Εκλεισαν δύο μήνες από την ημέρα που η Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέλαβε επίσημα το πηδάλιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο διορισμός της από τους Ευρωπαίους ηγέτες, στη σύνοδο κορυφής του Ιουλίου 2019, ήταν αποτέλεσμα ενός γαλλογερμανικού συμβιβασμού, μετά την τοποθέτηση στο ράφι ορισμένων «σκαλπ» άλλων υποψηφίων, όπως του συμπατριώτη της προέδρου του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, και του Ολλανδού σοσιαλδημοκράτη, Φρανς Τίμερμανς. Κανείς δεν περίμενε να μπει στο παιχνίδι η πρώην υπουργός Αμυνας της Γερμανίας: την υποψηφιότητά της έριξε στο τραπέζι η Ανγκελα Μέρκελ, μόνον όταν ο Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε την επιθυμία να διοριστεί η τότε επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, στην ΕΚΤ.
Από το πάρε-δώσε αυτό διορίστηκε τελικά ως διάδοχος του Γιούνκερ η 60χρονη στενή φίλη της Αν. Μέρκελ, η οποία όχι μόνο ήταν άγνωστη στην Ευρώπη αλλά και δεν έχαιρε μεγάλης δημοφιλίας ούτε στη χώρα της. Το πέρασμα, όμως, της προεδρίας της Επιτροπής σε γερμανικά χέρια ήταν κάτι που επιθυμούσε πάντα η Αν. Μέρκελ. Οχι ότι ο Ζ.-Κ. Γιούνκερ δεν την άκουγε. Το αντίθετο.
Αλλά ο Λουξεμβούργιος ήταν, ορισμένες φορές, απρόβλεπτος και αθυρόστομος, δεν ενέπνεε μεγάλη εμπιστοσύνη. Επειτα, άλλο είναι να έχεις δικό σου άνθρωπο στην προεδρία της Επιτροπής και άλλο να ανέχεσαι τα παιχνίδια του κατά τα άλλα πιστού Λουξεμβούργιου.
Δυσκολίες προσαρμογής
Η πάντα χαμογελαστή, όμως, Ούρσουλα, που γεννήθηκε στις Βρυξέλλες, έδειξε από την αρχή ότι η προσαρμογή της θα είναι δύσκολη στον κοινοτικό κόσμο των Βρυξελλών, στον οποίον κυριαρχούν πολιτικές και οικονομικές ίντριγκες. Απόδειξη, ότι απορρίφθηκαν από το Ευρωκοινοβούλιο τρεις υποψήφιοι επίτροποι που πρότειναν τα κράτη-μέλη, αλλά η ίδια τους ενέκρινε και τους μοίρασε χαρτοφυλάκια. Επιπλέον, επικρίθηκε έντονα για τον τίτλο του χαρτοφυλακίου του Μαργαρίτη Σχοινά («Προστασία του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής»), που τροποποιήθηκε τελικά σε «προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής». Κακό ντεμπούτο.
Από τη μέντορά της Μέρκελ, όμως, την κόρη του πάστορα, πήρε δύο πράγματα: το πείσμα και την υπομονή. Και, αγνοώντας τις επικρίσεις και το γεγονός ότι εξελέγη με διαφορά μόνο εννέα ψήφων από το Ευρωκοινοβούλιο, κάθισε στην καρέκλα της προεδρίας της Επιτροπής σαν να μη συνέβαινε τίποτα. Μάλιστα, επέλεξε να κατοικήσει δίπλα από το γραφείο της στο Μπερλεμόν, επιλογή για την οποία δέχθηκε ειρωνικά σχόλια από τον Τύπο. Και αυτό το αγνόησε.
Μπροστά της είχε την ολοκλήρωση του Brexit, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027 και την κλιματική αλλαγή, που έχει κατεβάσει στους δρόμους τη νεολαία. Στο Brexit δεν ανακατεύτηκε πολύ. Εκανε λάβαρο, όμως, το θέμα της κλιματικής αλλαγής με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια «πράσινη συμφωνία» και στόχο την επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα έως το 2050.
Από την πρώτη συνάντηση, όμως, των 27 ηγετών φάνηκε ότι το φιλόδοξο αυτό σχέδιο προσκρούει σε μεγάλες δυσκολίες, λόγω της εξάρτησης από τον άνθρακα των οικονομιών ουκ ολίγων κρατών, ιδίως της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η αποτυχία «μπαλώθηκε» κάπως, αλλά τα προβλήματα, ιδίως από πλευράς εξεύρεσης πόρων, παραμένουν. Επιπλέον, οι 27 δεν μπόρεσαν να τα βρουν στο ΠΔΠ -και χωρίς κοινοτικό προϋπολογισμό δεν υλοποιούνται σχέδια.
Ούρσουλα και Γκρέτα
Η Φον ντερ Λάιεν, για να διατηρήσει στην επικαιρότητα την «πράσινη συμφωνία», κάλεσε στις 4 Μαρτίου, με αφορμή την πολιτική δέσμευση της Ε.Ε. για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, τη Σουηδέζα ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ… Μάλιστα, την έβαλε να καθίσει αριστερά της στη συνεδρίαση των επιτρόπων. Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν να «χαθεί» επικοινωνιακά η Γερμανίδα.
Η Γκρέτα δεν τη συνόδεψε στην προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου. Πήγε στο Ευρωκοινοβούλιο σε άλλη συνέντευξη Τύπου, στην οποία δήλωσε ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελούν «υποχώρηση» και ότι το θέμα δεν είναι τι θα γίνει το 2030 ή 2050, αλλά «ΤΩΡΑ»! Η Φον ντερ Λάιεν το φυσάει και δεν κρυώνει με την πρόσκληση της Γκρέτας.
Πάλι για επικοινωνιακούς λόγους, ηγήθηκε της κοινοτικής αποστολής στα ελληνοτουρκικά σύνορα, για να αξιολογήσει την κατάσταση.
Αλλωστε, το μεταναστευτικό θα το βρει μπροστά της, τους επόμενους μήνες. Η επίσκεψη αυτή, όμως, την «γύρισε πίσω», στην εποχή που ήταν υπουργός Αμυνας στη χώρα της. Βέβαια, αντιμετωπίζει διάφορες κατηγορίες, όπως κρούσματα διαφθοράς, νεποτισμού, προβληματικών υποβρυχίων (κάτι θυμίζει αυτό). Κυρίως, όμως, κατηγορείται για προσλήψεις, χωρίς διαγωνισμό, εξωτερικών συμβούλων που κόστισαν, μόνο την περίοδο 2015-2016, το ποσό των 200 εκατ. ευρώ. Αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες στην ακροαματική διαδικασία που έγινε τον περασμένο Φεβρουάριο.
Αμυνα και ασφάλεια
Από τη θητεία της στο υπουργείο Αμυνας διατηρεί και το όραμα για τη δημιουργία μιας Ευρώπης της άμυνας και ασφάλειας. Φυσικά, πίσω από αυτήν την ετικέτα βρίσκεται η συνεργασία βιομηχανιών παραγωγής και εξαγωγής όπλων, ιδίως μεταξύ της Γερμανίας και της Γαλλίας.
Αλλωστε, η Φον ντερ Λάιεν είναι υπέρμαχος της χρησιμότητας του ΝΑΤΟ. Το βέβαιο είναι πως η προερχόμενη από μεγαλοαστική χανσεατική οικογένεια πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει να έχει βρει τα «πατήματά της» στους πολιτικοοικονομικούς δαιδάλους των Βρυξελλών. Και με το πείσμα, την υπομονή που διαθέτει, αλλά και την πολύτιμη φιλία με τη Μέρκελ, πιστεύει ότι μπορεί να πετύχει πολλά πράγματα.
