Η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να υλοποιηθεί με τρόπο που να διασφαλίζει τη συνέχεια των μεταφορών και τη λειτουργικότητα του διεθνούς εμπορίου. Η αποτελεσματική μετάβαση απαιτεί συνδυασμό ενεργειακής αποδοτικότητας, επιχειρησιακών βελτιώσεων, τεχνολογικής ευελιξίας και αξιοποίησης εναλλακτικών καυσίμων, ενώ αναδεικνύεται η ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο και ρεαλιστικό κλαδικό οδικό χάρτη απανθρακοποίησης.
Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από μελέτη της EY-Parthenon (Υπηρεσίες Εταιρικής Στρατηγικής, Χρηματοοικονομικών Συμβούλων και Συναλλαγών) στην οποία τονίζεται ότι η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας δεν αποτελεί απλή υπόθεση, καθώς δεν περιορίζεται στην αλλαγή καυσίμων και στον εκσυγχρονισμό των στόλων. Αποτελεί μια ευρύτερη βιομηχανική, τεχνολογική, χρηματοδοτική και κανονιστική πρόκληση, η οποία επηρεάζει το σύνολο της ναυτιλιακής αλυσίδας αξίας και, γι’ αυτό, απαιτεί ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό.
Οσο για την πορεία της απανθρακοποίησης, η μελέτη της EY-Parthenon διαπιστώνει ότι αυτή θα καθοριστεί, σε μεγάλο βαθμό, από την ετοιμότητα του συνολικού οικοσυστήματος και όχι μόνο από τις ρυθμιστικές κατευθύνσεις, ενώ οι κρίσιμες προϋποθέσεις για μια εφαρμόσιμη μετάβαση είναι:
- Η διαθεσιμότητα και το κόστος εναλλακτικών καυσίμων.
- Η ανάπτυξη λιμενικών και εφοδιαστικών υποδομών.
- Οι δυνατότητες των ναυπηγείων.
- Η χρηματοδότηση και ο συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων.
Αναφορικά με τα καύσιμα, η μελέτη διαπιστώνει: η διείσδυση εναλλακτικών καυσίμων παραμένει ακόμη περιορισμένη, καθώς μόνο το 2,4% των πλοίων διαθέτει σχετική δυνατότητα. Σε όρους χωρητικότητας (grosstonnage), το ποσοστό είναι υψηλότερο, στο 8,9%, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι δυνατότητες αυτές συγκεντρώνονται κυρίως σε μεγαλύτερα πλοία. Παράλληλα, η σημαντική μείωση και η γεωγραφική συγκέντρωση των μεγάλων ενεργών ναυπηγείων λειτουργούν ως πρόσθετος περιορισμός, καθώς η μετάβαση των στόλων εξαρτάται και από τον ρυθμό με τον οποίο τα ναυπηγεία μπορούν να παραδώσουν νέα πλοία και μετασκευές.
Αντίστοιχα, η πραγματικότητα της αγοράς καυσίμων παραμένει περιοριστική. Τα εναλλακτικά καύσιμα καλύπτουν σήμερα λιγότερο από 1% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης της ναυτιλίας, ενώ παραμένουν 3 έως 7 φορές ακριβότερα από τα συμβατικά ναυτιλιακά καύσιμα. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για εναλλακτικά καύσιμα στον κλάδο της ναυτιλίας αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια χωρίς, όμως, η συνολική προσφορά να αναπτύσσεται με αντίστοιχη ταχύτητα και προβλεψιμότητα. Η ναυτιλία θα ανταγωνιστεί, επομένως, και άλλους τομείς της οικονομίας, όπως η αεροπορία, η ηλεκτροπαραγωγή και η βαριά βιομηχανία, για πρόσβαση σε περιορισμένους πόρους ανανεώσιμης ενέργειας, πράσινου υδρογόνου και βιώσιμων πρώτων υλών.
Οπως προκύπτει από τη μελέτη, η επιτυχία της μετάβασης θα εξαρτηθεί από τον σωστό χρονισμό, τον συντονισμό δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, την ύπαρξη σαφούς κανονιστικού πλαισίου και τη δίκαιη κατανομή του χρηματοδοτικού κενού, των κινδύνων και των ευθυνών σε όλη την αλυσίδα αξίας.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της μελέτης, ο Γιάννης Μπίτζης, εταίρος της EY-Parthenon στην Ελλάδα, δήλωσε ότι «για τη ναυτιλία, η απανθρακοποίηση δεν είναι μόνο τεχνολογική ή κανονιστική πρόκληση, αλλά ζήτημα ανθεκτικότητας και μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας που αφορά όλη την αλυσίδα αξίας».
Από την πλευρά του, ο Γιάννης Πιέρρος, εταίρος της EY Ελλάδας και επικεφαλής Υπηρεσιών Διασφάλισης για τον ναυτιλιακό κλάδο παγκοσμίως για την EY, ανέφερε ότι «δεν υπάρχει ένας μοναδικός παράγοντας που μπορεί να οδηγήσει τη ναυτιλία προς την απανθρακοποίηση. Η μετάβαση αυτή θα εξαρτηθεί από το πόσο αποτελεσματικά θα ευθυγραμμιστούν οι ρυθμιστικές προβλέψεις, οι πολιτικές, η ανάπτυξη της προσφοράς νέων καυσίμων, οι σύγχρονες υποδομές και τα διαθέσιμα κεφάλαια».
