Μάστιγα η κατάχρηση εξουσίας στους χώρους εργασίας

Την ωμή κατάχρηση εξουσίας στους χώρους εργασίας αποδεικνύει το γεγονός ότι η πλειονότητα των περιστατικών βίας και παρενόχλησης προέρχεται από ανώτερο, καθώς το 73% εντοπίζεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής εξάρτησης, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Επιθεώρησης Εργασίας για το 2025, που δημοσιεύτηκε χτες και καταγράφει τριπλασιασμό των υποθέσεων την τελευταία τριετία (από 151 το 2022, σε 455 πέρυσι).

Η αύξηση της υποβολής επώνυμων καταγγελιών κατά 43%, για τέτοιες εργατικές διαφορές, αντανακλά την έκταση του φαινομένου και την ενίσχυση της ορατότητας. Ομως, ο δρόμος για να σπάσει απρόσκοπτα το απόστημα της σιωπής απέχει πολύ ακόμα, λόγω της μεγάλης εργασιακής αβεβαιότητας και της παραδοσιακής ατιμωρησίας των θυτών.

Περισσότερες την περασμένη χρονιά ήταν οι καταγγελίες από τις ηλικίες 25-34 ετών, γεγονός που ενδέχεται να αναδεικνύει τη μείωση της ανοχής των νέων απασχολούμενων, απέναντι στις απαξιωτικές και προσβλητικές συμπεριφορές από τους εργοδότες τους.

Παρενόχληση στην εστίαση

Τα νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η βία και η παρενόχληση στην εργασία εξακολουθούν να εκδηλώνονται κυρίως με ηθική, ψυχολογική και λεκτική μορφή (79%). Σε χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζονται τα βαρύτερα περιστατικά σωματικής βίας (15%) και σεξουαλικής παρενόχλησης (6%), η οποία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στον κλάδο της εστίασης (21%).

Σε ποσοστό 39% η καταγγελία σχετίζεται με βία και παρενόχληση προκληθείσα από τον ίδιο τον εργοδότη / νόμιμο εκπρόσωπο της επιχείρησης και σε ποσοστό 61% καταγγελλόμενος είναι άλλος εργαζόμενος (προϊστάμενος, υπεύθυνος βάρδιας) ή άλλο πρόσωπο κατά το άρθρο 3 του Ν. 4808/2021 (μέλος Δ.Σ. κ.λπ..). Το αξιοσημείωτο ποσοστό (27%) υποθέσεων μεταξύ συναδέλφων ίδιας βαθμίδας επιβεβαιώνει ότι η εργασιακή βία συνδέεται ευρύτερα με την οργανωσιακή κουλτούρα και το κλίμα στον χώρο εργασίας, καθιστώντας αναγκαία τη συνολική και πολυεπίπεδη πρόληψη.

Κλάδοι και περιοχές

Η διαμόρφωση του δείκτη παραβατικότητας στο 9% παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων και υψηλότερες τιμές, που αγγίζουν το 23%, σε επιμέρους δραστηριότητες, όπως είναι οι υπηρεσίες υγείας και η διαχείριση ακινήτων, τα κέντρα αισθητικής και τα κομμωτήρια, οι νομικές και λογιστικές δραστηριότητες. Οι κλάδοι του λιανικού εμπορίου (8%), του χονδρικού εμπορίου και των καταλυμάτων (9%) και της εστίασης (12%) κυμαίνονται πλησίον του συνολικού δείκτη.

Τα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν δεχθεί το 74% των αιτήσεων για εργατική διαφορά βίας και παρενόχλησης, όπως φαίνεται στη γεωγραφική κατανομή της έκθεσης ανά Περιφερειακή Επιθεώρηση Εργασιακών σχέσεων (ΠΔΕΕΣ). Η υποβολή αιτιάσεων εντοπίζεται περισσότερο στη Διεύθυνση Αθηνών και ακολούθως σε Κεντρική Μακεδονία, Ανατολική Αττική, Πειραιά και Δυτική Αττική.

Οσον αφορά το φύλο των καταγγελλόντων προσώπων, το 67% ήταν γυναίκες και το 33% άνδρες, με τα ποσοστά να διατηρούνται στα ίδια σχεδόν επίπεδα με τα αντίστοιχα του 2024.

Σταγόνα στον ωκεανό

Σε ανακοίνωσή της, η Επιθεώρηση Εργασίας επισημαίνει πως οι πιθανότητες επίλυσης διαφορών αυξάνονται σημαντικά όταν η εργασιακή σχέση παραμένει ενεργή. «Το 37% των διαφορών επιλύθηκε με τη λήψη μέτρων συμμόρφωσης, ενώ ποσοστό 6% ματαιώθηκε, κυρίως λόγω ανακλητικών δηλώσεων μετά από επίτευξη συμφωνίας ενόψει της προγραμματισμένης συζήτησης, γεγονός που καταδεικνύει ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός λειτουργεί ακόμη και σε πρώιμο στάδιο αποφασιστικά, ως πεδίο επίλυσης και αυξάνει ουσιαστικά το συνολικό ποσοστό αποτελεσματικής διαχείρισης σε επίπεδα άνω του 40%», αναφέρει η Επιθεώρηση.

Τέλος, από μόνα τους μιλούν τα στοιχεία για την εφαρμογή του ειδικού διοικητικού μέτρου έκδοσης εντολής (με άμεση εκτελεστική ισχύ) λήψης προσωρινών μέτρων σε μόλις δέκα περιπτώσεις το 2025 (ήταν μόνο… μία την προηγούμενη χρονιά). Στις εννέα από τις εν λόγω υποθέσεις, η συγκεκριμένη εντολή επέδρασε στην επίτευξη του στόχου της επίλυσης, προς την κατεύθυνση της διατήρησης της εργασιακής σχέσης και της αποκατάστασης του κλίματος ομαλότητας, με την αποτροπή επανάληψης των καταγγελλόμενων παρενοχλητικών συμπεριφορών.