Τις τελευταίες ημέρες κάθε έτους επικρατεί στη δημόσια συζήτηση η τάση για απολογισμό. Το 2016 ήταν ακόμα ένας χρόνος πυκνός σε γεγονότα για την Ευρώπη και τον κόσμο. Ο απολογισμός γίνεται όμως δυσκολότερος, καθώς η τεχνολογική πρόοδος, που απελευθερώνει δημιουργικές δυνάμεις, απομακρύνει το ενδιαφέρον από την ανάδειξη και την ανάλυση των -συχνά υπόγειων- τεκτονικών αλλαγών στον παγκόσμιο κοινωνικό και πολιτικό χάρτη.
Η οικονομική κρίση, με τη νεοφιλελεύθερης κοπής διαχείρισή της, και οι διαρκείς και επαναλαμβανόμενες πολεμικές συρράξεις οδήγησαν σε μια σειρά ανατροπές που επιτείνουν το αίσθημα της αποσταθεροποίησης. Ας θυμηθούμε τις εκλογικές αναμετρήσεις σε σημαντικές χώρες για τον παγκόσμιο καπιταλισμό: στη Βρετανία επικράτησε το brexit, που ήρθε ως αντίδραση σε ένα κατεστημένο που πνίγει τις παραγωγικές δυνάμεις, αλλά και ως έκρηξη συντηρητικής εθνικής αναδίπλωσης.
Αντίστοιχη και η επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, εκεί όπου μεγάλα κομμάτια του εργαζόμενου λαού στράφηκαν σε έναν υποψήφιο μισαλλόδοξο, απορρίπτοντας την αντίπαλό του ως υπηρέτρια ισχυρών επιχειρηματικών συμφερόντων.
Τα δύο αυτά γεγονότα είναι εξαιρετικά σύνθετα, ωστόσο σε ένα κοινό συμπέρασμα μπορούν να οδηγήσουν: οι προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις, όχι μόνο ηττώνται σε οποιεσδήποτε κρίσιμες αναμετρήσεις, αλλά στην πραγματικότητα λάμπουν διά της απουσίας τους.
Στην Ευρώπη, όχι μόνο αδυνατούν να απαντήσουν στα πιεστικά ερωτήματα για τις αιτίες καταστροφής του κοινωνικού ιστού (άλλωστε είναι εν πολλοίς συνυπεύθυνες), αλλά στέκονται ανήμπορες να αρθρώσουν τον παραμικρό πολιτικό λόγο. Οι όποιες προοδευτικές «σπίθες» εμφανίζονται στην Ευρώπη και τον κόσμο, κινδυνεύουν να σβήσουν λόγω της ιδεολογικής επέλασης του νεοφιλελευθερισμού.
Το 2016 θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε «έτος των τειχών». Το 2017 πρέπει να αποδειχτεί «έτος υπέρβασης των τειχών». Πρόκειται για έναν στόχο, ένα καθήκον, που πρέπει να καθοδηγεί κάθε προοδευτικό πολίτη. Οφείλουμε ο καθένας και η καθεμιά να κοιτάξουμε πέρα από τα τείχη που υψώθηκαν, να πληροφορηθούμε, να ερευνήσουμε και να δράσουμε.
Να μην αναθέσουμε σε κανέναν την εξεύρεση και την εφαρμογή των λύσεων. Ειδάλλως οι «λύσεις», που προωθούνται από κάθε κοπής «σωτήρα», θα αποδειχτούν καταστροφικές.
