Eντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες από τις ΗΠΑ και οι πολιτικές πιέσεις από την Ευρώπη προς τον Τούρκο πρόεδρο Τ. Ερντογάν να προχωρήσει σε βήμα αποκλιμάκωσης της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Καθοριστική για την πορεία των εξελίξεων θεωρείται η απόφαση της Αγκυρας για το «Ορούτς Ρέις», εάν θα εκδοθεί νέα Navtex για τη χρονική επέκταση αυτής που λήγει σήμερα, όπως έχει προαναγγελθεί στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ή το σεισμογραφικό πλοίο και τα πολεμικά που το συνοδεύουν θα πάρουν εντολή να αποσυρθούν στην Αττάλεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μ. Πομπέο ανακοίνωσε χθες ότι σήμερα θα επισκεφθεί την Κύπρο για συνομιλίες με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Αναστασιάδη και τον υπουργό Εξωτερικών Ν. Χριστοδουλίδη τονίζοντας ότι η κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο «πρέπει να επιλυθεί με τρόπο διπλωματικό και ειρηνικό». Πρόσθεσε ότι ο ίδιος θα εργαστεί γι’ αυτό και «ελπίζουμε ότι τα πολεμικά πλοία που υπάρχουν εκεί θα αποσυρθούν ώστε να γίνουν συνομιλίες» σημειώνοντας ότι «οι Γερμανοί έχουν κάνει καλή δουλειά προκειμένου να αρχίσουν συνομιλίες και για το πώς θα προχωρήσουν».
Ο κόμπος στο χτένι
Η νέα πρωτοβουλία του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας και ο τρόπος που εκδηλώνεται, με εσπευσμένη επίσκεψη στη Λευκωσία, στον απόηχο της ευρω-μεσογειακής διάσκεψης MED 7 και του μηνύματος του Εμ. Μακρόν προς τον Τ. Ερντογάν ότι «σήμερα η Τουρκία δεν είναι πλέον εταίρος στην περιοχή», δείχνει ότι ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας σημείωσε μάλιστα ενόψει του συμβουλίου κορυφής (24-25 Σεπτεμβρίου) ότι «σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πρέπει να έχουμε πιο σαφή φωνή απέναντι στον Τ. Ερντογάν. Οταν μιλώ για μια Pax Mediterranea, αυτή προϋποθέτει την εύρεση ενός modus vivendi με την Τουρκία. Δεν έχουμε πρόβλημα με τον τουρκικό λαό, αξίζει κάτι καλύτερο».
Η αντίδραση του Τ. Ερντογάν ήρθε με ανάρτηση στο Twitter μίας παλαιότερης δήλωσης που είχε κάνει ως δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, όπου απευθυνόμενος στους «λύκους» αναφέρει χαρακτηριστικά «μας συγχωρείτε αλλά είμαστε πολύ μεγάλοι για εσάς, δεν μπορείτε να μας φάτε». Παρόμοια φρασεολογία κατά της Γαλλίας χρησιμοποιεί ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος χθες με διαδοχικές αναρτήσεις συνέχισε τις επιθέσεις προσωπικά κατά του προέδρου της Γαλλίας, λέγοντας ότι «με την αποικιοκρατική του νοοτροπία έχει βάλει στόχο τον πρόεδρο Τ. Ερντογάν».
Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Χ. Ακσόι, ο οποίος κάλεσε την Ελλάδα να αποσύρει τα πλοία γύρω από το «Ορούτς Ρέις» προκειμένου, όπως τόνισε, «να μειωθεί η ένταση» και επιπλέον ζήτησε «να σταματήσει η στρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, συμπεριλαμβανομένου του Καστελόριζου, και να τεθεί τέρμα στην αυξανόμενη καταπίεση της τουρκικής μειονότητας».
Για την Ανατολική Μεσόγειο ο Χ. Ακσόι ζήτησε «πρώτα η Ελλάδα να καθίσει στο τραπέζι με την Τουρκία χωρίς προϋποθέσεις, οι Ελληνοκύπριοι να συνεργαστούν με τους Τουρκοκύπριους, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής εσόδων των υδρογονανθράκων, και να μην εμπλέκουν την Ε.Ε. για τα δικά τους συμφέροντα». Ο εκπρόσωπος αναφέρθηκε και στη δήλωση της διάσκεψης MED 7, την οποία χαρακτήρισε προκατειλημμένη και νομικά αβάσιμη.
Προαναγγελία παράτασης
Το κλίμα που καλλιεργείται πλέον στο εσωτερικό της Τουρκίας, με τις δηλώσεις αξιωματούχων αλλά και δημοσιεύσεις στο πρακτορείο Anadolu και τα φιλοκυβερνητικά μέσα, είναι ότι «επιχειρείται στη Μεσόγειο μια γεωστρατηγική ανατροπή στην περιοχή», με κύριο χαρακτηριστικό τον «εγκλωβισμό της χώρας με τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στις ακτές της». Υπάρχουν δε και αναγωγές στον ελληνο-τουρκικό πόλεμο του 1919 και την τραγική κατάληξη που είχε για την Ελλάδα με τη Μικρασιατική Καταστροφή, κάτι που επαναλαμβάνει συχνά ο ίδιος ο Τ. Ερντογάν.
Στα μέσα ενημέρωσης έχει γίνει ήδη προαναγγελία παράτασης των ερευνών του «Ορούτς Ρέις» στα όρια των ελληνικών χωρικών υδάτων (6 ν.μ.) νότια του Καστελόριζου μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου, ενώ παράλληλα ενισχύονται τα σενάρια για παραχώρηση οικοπέδων τις επόμενες ημέρες στην τουρκική εταιρεία πετρελαίου ΤΡΑΟ σε τμήματα που ορίστηκαν με το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Αυτές οι κινήσεις, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου στην Επιτροπή Εξωτερικών της Ευρωβουλής, για έναρξη διερευνητικών επαφών «για όλα τα ανοιχτά θέματα» και «χωρίς προϋποθέσεις», καθιστούν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, εξαιρετικά δύσκολη κάθε προσπάθεια διαμεσολάβησης για αποκλιμάκωση της κρίσης, εκτός και εάν δοθεί από Ε.Ε. και ΗΠΑ σαφής προειδοποίηση προς τον Τ. Ερντογάν που θα ισοδυναμεί με τελεσίγραφο ότι σε περίπτωση κλιμάκωσης θα επιβληθούν αυστηρές πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις.
Στο Καστελόριζο μεταβαίνει την Κυριακή η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Σακελλαροπούλου για τον εορτασμό της 77ης επετείου απελευθέρωσης του νησιού. Στην περίπτωση που το «Ορούτς Ρέις» φτάσει μέχρι τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως θέλουν οι διαρροές στα τουρκικά μέσα, θα πρόκειται για επιλογή περαιτέρω όξυνσης όχι μόνον επί του πεδίου αλλά και στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.
