικητή κεντρικής τράπεζας.
Το πείσμα τους κλόνισε σε πολλές περιπτώσεις το modus vivendi που προσπάθησε να χτίσει το οικονομικό επιτελείο της προηγούμενης κυβέρνησης, καθώς παρείχε στον Γ. Στουρνάρα άλλοθι να συντηρεί το αφήγημα της «άδικης στοχοποίησης του ίδιου και της συζύγου του» (λόγω της υπόθεσης ΚΕΕΛΠΝΟ), ενώ ο ίδιος «προασπίζεται την ανεξαρτησία του ως κεντρικού τραπεζίτη».
Πολλώ δε μάλλον που ουσία της κριτικής προς τον Γ. Στουρνάρα ήταν οι «άστοχες» (αλλά διόλου άδολες πολιτικά) προβλέψεις του, οι εξόφθαλμες παρεμβάσεις του, ο ρόλος του στην επιβολή των capital controls, η εμμονή του στην προληπτική πιστωτική γραμμή αντί της καθαρής εξόδου από τα μνημόνια. Αλλωστε, ακόμη και τώρα, η «καθημερινότητα» του διοικητή δεν είναι ανέφελη. Για παράδειγμα, οι προτάσεις του για τα «κόκκινα» δάνεια δεν φαίνεται να προχωρούν -για πολλούς και ποικίλους λόγους-, αλλά ο διοικητής επιμένει, με τρόπο που προκαλεί καχυποψία για τα κίνητρά του ακόμα και σε τραπεζικούς κύκλους, με τελευταίο χαρακτηριστικό «επεισόδιο» την πρόταση για bad bank.
Το πώς εννοεί την ανεξαρτησία ο Γιάννης Στουρνάρας το εξήγησε δηκτικά ο Ευκλείδης Τσακαλώτος -φίλος του από τα φοιτητικά χρόνια στην Οξφόρδη- τον Ιούλιο του 2019, πρώτο μήνα διακυβέρνησης της Ν.Δ. Μιλώντας στη Βουλή ο τέως υπουργός Οικονομικών υπενθύμισε ότι πριν από τις εκλογές ο διοικητής κάθε μέρα επέκρινε την τότε κυβέρνηση ότι δαπανούσε χρήματα. Τώρα, είπε ο Ευκ. Τσακαλώτος, δεν έχει τοποθετηθεί ούτε μία φορά. «Θα μου πείτε, η TτE είναι ανεξάρτητη αρχή. Τέτοια ανεξαρτησία έχουμε να δούμε από τότε που ο Ιζνογκούντ ήθελε να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη», ήταν το τελικό «καρφί» του.
Η απόφαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη για ανανέωση της θητείας του ήρθε να συσφίγξει περισσότερο τις «σχέσεις στοργής» του Γ. Στουρνάρα με τη Ν.Δ. που ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2012, όταν ο Αντώνης Σαμαράς τού εμπιστεύτηκε το υπουργείο Οικονομικών. Δύο χρόνια αργότερα τον διόρισε διοικητή της ΤτΕ. Ηταν καλοκαίρι του 2014 όταν μετακόμισε από την πλατεία Συντάγματος στην Πανεπιστημίου, διαδεχόμενος τον Γιώργο Προβόπουλο. Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ και η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες πλησίαζε.
Οσο πλησίαζαν οι εκλογές, τόσο ο Γιάννης Στουρνάρας -στενός συνεργάτης κάποτε των Κ. Σημίτη και Γ. Παπαντωνίου- αρνούνταν να αποχωριστεί το «πολιτικό κουστούμι» και να περιοριστεί σ’ αυτό του κεντρικού τραπεζίτη. Ετσι, οι σχέσεις με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν εξ αρχής συγκρουσιακές, πριν καν κληθούν οι δύο πλευρές να συνεργαστούν ως ΤτΕ και κυβέρνηση.
Ο κ. διοικητής κατά καιρούς βγάζει φιλιππικούς περί ανεξαρτησίας της ΤτΕ, αν και την έχει επανειλημμένα παραβιάσει, προκαλώντας την οργή όχι μόνο της προηγούμενης κυβέρνησης, αλλά και πολιτικών όλου του φάσματος, καθώς και κορυφαίων τραπεζικών κύκλων που του καταλόγισαν παρεμβάσεις που ενίσχυαν το κλίμα ανασφάλειας.
Τον Δεκέμβριο του 2014, ώρες πριν από την έναρξη της διαδικασίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, καλούσε τους βουλευτές «με το θάρρος της προσωπικής γνωριμίας και γνωρίζοντας, λόγω της προηγούμενης θητείας μου ως υπουργού Οικονομικών, το τεράστιο βάρος της νομοθετικής προσαρμογής που σήκωσαν» (sic!) να συνεκτιμήσουν τον κίνδυνο «ανεπανόρθωτης βλάβης της ελληνικής οικονομίας».
Παραμονές των εκλογών του 2015, στις 16/1, πυροδοτούσε κύμα εκροής καταθέσεων ανακοινώνοντας την προσφυγή δύο τραπεζών στον έκτακτο μηχανισμό ρευστότητας (ELA). Οσο για τα capital controls που έφεραν κοινωνία και οικονομία σε συνθήκες πρωτοφανούς ασφυξίας, οι πληροφορίες που αναφέρουν ότι ήδη από τον Φεβρουάριο του 2015 εισηγούνταν σε Αθήνα και Φρανκφούρτη την επιβολή τους ουδέποτε διαψεύστηκαν.
Γιατί τον επιλέξαμε
Πριν από λίγες μέρες η κυβέρνηση ανακοίνωσε την απόφαση να προτείνει την ανανέωση της θητείας του για άλλα έξι χρόνια. Είχε προηγηθεί η τοποθέτησή του στη θέση του προέδρου της Επιτροπής Επιθεώρησης της ΕΚΤ, επιλογή που θεωρήθηκε ως μήνυμα της Φρανκφούρτης προς την Αθήνα υπέρ της παραμονής του στην ΤτΕ. Ολα στο πλαίσιο της ανεξαρτησίας…
