Οπως φαίνεται, η άκρατη λεηλασία της φύσης δεν έχει όρια και επεκτείνεται πλέον στα πιο ανέγγιχτα οικοσυστήματα του πλανήτη, κάτι που ενέχει σοβαρούς περιβαλλοντικούς κινδύνους. Αυτό αποδεικνύει η κίνηση εταιρείας της βιομηχανίας εξόρυξης βαθέων υδάτων που αιτείται άδεια εξόρυξης, παρακάμπτοντας τις διεθνείς συμφωνίες.
Η καναδική εταιρεία εξόρυξης μετάλλων The Metals Company (TMC) ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει αίτηση για άδεια εξόρυξης βαθέων υδάτων με βάση εθνικούς κανονισμούς των Ηνωμένων Πολιτειών και ότι συνεργάζεται με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ για να παρακάμψει τη διεθνή ρυθμιστική διαδικασία και να προχωρήσει σε εξόρυξη στην ανοιχτή θάλασσα, σύμφωνα με αμερικανικό νόμο του 1980.
Η ανακοίνωση ήρθε μία ημέρα πριν συζητηθεί η αίτηση της εταιρείας για εμπορική εξόρυξη βαθέων υδάτων στη Διάσκεψη της Διεθνούς Αρχής Θαλάσσιου Βυθού (ISA), υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών που βρίσκεται εν μέσω διεργασιών για τη δημιουργία κανονισμών που θα διέπουν τη βιομηχανία εξόρυξης βαθέων υδάτων. Μια διαδικασία που περιλαμβάνει την απόξεση κοιτασμάτων ορυκτών από τον πυθμένα του ωκεανού. Τα συγκεκριμένα κοιτάσματα συχνά αναφέρονται ως οζίδια.
Κέρδη, μόνο κέρδη
Η TMC γνώριζε ότι δεν θα έπαιρνε το «πράσινο φως» από την ISA, αλλά προσπαθεί με κάθε τρόπο να μειώσει την απώλεια των κερδών της, δεδομένου ότι διαθέτει 3,5 εκατ. δολάρια σε μετρητά και 44 εκατ. δολάρια σε μη εξασφαλισμένη πίστωση που προσφέρονται από τους δύο μεγαλύτερους μετόχους της. Κι αυτά συμβαίνουν ενώ οδεύουμε προς την 3η Διάσκεψη του ΟΗΕ για τους Ωκεανούς (UNOC3) τον Ιούνιο στη Γαλλία, με σκοπό την ολοκλήρωση των απαραίτητων βημάτων για την ανακήρυξη του 30% των ωκεανών σε προστατευόμενες περιοχές.
Ο Τζεράρντ Μπάρον, διευθύνων σύμβουλος της TMC, δήλωσε ότι η εταιρεία πιστεύει ότι έχει αρκετές γνώσεις για τη διαχείριση περιβαλλοντικών κινδύνων και ότι σκοπεύει να υποβάλει αιτήσεις στην αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας για εξόρυξη εντός των επόμενων τριών μηνών.
«Είμαστε ενθαρρυμένοι από την αυξανόμενη αναγνώριση στην Ουάσινγκτον, ότι τα οζίδια αντιπροσωπεύουν μια στρατηγική ευκαιρία για τις ΗΠΑ», είπε.
Ετσι, τα πιο άγνωστα, ευαίσθητα και ανεξερεύνητα κομμάτια του πλανήτη μας, για τα οποία γνωρίζουμε λιγότερα ακόμα και σε σχέση με τη Σελήνη, απειλούνται πλέον από μεμονωμένες εταιρείες, την ώρα που το διεθνές πλαίσιο για τη διενέργεια εξορύξεων σε διεθνή βαθιά ύδατα βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση και ενώ υπάρχουν ισχυρές πιέσεις από κράτη, επιστήμονες, εταιρείες, οργανώσεις και οργανισμούς για ένα διεθνές μορατόριουμ των εξορύξεων βαθέων υδάτων («Φρένο στη λεηλασία των ωκεανών», «Εφ.Συν.», 14/8/2023).
Η Διεθνής Αρχή Θαλάσσιου Βυθού αναπτύχθηκε ως απαίτηση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο των Θαλασσών (UNCLOS). Συνεπώς, η Αρχή και τα μέλη της δεσμεύονται από τους κανόνες και τις υποχρεώσεις της εν λόγω σύμβασης. Οι ΗΠΑ δεν επικύρωσαν την UNCLOS. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι κράτος-μέλος της Αρχής. Ωστόσο, υποχρεούνται να μην ενεργούν κατά τρόπο που να αναιρεί το αντικείμενο και τον σκοπό της συμφωνίας.
Εθιμικό διεθνές δίκαιο
Οι περισσότερες χώρες συμφωνούν ότι η UNCLOS αποτελεί εθιμικό διεθνές δίκαιο, οπότε οι ΗΠΑ εξακολουθούν να δεσμεύονται από την UNCLOS. Αυτό σημαίνει ότι, αν οι ΗΠΑ αποφάσιζαν μονομερώς να προβούν σε εξόρυξη σε διεθνή ύδατα, θα παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο.
Η κίνηση της TMC δέχτηκε σκληρή κριτική από περισσότερες από 40 χώρες, από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι την Κίνα. Η γενική γραμματέας της ISA, Λετίσια Καρβάλιο, είπε ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας που δίνει στη Διεθνή Αρχή εξουσία για την εξόρυξη στην ανοιχτή θάλασσα «παραμένει το μόνο παγκοσμίως αναγνωρισμένο νόμιμο πλαίσιο».
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ δεν έχουν το δικαίωμα να επιτρέψουν την εξόρυξη στον βυθό της θάλασσας πέρα από τα εθνικά τους σύνορα. «Οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια θα συνιστούσε παραβίαση του διεθνούς δικαίου και θα υπονόμευε άμεσα τις θεμελιώδεις αρχές της πολυμέρειας, της ειρηνικής χρήσης των ωκεανών και του πλαισίου συλλογικής διακυβέρνησης που θεσπίστηκε βάσει της UNCLOS», ανέφερε η ίδια.
Ο Μπάρον της TMC απάντησε στην Καρβάλιο και σε άλλους επικριτές ότι η πραγματικότητα είναι ότι «η εμπορική βιομηχανία δεν είναι ευπρόσδεκτη στο ISA». Η Αρχή «επηρεάζεται από μια φατρία κρατών που συμμάχησαν με περιβαλλοντικές ΜΚΟ που βλέπουν τη βιομηχανία εξόρυξης βαθέων υδάτων ώς το τελευταίο πράσινο τρόπαιό τους», είπε.
*Με πληροφορίες από Greenpeace και τον ιστότοπο Ggrist.
