Ελεύθερα από αιολικά τα «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου»

Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορική νίκη, αλλά για έναν θρίαμβο του περιβαλλοντικού κινήματος. Με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας πέφτει οριστικά η αυλαία για το φαραωνικό αιολικό έργο που σχεδίαζε η εταιρεία «Κυκλαδικά Μελτέμια», θυγατρική της Eunice Energy Group, σε τουλάχιστον 14 ανέγγιχτες βραχονησίδες του Αιγαίου που εξαιτίας των σπάνιας αξίας οικολογικών χαρακτηριστικών τους έχουν χαρακτηριστεί από την επιστημονική κοινότητα ως «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου» («Πρωτοφανής εγκατάσταση αιολικών στα «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου», «Εφ.Συν.», 9/11/2019). Με την απόφαση 1600/2025 το ΣτΕ έβαλε οριστικό τέλος στο εγχείρημα να μετατραπούν 14 ανεκτίμητες νησίδες του νοτιοανατολικού Αιγαίου (ή 23 στη δεύτερη, μεγαλύτερη εκδοχή του έργου με επιπλέον 32 ανεμογεννήτριες) σε εξέδρες ανεμογεννητριών.

Το σχεδιαζόμενο έργο περιλάμβανε 106 ανεμογεννήτριες των 3 και 6 MW, ύψους μέχρι 198,5 μέτρων, σε 14 νησίδες: Κίναρος, Λέβιθα, Σύρνα, Κουνούπα, Ζαφοράς, Οφιδούσσα, Παχειά Νισύρου, Κανδελιούσσα, Περγούσσα, Παχειά Ανάφης, Μακρά Ανάφης, Λιάδι, Πλακίδα, Μεσονήσι. Εξάλλου προέβλεπε την κατασκευή οδικών δικτύων 70 και πλέον χιλιομέτρων, 14 λιμανιών, 14 ελικοδρόμιων, μόνιμο νυχτερινό φωτισμό, πυλώνες και υποθαλάσσιες καλωδιώσεις μήκους 673 χιλιομέτρων, όλα χτισμένα πάνω σε ευαίσθητα θαλάσσια και νησιωτικά οικοσυστήματα. Ενδεικτικό του εύρους του έργου ήταν ότι η εκτίμηση κόστους ξεπερνούσε τα 1,2 δισ. ευρώ, με διάρκεια κατασκευής περίπου 5 έτη.

Η εταιρεία επιδίωξε να χαρακτηριστεί το πρότζεκτ ως «Εργο Κοινού Ενδιαφέροντος» (PCI) με στόχο να ωφεληθεί από ευρωπαϊκές διευκολύνσεις και χρηματοδοτήσεις («Περιβαλλοντικό έγκλημα στα «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου», «Εφ.Συν.», 7/4/2021).

Νομικές ελλείψεις

Με την απόφασή του το ΣτΕ ακύρωσε τις βεβαιώσεις παραγωγού του έργου που είχε ανανεώσει η ΡΑΑΕΥ και ανέπεμψε την υπόθεση στην Αρχή. Παράλληλα το ΣτΕ απέρριψε την προσφυγή της εταιρείας κατά της απόφασης απόρριψης του έργου από το ΥΠΕΝ. Στην δεύτερη αυτή υπόθεση οι ίδιοι φορείς που προσέφυγαν κατά του έργου έκαναν πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του Δημοσίου. Στην απόφασή του το ΣτΕ βασίζεται σε θεμελιώδεις νομικές ελλείψεις, όπως μεταξύ άλλων τη μη τήρηση του κριτηρίου της φέρουσας ικανότητας, τη λανθασμένη αντιμετώπιση των νησίδων ως ακατοίκητων και την απερισκεψία στη χρήση κρίσιμων παραμέτρων προστασίας.

Σε ό,τι αφορά οικολογικές επιπτώσεις που θα επέφερε το έργο, είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι για πρώτη φορά ένα έργο φαραωνικών διαστάσεων προτάθηκε να σχεδιαστεί εντός του πυρήνα 10 Προστατευόμενων Περιοχών του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000 (!) με άμεσο κίνδυνο να εξαφανιστεί εν μια νυκτί το βασικό χαρακτηριστικό που εδώ και χιλιάδες χρόνια καθιστά αυτές τις νησίδες υπερπολύτιμες για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας: η απουσία ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Με μη αναστρέψιμες βλάβες θα απειλούνταν περισσότερα από 650 ζευγάρια μαυροπετρίτη, δηλαδή άνω του 4,5% του παγκόσμιου πληθυσμού καθώς το είδος φωλιάζει σε 12 από αυτές τις νησίδες, περισσότερα από 160 ζευγάρια αιγαιόγλαρου, δηλαδή άνω του 28% του ελληνικού πληθυσμού με το είδος να φωλιάζει τακτικά σε 6 με 8 από αυτές τις νησίδες, εκατοντάδες (πιθανά περισσότερα από 1.000) ζευγάρια αρτέμη και μύχου, αποικίες των οποίων υπάρχουν σε τουλάχιστον 5 νησίδες και πιθανόν σε περισσότερες, πολλές δεκάδες ζευγάρια θαλασσοκόρακα, με το είδος να φωλιάζει σε 10 νησίδες, και τουλάχιστον ένα ζευγάρι σπιζαετού που χρησιμοποιεί τουλάχιστον 5 νησίδες. Κι ακόμη στενοενδημικά είδη φυτών, ενδημικά υποείδη ερπετών, όπως η αιγαιόσαυρα, και σημαντικές αποικίες της φώκιας Monachus Μonachus.

«Ιεροσυλία»

«Πρόκειται για πραγματική ιεροσυλία, για ενέργεια που υποθηκεύει την αξία της χώρας μας για τη φυσική κληρονομιά ολόκληρης της Ευρώπης και που προφανώς δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι συμβατή με την ύπαρξη του δικτύου Natura 2000» είχε αναφέρει ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κυκλάδων στη σχετική αρνητική γνωμοδότησή του. «Η δύναμη της κοινωνίας των πολιτών, όταν οργανώνεται, μπορεί να σταματήσει ακόμα και τα πιο φαραωνικά σχέδια. Με εκδηλώσεις, νομικές ενέργειες, επιστημονική τεκμηρίωση και δουλειά “μυρμηγκιού” καταφέραμε, μέσα από την πολύτιμη συνεργασία μας με άλλες οργανώσεις, συλλόγους και πολίτες, να αντιμετωπίσουμε εταιρικά και κυβερνητικά συμφέροντα πολύ μεγαλύτερης κλίμακας» επισημαίνει η Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων, που μαζί με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία συνέβαλαν καταλυτικά στη νικηφόρα έκβαση αυτής της υπόθεσης, αποτρέποντας την ισοπέδωση αυτών των πολύτιμων θυλάκων βιοποικιλότητας έπειτα από έναν αγώνα που δόθηκε με την υποστήριξη δεκάδων περιβαλλοντικών οργανώσεων και διήρκεσε σχεδόν 6 χρόνια.