Το πρώτο ελληνικό αεροσκάφος έπειτα από σχεδόν είκοσι χρόνια αναμενόταν να προσγειωθεί αργά χθες το βράδυ στο προσφάτως μετονομασθέν Διεθνές Αεροδρόμιο των Σκοπίων, πρώην «Μέγας Αλέξανδρος», όπως το είχε βαφτίσει προκλητικά και ανιστόρητα η εθνικιστική κυβέρνηση Γκρούεφσκι το 2006.
Στην ιστορική πτήση επέβαιναν ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, στελέχη του ελληνικού ΥΠ.ΕΞ. και 17 Ελληνες δημοσιογράφοι, για να παρακολουθήσουν από κοντά τις κρίσιμες συνομιλίες που θα έχει ο Ελληνας υπουργός με τον ομόλογό του, Νίκολα Ντιμιτρόφ και την πολιτική ηγεσία της ΠΓΔΜ.
Η πτήση αυτή κατέστη δυνατή μετά την κίνηση καλής θέλησης του μεταρρυθμιστή πρωθυπουργού της ΠΓΔΜ, Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος, έπειτα από συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, αποφάσισε να μετονομάσει με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου το αεροδρόμιο αλλά και την Εθνική Οδό (από «Μέγας Αλέξανδρος» σε Αυτοκινητόδρομο Φιλίας) που συνδέει τις δύο χώρες και να αφαιρέσει ένα βάρος από τις διμερείς μας σχέσεις.
Αλλωστε, η μεταξύ μας αεροπορική σύνδεση έχει βαθιές ρίζες και σηματοδοτεί και τις στενές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις που είχαμε με την περιοχή παραδοσιακά, από πολύ παλιά. Η πρώτη εμπορική πτήση από τα Σκόπια έγινε το 1929 προς το Βελιγράδι, για να ακολουθήσει η Θεσσαλονίκη το 1930 και η Αθήνα το 1933.
Επτά ανοιχτά θέματα
Ο Νίκος Κοτζιάς μεταβαίνει στα Σκόπια έχοντας παραλάβει –πριν από μία εβδομάδα– τις προτάσεις της ΠΓΔΜ, ενώ και η άλλη πλευρά έχει παραλάβει προ εικοσαημέρου το 20σέλιδο κείμενο του Νίκου Κοτζιά, στο οποίο αναλύονται οι θέσεις της Αθήνας με άνω των 50 παραγράφων προτάσεις επί επτά ανοιχτών θεμάτων.
Πρόκειται για την ονομασία, το εύρος χρήσης της, τη γλώσσα, την ταυτότητα, τα ακρωνύμια, τις συντμήσεις και τις εμπορικές χρήσεις. Ιδιαίτερο κεφάλαιο υπάρχει για το θέμα του αλυτρωτισμού. Στο θέμα του ονόματος, μεταξύ των πέντε προτάσεων Νίμιτς, φαίνεται να υπάρχει σύγκλιση στο Republika Gorna Makedonija (Δημοκρατία της Ανω Μακεδονίας).
Για την ΠΓΔΜ κόκκινη γραμμή είναι το θέμα της ταυτότητας και της γλώσσας, ενώ δεν επιθυμεί την αλλαγή του προοιμίου του Συντάγματος και ορισμένων άρθρων όπως επιμένει η ελληνική πλευρά.
Το βέβαιο είναι ότι η Αθήνα θέλει μια λύση erga omnes, ένα όνομα έναντι όλων, για εσωτερική και διεθνή χρήση, και απόρριψη του αλυτρωτισμού που θα κατοχυρώνεται από συνταγματική αλλαγή.
Χθες το βράδυ ήταν προγραμματισμένο δείπνο εργασίας μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και ΠΓΔΜ, μια τετ α τετ συνάντηση που θα έχει ως κυρίως πιάτο την ουσία της διαπραγμάτευσης. Σήμερα, ο κ. Κοτζιάς θα ξεκινήσει τον μαραθώνιο των επαφών του και πάλι με τον ομόλογό του, Νίκολα Ντιμιτρόφ, στο υπουργείο Εξωτερικών, με μια διμερή, διευρυμένη συνάντηση και στη συνέχεια οι δύο υπουργοί θα δώσουν συνέντευξη Τύπου.
Αν και υπάρχουν διαφορές στις θέσεις των δύο χωρών, επικρατεί αισιοδοξία ότι μπορεί να βρεθεί λύση, με τον Ζόραν Ζάεφ να δηλώνει πιο αισιόδοξος και την ελληνική πλευρά να είναι πιο συγκρατημένη, καθώς η όξυνση μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης στα Σκόπια, που εκδηλώθηκε την περασμένη εβδομάδα με αφορμή το ζήτημα της επίσημης χρήσης της αλβανικής γλώσσας, δεν ευνοεί συγκλίσεις που είναι απαραίτητες για μια συνταγματική αλλαγή. Αρνητικός παράγοντας εμφανίζεται και ο προερχόμενος από το VMRO-DPMNE πρόεδρος της ΠΓΔΜ, Γκιόργκι Ιβάνοφ.
Και με τους Αλβανούς
Μετά τις συνομιλίες με τον κ. Ντιμιτρόφ, ο Νίκος Κοτζιάς θα συναντηθεί με τον υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων για να ακολουθήσει δεξίωση στην ελληνική πρεσβεία. Ο Ελληνας υπουργός θα συναντηθεί επίσης με τον (πρώτο Αλβανό) πρόεδρο της Βουλής, Ταλάτ Τζαφέρι, με τον πρόεδρο του Αλβανικού Κόμματος DUI, Αλί Αχμέτι, και τον πρόεδρο του VMRO-DPMNE, Χρίστιαν Μίτσκοσκι.
Μία ημέρα πριν από την επίσκεψη του κ. Κοτζιά, η ειδική εισαγγελέας Φατιμέ Φετάι ανακοίνωσε ότι ξεκίνησαν τρεις έρευνες με ελεγχόμενους, μεταξύ των 25 υπόπτων, τους Νίκολα Γκρούεφσκι, πρώην πρωθυπουργό και πρώην ηγέτη του VMRO-DPMNE, και Αλί Αχμέτι, πρώην κυβερνητικό εταίρο του Γκρούεφσκι, το κόμμα του οποίου συμμετέχει και στη σημερινή κυβέρνηση συνεργασίας.
Οι κατηγορίες που ερευνώνται αφορούν κατάχρηση εξουσίας, απάτη και ξέπλυμα χρήματος. Μία από τις τρεις υποθέσεις αφορά και την ελληνική κατασκευαστική εταιρεία Ακτωρ, στην οποία η κυβέρνηση Γκρούεφσκι ανέθεσε, έπειτα από διαγωνισμό, την κατασκευή του διεθνούς αυτοκινητόδρομου. Αυτές οι έρευνες, όπως και οι παλαιότερες υποθέσεις σχετικές με παρακολουθήσεις πολιτικών κομμάτων και κατάχρηση εξουσίας από πλευράς του πρώην πρωθυπουργού, πιέζουν τον κ. Γκρούεφσκι, που κινδυνεύει να βρεθεί στη φυλακή.
