Δύο χρόνια συμπληρώνονται από το έγκλημα στα Τέμπη και μέσα σε αυτό το διάστημα έγιναν πολλά και ειπώθηκαν ακόμα περισσότερα από την κυβέρνηση και τη Ν.Δ., στην προσπάθεια να μετριαστεί ο πολιτικός αντίκτυπος. Το μούδιασμα και το σοκ των πρώτων ημερών διαδέχτηκε η αλλαγή αφηγήματος αναλόγως των περιστάσεων, με ενίοτε προκλητικές δηλώσεις, ενώ βεβαίως μεσολάβησαν οι εθνικές εκλογές.
Πιάνοντας τα πράγματα με τη σειρά, όλοι θυμούνται τον τότε υπουργό Μεταφορών και Υποδομών Κώστα Αχ. Καραμανλή στον τόπο της τραγωδίας και λίγη ώρα μετά να ανακοινώνει την παραίτησή του με αιχμές για τους προηγούμενους. «Οταν συμβαίνει κάτι τόσο τραγικό, δεν είναι δυνατόν να συνεχίζουμε σαν να μη συνέβη», ανέφερε τότε και υποστήριζε ότι ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για τα διαχρονικά λάθη. Αυτό ήταν το κυβερνητικό επιχείρημα για καιρό, ότι δηλαδή «η ανάληψη της πολιτικής ευθύνης είναι αυτονόητη και εκδηλώθηκε έμπρακτα», όπως σημείωνε ο τότε κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας (1η Μαρτίου 2023) ορίστηκε –χωρίς όμως να ορκιστεί– μεταβατικός υπουργός Μεταφορών ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης και ο πρωθυπουργός τού ανέθεσε τη σύσταση Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για να διερευνήσει τα αίτια του δυστυχήματος. Μια επιτροπή για την οποία φρόντισαν να θεσπίσουν το ακαταδίωκτο και της οποίας της πήρε μόλις ενάμιση μήνα για να βγάλει πόρισμα.
Τις πρώτες κιόλας ώρες, η κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός είχαν βρει τον ένοχο και αυτός ήταν το «ανθρώπινο λάθος», με τον σταθμάρχη Λάρισας να βρίσκεται στο επίκεντρο. Εκτοτε πολλή συζήτηση έγινε για τις μονταρισμένες συνομιλίες μεταξύ του σταθμάρη και μηχανοδηγών που κυκλοφόρησαν στον Τύπο μερικές ώρες μετά τη σύγκρουση και που βολικά στήριζαν την εκδοχή αυτή. Τουλάχιστον στη δικογραφία έχουν κατατεθεί αυτούσιες.
Η «συγγνώμη»
Λίγες ημέρες μετά, ο πρωθυπουργός ζητούσε «συγγνώμη» μέσω FB και πρώτη φορά παραδέχτηκε πως δεν μπορεί να πέσει όλο το ανάθεμα στο ανθρώπινο λαθος. Επίσης υποστήριξε κάτι που εδώ και πολύ καιρό καταρρίπτουν ως επιχείρημα, ότι δηλαδή «αν το έργο της τηλεδιοίκησης είχε ολοκληρωθεί, αυτό το δυστύχημα θα ήταν πρακτικά αδύνατο να είχε συμβεί». Εκείνη την περίοδο είχε στείλει επιστολή στον τότε εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρο Ντογιάκο ζητώντας την ανάθεση της υπόθεσης στο υψηλότερο δυνατό ανακριτικό επίπεδο, κάτι το οποίο η αντιπολίτευση κατήγγειλε ως παρέμβαση στη Δικαιοσύνη.
Μια άλλη τακτική της κυβέρνησης ήταν η προσπάθεια συμψηφισμού με το Μάτι, κάτι που ξεκίνησε από τον πρώτο μήνα και συνεχίζεται μέχρι τώρα απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, μαζί με κατηγορίες για «παραϋπουργεία» Δικαιοσύνης, σχετικά με το σκάνδαλο Novartis.
Στο μεταξύ, πολιτική σύγκρουση σημειώθηκε για τη μετάταξη του σταθμάρχη αλλά και για την αλαζονική απάντηση του Κ. Αχ. Καραμανλή στη Βουλή όταν του έθεταν ζητήματα ασφαλείας και εκείνος φώναζε «Ντροπή!». Κάποια στιγμή μάλλον ξέφυγε του Αδ. Γεωργιάδη η κυνική διαπίστωση: «Είσαι ο υπουργός Μεταφορών. Μπορείς να πας στη Βουλή και να πεις “Ναι, έχουν πρόβλημα ασφάλειας τα τρένα”; Αν το πεις αυτό, δεν θα μπει αύριο άνθρωπος στα τρένα».
Ο πρωθυπουργός από τη δημόσια «συγγνώμη» πέρασε μετά στο «Φταίμε όλοι», σε μια προσπάθεια διάχυσης των ευθυνών (υπουργικό συμβούλιο δέκα μέρες μετά την τραγωδία). Εκείνες τις ημέρες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, ερωτηθείς εάν η κατάσταση στον ΟΣΕ ήταν γνωστή στην κυβέρνηση ή και στον πρωθυπουργό, έλεγε ότι «σε επίπεδο πρωθυπουργού η εικόνα αυτή δεν είχε φτάσει, δεν είχε μεταφερθεί τέτοια εικόνα».
Δύο εβδομάδες μετά το δυστύχημα η κυβέρνηση έσπευδε, διά του Γ. Γεραπετρίτη, να ανακοινώσει το πλάνο επανεκκίνησης του σιδηροδρόμου. Στο μεταξύ είχαν γίνει διάφορες εργασίες στο σημείο, αυτό που πλέον είναι γνωστό ως «μπάζωμα».
«Γαλάζιοι»… ηθοποιοί
Το κωμικοτραγικό είναι πως όταν έγινε το πρώτο δρομολόγιο επιστράτευσαν μέχρι και «γαλάζιους» συνδικαλιστές σαν ηθοποιούς για να περάσουν το μήνυμα πως τα τρένα είναι ασφαλή. Απόδειξη ένδειας του λεγόμενου «επιτελικού κράτους» ήταν ότι η χώρα δεν είχε επίσημη αρχή για τη διερεύνηση των σιδηροδρομικών ατυχημάτων, επιρρίπτοντας τώρα στην αντιπολίτευση την ευθύνη για την καθυστέρηση σύστασής της. Επιπλέον, έχει κάνει «σημαία» την αυτονόητη υποχρέωση σύστασής της απέναντι σε όσους μιλούν για συγκάλυψη, με το επιχείρημα «Πώς επιδιώκουμε συγκάλυψη ενώ εμείς τη στελεχώσαμε;». Πρόκειται για τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, το πόρισμα του οποίου αναμένεται σήμερα.
Ο Κ. Αχ. Καραμανλής, έπειτα από σιωπή τριών εβδομάδων, εμφανίστηκε στη Βουλή τον Μάρτιο του 2023 και αρκέστηκε να πει πως φέρει και ο ίδιος «μερίδιο πολιτικής ευθύνης», κατηγορώντας όλους τους άλλους: τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, τον σταθμάρχη, τον ΣΥΡΙΖΑ και τις διαχρονικές παθογένειες του κράτους. Λίγο καιρό μετά, πάντως, και παρά την πρέσα στο «γαλάζιο» στρατόπεδο, ο κ. Καραμανλής συμμετείχε στα ψηφοδέλτια της Ν.Δ. Ο ίδιος μάλιστα δήλωνε: «Εκανα ό,τι μπορούσα για να ανατάξω τους σιδηροδρόμους, που ήταν σε απόλυτη διάλυση όταν τους παρέλαβα. Γιατί θα χρεωθώ εγώ τα εγκληματικά λάθη των προηγούμενων;»
Ο Κυρ. Μητσοτάκης στην πρώτη του περιοδεία μετά το δυστύχημα είχε πει «Η καλύτερη δικαίωση για τη θυσία αυτών των παιδιών είναι να εξασφαλίσουμε ότι αυτό το οποίο έγινε στα Τέμπη δεν θα ξαναγίνει ποτέ στη χώρα μας», προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. Κάτι που επανέλαβε χθες στο υπουργικό συμβούλιο.
Κομβικό σημείο στο κυβερνητικό αφήγημα για το δυστύχημα ήταν η συνέντευξη που είχε δώσει ο πρωθυπουργός στον Στ. Θεοδωράκη τρεις εβδομάδες μετά. Τότε ο πρωθυπουργός δήλωνε κατηγορηματικά πως δεν υπήρχε παράνομο εύφλεκτο φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία, ενώ είχε επαναλάβει τη γραμμή «Φταίμε όλοι» αλλά και περί λειτουργίας «τοπικής τηλεδιοίκησης» στη Λάρισα. Πριν από έναν μήνα σε συνέντευξή του στον Αντ. Σρόιτερ και ενώ όλοι αναμένουν εξηγήσεις για την πυρόσφαιρα και την έκρηξη, ο Κυρ. Μητσοτάκης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το τι μετέφερε το τρένο και απέδιδε την τότε στάση του στην ενημέρωση που είχε από τη Hellenic Train και την Πυροσβεστική.
Αυτή ήταν και μια από τις πιο ταπεινές του εμφανίσεις μέχρι τώρα γύρω από την υπόθεση, αφού όμως είχαν προηγηθεί οι μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις της 26ης Ιανουαρίου. Μέχρι τότε η κυβερνητική γραμμή ήταν για ψεκασμένους και θεωρίες συνωμοσίας, που τις απέδιδαν κυρίως στον Κυρ. Βελόπουλο. Μετά τα βίντεο που εμφανίστηκαν πρόσφατα και φέρονται να απεικονίζουν το εμπορικό τρένο, η γραμμή άλλαξε πάλι και ξεκίνησε η αντεπίθεση.
Εκλογική κολυμβήθρα
Το 41% που πέτυχε η Ν.Δ. στις εκλογές του Ιουνίου του 2023 ήταν για πολλούς σαν την Κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Τον Νοέμβριο του 2023 ο Μάκης Βορίδης δήλωνε (Mega) πως «το πολιτικό μέρος» της τραγωδίας στα Τέμπη, «κρίθηκε πολιτικά, μέσα από τις εκλογές». Με αυτή τη δήλωση είχε προσφέρει κάλυψη στον Αδ. Γεωργιάδη για τον σάλο που προκάλεσε λέγοντας ότι «ουδείς ενδιαφέρεται για την Προανακριτική ή την Εξεταστική για τα Τέμπη».
Μερικές μέρες μετά συστάθηκε Εξεταστική Επιτροπή, η οποία έκλεισε χωρίς να κληθούν όλοι οι μάρτυρες που ζητούσε η αντιπολίτευση. Μάλιστα, σε μια δόση αυτοκριτικής, προ μηνός, ο πρωθυπουργός την «άδειασε», λέγοντας ότι «δεν ήταν η καλύτερη στιγμή της Βουλής». Τώρα, ενόψει της Προανακριτικής για τον Χρ. Τριαντόπουλο, η κυβέρνηση φαίνεται να θέλει μια διαφορετική προσέγγιση και σίγουρα πιο ήπιο στιλ προέδρου από αυτό του Δημ. Μαρκόπουλου στην Εξεταστική, ο οποίος την είχε κυνικά χαρακτηρίσει «γουρλίδικη» λόγω υπουργοποίησης μελών της.
Εξαρχής αλλά πλέον σχεδόν αποκλειστική επωδός της κυβέρνησης στις κατηγορίες περί συγκάλυψης είναι ότι η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί. Το επίχειρημα περί σχεδίου αποσταθεροποίησης της χώρας δεν είναι καινούργιο, το έλεγαν και πριν από έναν χρόνο. Τώρα, ενόψει των συλλαλητηρίων, κυριαρχεί στον λόγο της Ν.Δ. Σε αυτό αναφέρθηκε χθες εκ νέου και ο πρωθυπουργός κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.
Ο Κυρ. Μητσοτάκης μίλησε για «απόπειρα συγκεκριμένων κύκλων να μεταβάλουν αυτό το κλίμα συγκίνησης σε ένα κλίμα πολιτικής αποσταθεροποίησης» και τόνισε πως «εμείς έχουμε χρέος να αποτρέψουμε την αμφισβήτηση της εσωτερικής σταθερότητας και της ομαλότητας στην πατρίδα μας», συνδέοντάς το με τις διεθνείς αναταράξεις.
«Η χώρα μας έχει πληρώσει πολύ ακριβά τις “πάνω” και τις “κάτω πλατείες”» είπε και πρόσθεσε ότι «η κοινωνία μας ξέρει καλά πού οδηγούν οι εξαλλοσύνες και οι κάθε τύπου ακρότητες». «Οσοι, λοιπόν, οραματίζονται τη μεθαυριανή μέρα ως ένα ορόσημο για βίαιες ανατροπές, θα μας βρουν απέναντι», διαμήνυσε συντηρώντας το κλίμα κινδυνολογίας περί επεισοδίων. Ταυτόχρονα πέταξε το μπαλάκι στους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες και υπενθύμισε πως η αστυνομία θα είναι εκεί «για να προστατεύσει τους συμμετέχοντες και το συνταγματικό δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης».
Συμψηφισμός
Σε μια προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι, και με το βλέμμα προφανώς σε κυβερνητικά στελέχη, τόνισε ότι «παρά αυτό το κλίμα του διχασμού και της μεγάλης έντασης, ας θυμόμαστε ότι είμαστε εδώ για να ενώνουμε τους Ελληνες: και τους διαδηλωτές, αλλά και τους πολλούς οι οποίοι θα τιμήσουν αύριο την επέτειο αθόρυβα και χωρίς συνθήματα». Ενόψει των διεργασιών στη Βουλή σημείωσε πως «στη δημοκρατία αδιέξοδα δεν υπάρχουν» και έκλεισε με έναν συμψηφισμό με την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι, λέγοντας: «Οπως, λοιπόν, το πένθος για την τραγωδία στο Μάτι μπορέσαμε να το κάνουμε εφαλτήριο για να χτίσουμε μια αποτελεσματική πολιτική προστασία, έτσι και τα Τέμπη ας γίνουν καταλύτης για να αποκτήσουμε, επιτέλους, σύγχρονα τρένα. Και νομίζω ότι αυτός θα είναι και ο καλύτερος τρόπος για να τιμήσουμε πραγματικά τη μνήμη των 57 συμπολιτών μας».
