Tην περασμένη χρονιά καταγράφηκαν καταστροφικές καιρικές συνθήκες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στις αρχές του 2017, η Αυστραλία γνώρισε ένα από τα πιο καυτά καλοκαίρια στο Σίδνεϊ και το Μπρίσμπεϊν και ακολούθησαν ένας ισχυρός καύσωνας στη Νότια Ευρώπη και μεγάλες πυρκαγιές στην Καλιφόρνια που πυροδοτήθηκαν από τη ζέστη.
Η εποχή των τυφώνων του Ατλαντικού ήταν ιδιαίτερα ενεργή, με τρεις ισχυρούς τυφώνες της κατηγορίας 5 («Χάρβεϊ», «Ιρμα», «Μαρία») προκαλώντας μεγάλο αριθμό θυμάτων. Το κόστος των ζημιών στην αμερικανική ήπειρο ξεπέρασε τα 260 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ταυτόχρονα, η εποχή των μουσώνων το 2017 έφερε σημαντικές βροχοπτώσεις στην ινδική υποήπειρο και οδήγησε σε καταστροφικές πλημμύρες σε τμήματα της Ινδίας, του Πακιστάν, του Νεπάλ και του Μπανγκλαντές (μία από τις πλέον ευάλωτες στις πλημμύρες χώρες στον κόσμο) προκαλώντας περισσότερους από 1.000 θανάτους.
Οι πλημμύρες των μουσώνων στους πρόποδες των Ιμαλαΐων, στην Ινδία, στο Μπανγκλαντές και στο Νεπάλ έπληξαν πέρσι περισσότερους από 40 εκατομμύρια ανθρώπους.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, το 2017 ήταν το θερμότερο έτος σε παγκόσμιο επίπεδο και, μάλιστα, χωρίς την ύπαρξη «Ελ Νίνο», δηλαδή του θερμότερου κομματιού ενός κύκλου που επηρεάζει τα παγκόσμια ωκεάνια και ατμοσφαιρικά ρεύματα και μπορεί να δημιουργήσει ισχυρές καταιγίδες και τυφώνες.
Σε έναν κόσμο που γίνεται πιο ζεστός, είμαστε καταδικασμένοι να βιώνουμε όλο και περισσότερο αυτά τα «ασυνήθιστα» και καταστροφικά καιρικά φαινόμενα που έχουν αποτέλεσμα σημαντικές καταστροφές; Τι αποτέλεσμα θα έχουν οι κλιματικές αλλαγές στον καιρό και ποιος θα είναι ο νέος «κανόνας»;
Τα γεγονότα
Κατ’ αρχάς, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τη διαφορά μεταξύ καιρού και κλιματικής αλλαγής, κάτι που ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται να συγχέει. Με λίγα λόγια, η διαφορά είναι ο χρόνος.
Αυτό που λέμε καιρός είναι οι συνθήκες στην ατμόσφαιρα για ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Το κλίμα είναι το πώς η ατμόσφαιρα συμπεριφέρεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οταν μιλάμε για αλλαγή του κλίματος, αυτό γενικά σημαίνει αλλαγές στους μακροπρόθεσμους μέσους όρους των ημερήσιων επιπέδων θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων.
Μπορούμε, λοιπόν, να δούμε μια αλλαγή στον μέσο όρο ή στον τυπικό καιρό για αρκετά χρόνια, αλλά μπορούμε ακόμα να βιώνουμε τα άκρα σε κάθε έναν χρόνο.
Εξετάζοντας το παρελθόν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν πολλοί παράγοντες που ελέγχουν την εμφάνιση, την εξάπλωση και τον τελικό αντίκτυπο ενός ισχυρού καιρικού συμβάντος.
Ομως, δεν είναι όλοι αυτοί οι παράγοντες κλιματικοί και πολλοί σχετίζονται με ζητήματα όπως η αστικοποίηση, οι μηχανικές παρεμβάσεις ή οι αλλαγές στη χρήση γης.
Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος, το διεθνές όργανο που έχει συσταθεί για την επιστημονική αξιολόγηση της αλλαγής του κλίματος, μπορούμε να συνεχίσουμε να περιμένουμε αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας Αυτό σημαίνει ότι θα ζήσουμε θερμότερα χρόνια στο μέλλον.
Αλλά ταυτόχρονα, μπορούμε να δούμε αλλαγές στα ακραία γεγονότα, τα οποία θα μπορούσαν να γίνουν συχνότερα σε περίπτωση υψηλών θερμοκρασιών ή έντονων βροχοπτώσεων ή λιγότερο συχνά στην περίπτωση ακραίων γεγονότων ψύχους. Αυτό σημαίνει ότι η κατανομή, η εμφάνιση και οι αναμενόμενοι μέσοι όροι των καιρικών συνθηκών (για παράδειγμα, θερμοκρασίας και βροχής) καθ ‘όλη τη διάρκεια του έτους μπορεί να αλλάξουν, με αποτέλεσμα την έλευση θερμότερων χρόνων κατά μέσο όρο με πιο ακραίες ζεστές μέρες και λιγότερες ακραίες κρύες μέρες στο μέλλον.
Αυτό το μοτίβο έχει άμεση σχέση με τέτοια φαινόμενα, όπως τους καύσωνες, τα οποία προκαλούνται από πιο ακραίες θερμοκρασίες.
Οι σχέσεις με τις ξηρασίες ή τις περιόδους εξαιρετικά χαμηλών ροών σε ποτάμια είναι πιο πολύπλοκες. Τα μοντέλα παγκόσμιας κυκλοφορίας (GCM) -μια συλλογή αριθμητικών μοντέλων που παρέχουν μια τρισδιάστατη ανάλυση των παγκόσμιων κλιματικών αλληλεπιδράσεων, όπως η ατμόσφαιρα, οι ωκεανοί, ο πάγος και η γη- προβλέπουν αυξήσεις θερμοκρασιών σε ορισμένες περιοχές, όπως τη Νότια Ευρώπη.
Οσον αφορά τους τροπικούς κυκλώνες, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε αυτά τα φαινόμενα αποτελούν ένα ενεργό πεδίο επιστημονικής έρευνας, καθώς οι διαδικασίες είναι πολύπλοκες.
Για παράδειγμα, η ικανότητα μεταφοράς υδρατμών της ατμόσφαιρας μπορεί να έχει αντίκτυπο στη δύναμη και την ένταση τέτοιων καταιγίδων. Καθώς για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας αυτή η ικανότητα της ατμόσφαιρας αυξάνεται κατά 7%, σε έναν ωκεανό που θερμαίνεται, ο αέρας πάνω από το νερό έχει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα να συγκρατεί το νερό και έτσι να αποθηκεύει περισσότερη βροχή που μπορεί να τροφοδοτεί ισχυρότερες καταιγίδες.
Αλλά η βύθιση ψυχρού αέρα από την ανώτερη ατμόσφαιρα μπορεί να αποτρέψει κατ’ αρχήν την εμφάνιση καταιγίδων. Εάν αυτό συμβαίνει συχνότερα με την αλλαγή του κλίματος, τότε μπορούμε να περιμένουμε λιγότερες από αυτές τις καταιγίδες.
Ετσι, στο μέλλον μπορεί να σχηματίζονται λιγότεροι τροπικοί κυκλώνες, όμως όσοι σχηματίζονται θα είναι ισχυρότεροι και πιο έντονοι.
Τι μπορούμε να περιμένουμε για το 2018; Ηδη, η Αυστραλία βιώνει υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες, η ανατολική ακτή της Αμερικής υπέφερε από έντονο ψύχος και η δυτική ακτή κατακλύστηκε από τη λάσπη που σκότωσε 17 άτομα.
Ετσι, μέχρι στιγμής, το 2018 φαίνεται να ξεκινάει «σωστά», ακριβώς εκεί όπου το 2017 σταμάτησε…
