Στροφή Τουρκίας προς Ε.Ε. στη μετα-Τραμπ εποχή…

Περισσότερα στηρίγματα στην Ευρώπη αναζητεί η Τουρκία, σε μια προσπάθεια αντιστάθμισης των αλλαγών που διαγράφονται στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, μετά το τέλος της εποχής Τραμπ. Το άγος που κληρονομεί η διοίκηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν, είναι βέβαιο ότι θα απασχολεί για πολύ καιρό την Ουάσινγκτον, όχι μόνον για τον τρόπο με τον οποίο ο απερχόμενος πρόεδρος ενεργούσε στο εσωτερικό, αλλά και την επίδραση που είχαν τα προσωπικά του συμφέροντα στις διεθνείς σχέσεις της χώρας.

Ενα μέρος των ανοιχτών λογαριασμών του Ντόναλντ Τραμπ αφορά και στις σχέσεις του με τον Τ. Ερντογάν, με το σκάνδαλο της Halkbank όπου κρίσιμο ρόλο είχε ο γαμπρός του προέδρου της Τουρκίας Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Η υπόθεση εξακολουθεί να είναι δικαστικά και πολιτικά ανοιχτή στις ΗΠΑ καθώς συνδέεται με τις αμερικανικές κυρώσεις στο Ιράν και αποτελεί τον πρώτο μεγάλο πονοκέφαλο του Τ. Ερντογάν.

Το δεύτερο είναι το θέμα των ρωσικών πυραύλων S-400, για τους οποίους η πρώτη δέσμη των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος της Τουρκίας είναι οριστική και για την επανεξέτασή τους θα χρειαστούν έξι μήνες, εάν επιτευχθεί συμβιβασμός, διαφορετικά δεν αποκλείεται να ακολουθήσει δεύτερη δέσμη, καθώς τα δύο νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ ελέγχονται από τους Δημοκρατικούς, ενώ πολλοί από τους αντιπροσώπους των Ρεπουμπλικάνων είχαν συνταχθεί με τη γραμμή του υπουργού Εξωτερικών Μ. Πομπέο, κόντρα στις μεθοδεύσεις Τραμπ.

Οι υπουργοί του Μπάιντεν

Το τρίτο πρόβλημα για την κυβέρνηση Ερντογάν αφορά τα πρόσωπα που έχει επιλέξει ο Τζο Μπάιντεν για τον Λευκό Οίκο και τα υπουργεία, πολλά από τα οποία προέρχονται από τη διοίκηση Ομπάμα και η πολιτική τους (για τη Συρία και το Ιράκ όπως και το Κουρδικό) είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην Αγκυρα ιδιαίτερα για την υποστήριξη των κουρδικών δυνάμεων απέναντι στους ισλαμιστές.

Ο επόμενος υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Α. Μπλίνκεν, γνώστης των ευρωπαϊκών θεμάτων, ήταν υφυπουργός του Τζον Κέρι, υποψήφιος για τη θέση του υπουργού Αμυνας είναι ο απόστρατος στρατηγός, Λ. Οστιν, ενώ για τη θέση του διευθυντή στο Συμβούλιο Ασφαλείας προορίζεται ο Μπρετ Μακ Γκουρκ που ήταν επικεφαλής του συνασπισμού κατά του ISIS.

Το νέο πολιτικό σκηνικό στις ΗΠΑ οδηγεί την Τουρκία σε στροφή προς την Ε.Ε., όπου η διαχείριση των ευρω-τουρκικών σχέσεων έχει αποδειχθεί ευκολότερη για την κυβέρνηση Ερντογάν, μέσω των στενών διμερών σχέσεων που έχει (με Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Ουγγαρία, Μάλτα κ.ά.). Το νέο έτος είναι εκλογικό για τη Γερμανία και τα δύο κυβερνητικά κόμματα, Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες, προσβλέπουν στην υποστήριξη της τουρκικής κοινότητας, κάτι που φαίνεται και στις δηλώσεις των υποψηφίων διαδόχων της Α. Μέρκελ (Μερτς, Ρέντγκεν, Λάσετ, που μιλούν για εταιρική σχέση με την Τουρκία στα πρότυπα της σχέσης Ε.Ε. – Βρετανίας).

Την Πέμπτη ο Μ. Τσαβούσογλου επισκέφθηκε την Πορτογαλία η οποία ασκεί την προεδρία της Ε.Ε. για συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Α. Σ. Σίλβα. Σε δηλώσεις του ο Τούρκος υπουργός εμφανίστηκε έτοιμος για διάλογο και με την Ελλάδα και με τη Γαλλία και με όλη την Ε.Ε., λέγοντας ότι σύντομα θα δημιουργηθούν συνθήκες εποικοδομητικού διαλόγου με όλους.

Ειδικότερα για την Ελλάδα είπε ότι «αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας για καλύτερο διάλογο» και πρόσθεσε πως «σχεδιάζουμε να συναντηθούμε τις επόμενες εβδομάδες με τον Ελληνα υπουργό Εξωτερικών Ν. Δένδια, ο οποίος είναι πολύ καλός μου φίλος». Η Τουρκία, σύμφωνα με τον Μ. Τσαβούσογλου, είναι έτοιμη για συνομιλίες και με τη Γαλλία και θέλει «να γυρίσει σελίδα στις σχέσεις με την Ε.Ε.». Εντούτοις, έκοψε κάθε συζήτηση για λύση του Κυπριακού στη βάση της ομοσπονδιακής συγκρότησης, λέγοντας ότι είναι «χαμένος χρόνος».

Για την επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών Ελλάδας – Τουρκίας, ο Μ. Τσαβούσογλου δεν έκανε καμία αναφορά. Ο «καλύτερος διάλογος» που επιδιώκει η Αγκυρα είναι έξω από το πλαίσιο των διερευνητικών, έτσι όπως έχει οριστεί και στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 1ης Οκτωβρίου για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας. Η κυβέρνηση Ερντογάν θεωρεί ότι με τις έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο και τις γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ έχει εγγράψει τις αξιώσεις της και οι συνομιλίες με την Ελλάδα πρέπει να πάρουν χαρακτήρα συνολικής διαπραγμάτευσης. Στο πλαίσιο αυτό συνεχίζει την επίδειξη ισχύος με εκδόσεις νέων Navtex σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και νοτίως της Κρήτης.

Οι διερευνητικές

Η Αθήνα έχει επιλέξει να μην απαντά στις δηλώσεις αξιωματούχων της Τουρκίας, επιμένοντας στην πρόσκληση για επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών, με τον 61ο γύρο που πρέπει να διεξαχθεί στην Κωνσταντινούπολη. Εκτός από την καθυστέρηση στη διατύπωση της πρόσκλησης καταγράφεται καθυστέρηση και στην πορεία των τεχνικών συνομιλιών στο ΝΑΤΟ. Την ερχόμενη εβδομάδα ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης και ο Ν. Δένδιας θα μεταβούν στην Πορτογαλία για συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Α. Κόστα και τον υπουργό Εξωτερικών Α. Σ. Σίλβα.

Ο προβληματισμός στην Αθήνα για τις κινήσεις της Τουρκίας εντείνεται μετά τη χθεσινή επίσκεψη του πρωθυπουργού της Αλβανίας Ε. Ράμα. Ερχόμενος από την Αγκυρα, ο Ε. Ράμα συναντήθηκε με τον Κ. Μητσοτάκη και τον Ν. Δένδια. Πληροφορίες αναφέρουν ότι συζητήθηκε και το θέμα του συνυποσχετικού για τη Χάγη για να διευθετηθεί η εκκρεμότητα των θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Αλβανίας, χωρίς όμως να είναι σαφές εάν η διαδικασία θα δρομολογηθεί πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Αλβανία (στις 25 Απριλίου) ή θα παραπεμφθεί στην επόμενη Βουλή.

Συζητήθηκε επίσης το θέμα της ενταξιακής διαδικασίας, με την εμπλοκή που προκάλεσε η απειλή βέτο από τη Βουλγαρία για τη Βόρεια Μακεδονία, που συμπαρασύρει και τις διαδικασίες για την Αλβανία. Την Πέμπτη αναμένεται στην Αθήνα ο υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας Μπ. Οσμάνι.