Ασύμμετρη απειλή

Η μέρα που θα αρχίσουν να κυκλοφορούν στους δρόμους σε μαζική κλίμακα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό έρχεται όλο και πιο κοντά.

Αν πιστέψουμε τις προβλέψεις, όλα τα αυτοκίνητα που θα κυκλοφορούν στους δρόμους του 2050 θα είναι αυτο-οδηγούμενα, ενώ μέχρι το 2035 οι ΗΠΑ θα κρατούν τα ηνία στο μερίδιο της κυκλοφορίας τους έναντι των συμβατικών με 29%, ακολουθούμενες από την Κίνα και τη Δυτική Ευρώπη, με 24% και 20% αντίστοιχα.

Τα αυτο-οδηγούμενα αυτοκίνητα θα αλλάξουν τον τρόπο που ζούμε, σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ομως, δεν πρόκειται να μας επηρεάσουν απλά ως ανθρώπους, καθώς η επερχόμενη επανάσταση στις αυτόνομες μεταφορές θα έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην άγρια φύση.

Κι αυτό, διότι ένας απρόβλεπτος αντίκτυπος της κίνησης οχημάτων χωρίς οδηγό θα είναι η εκ νέου αστική εξάπλωση.

Στα θετικά των αυτοκινήτων χωρίς οδηγό θα μπορούσε να προστεθεί η μείωση στη συνολική κατανάλωση ενέργειας, αφού με την κυκλοφορία τους αναμένεται ελαχιστοποίηση των κυκλοφοριακών συμφορήσεων.

Σε αντίθεση με τους ανθρώπους οδηγούς, οι υπολογιστές μπορούν να αποφύγουν τις οδηγικές συμπεριφορές που επιδεινώνουν τα κυκλοφοριακά προβλήματα και δεν θα μπουν στον πειρασμό να «χαζέψουν», π.χ., όταν περάσουν δίπλα από ένα ατύχημα.

Και καθώς τα αυτόνομα οχήματα δεν περιορίζονται από τους χρόνους αντίδρασης του ανθρώπου, υπάρχει το ενδεχόμενο να αυξηθούν τα όρια ταχύτητας για αυτά τα οχήματα σε μεγάλες διακλαδικές διαδρομές.

Ετσι, τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό υπόσχονται ένα μέλλον ταχύτερων χρόνων ταξιδιού με πολύ μειωμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά, από την άλλη, η κυκλοφορία τους αναμένεται ότι θα επιφέρει την περαιτέρω μείωση της άγριας ζωής.

Με την απειλή να αφορά μια ανεξέλεγκτη αύξηση της αστικοποίησης χαμηλής πυκνότητας.

Οδήγηση στην εξοχή

Τα αυτόνομα οχήματα υπόσχονται ένα μέλλον στο οποίο οι επιβάτες θα είναι ελεύθεροι να χρησιμοποιήσουν παραγωγικά τον χρόνο τους (π.χ. για εργασία). Και μπορούν να σταθμεύσουν μόνα τους, γεγονός που εξοικονομεί ακόμη περισσότερο χρόνο.

Σε συνδυασμό με τους γρηγορότερους χρόνους ταξιδιού, τα κίνητρα για την περαιτέρω έξοδο από την πόλη θα αυξηθούν σημαντικά.

Αλλωστε, ο περιοριστικός παράγοντας στην προαστιακή εξάπλωση είναι συχνά ο χρόνος ταξιδιού, είτε με δημόσια είτε με ιδιωτικά μέσα. Συνεπώς, τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό θα μεταβάλουν θεμελιωδώς την υπάρχουσα κατάσταση.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες παράλληλα με τα τρέχοντα συστήματα μεταφορών έχουν σχεδιαστεί πράσινες ζώνες, για παράδειγμα, για να μειώσουν την αστική εξάπλωση περιορίζοντας την ανάπτυξη μέσα σε μια ζώνη ασφαλείας γύρω από μια αστική περιοχή.

Ωστόσο, οι μειωμένοι χρόνοι μεταφοράς που προσφέρονται από τα αυτο-οδηγούμενα οχήματα θα καταστήσουν ευκολότερο για αρκετούς ανθρώπους να ζήσουν γύρω από αυτές τις ζώνες ενώ εργάζονται στην πόλη.

Ετσι, αυτές οι ζώνες του πράσινου κινδυνεύουν να γίνουν ένα λεπτό στρώμα σε ένα «σάντουιτς» της συνεχώς εξελισσόμενης προαστιακής εξάπλωσης.

Αλλα παραδείγματα προστασίας της άγριας φύσης περιλαμβάνουν τα φυσικά καταφύγια, τα εθνικά πάρκα και τις «περιοχές εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς».

Οι περιοχές αυτές έχουν είτε αυστηρούς ελέγχους στην ανάπτυξη είτε αυτή δεν επιτρέπεται καθόλου.

Ωστόσο, είναι ωραία μέρη για να ζήσει κάποιος μέσα ή κοντά στη φύση.

Πάντως, με την επερχόμενη επανάσταση της αυτοκινητοβιομηχανίας στους χρόνους ταξιδιού και τη δυνατότητα για εργασία με το μυαλό, το βλέμμα και τα χέρια μακριά από το τιμόνι, αλλά σε έναν υπολογιστή, η διαβίωση σε τέτοιες περιοχές θα καταστεί όλο και πιο συμβατή με μια μετακίνηση από την πλησιέστερη πόλη.

Απώλεια οικοτόπων

Το γεγονός ότι οι φυσικοί οικότοποι που έχουν χαθεί εξ ολοκλήρου ή έχουν διασπαστεί σε ολοένα και μικρότερα τεμάχια έχει αναγνωριστεί εδώ και καιρό ως μία από τις κύριες αιτίες της εξαφάνισης ειδών ανά τον κόσμο.

Η εκ νέου αστική εξάπλωση απειλεί να αυξήσει το μέγεθος τόσο της απώλειας των οικοτόπων όσο και του κατακερματισμού τους.

Υπό αυτά τα δεδομένα, γίνεται κατανοητό ότι θα απαιτηθεί επανασχεδιασμός, καταρχήν σε ένα κυκλοφοριακό σύστημα που έχει σχεδιαστεί και βαθμονομηθεί με βάση την οδήγηση από ανθρώπους, το οποίο θα πρέπει να μεταβεί στο υπερφορτωμένο μέλλον της μεταφοράς χωρίς οδηγό.

Και, επιπλέον, μπορεί να απαιτείται η εισαγωγή νέας περιβαλλοντικής νομοθεσίας για τις αποκαλούμενες «πράσινες ζώνες», αλλά και για την προστασία ευρύτερων περιοχών της υπαίθρου.

Ο επαναπροσδιορισμός των οδών με τη μετατροπή τους σε υπόγειες σήραγγες θα μπορούσε να σημαίνει την εκκίνηση και ανάπτυξη ενός τεράστιου προγράμματος, στο οποίο οι πολλές οδικές αρτηρίες θα καλυφθούν με δάση.

Εξάλλου, τα αυτόνομα οχήματα θα πρέπει να είναι πολύ πιο επιδεκτικά στην υπόγεια οδήγηση, καθώς το λογισμικό-οδηγός ενοχλείται λιγότερο από το τεχνητό φως.

Προς το παρόν, η κυκλοφορία των οχημάτων χωρίς οδηγό σκοντάφτει σε ζητήματα που αφορούν τη νομοθεσία της κάθε χώρας, αλλά και τις ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς δεν μπορούν να επιλυθούν ζητήματα που θα αφορούν την ευθύνη στην περίπτωση ατυχήματος.