Ασφαλιστικό «φέσι» 10 δισ. ευρώ από τον ΕΦΚΑ στη ΔΥΠΑ

ΔΥΠΑ και ΕΦΚΑ. Δυο τεράστιοι δημόσιοι οργανισμοί με έσοδα δεκάδων δισεκατομμυρίων από τρεις πηγές: τις εισφορές των ασφαλισμένων, μισθωτών και επαγγελματιών, τις εισφορές των εργοδοτών και τις εισφορές των φορολογουμένων, δηλαδή τα έσοδα από φόρους που χρηματοδοτούν τον προϋπολογισμό, μέσω του οποίου επιχορηγούνται οι δύο φορείς κοινωνικής προστασίας και ασφάλισης. Πρακτικά, πηγή χρηματοδότησης ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ είναι μία και μόνη: οι πολίτες είτε ως ασφαλισμένοι είτε ως φορολογούμενοι.

ΔΥΠΑ και ΕΦΚΑ έχουν μια δυσαναλογία μεγέθους, αν και καλύπτουν περίπου τον ίδιο αριθμό ασφαλισμένων. Τα έσοδα της ΔΥΠΑ είναι λιγότερα από το 10% των εσόδων του ΕΦΚΑ. Το 2023, τελευταία χρονιά για την οποία το Δ.Σ. της ΔΥΠΑ ενέκρινε ισολογισμό, τα έσοδά της έφτασαν τα 3,2 δισ. ευρώ, με ένα τελικό πλεόνασμα 59 εκατ., που επιδεικνύει αυτάρεσκα η ηγεσία της. Αντιθέτως, ο e-ΕΦΚΑ δεν έχει καταφέρει έως σήμερα να συντάξει ισολογισμό, αν και υποχρεούνταν να το κάνει το αργότερο μέχρι το 2022, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί η πλήρης λογιστική ενοποίηση των Ταμείων που αφομοιώθηκαν στον ενιαίο ΕΦΚΑ. Ο οποίος όμως έχει πολλαπλάσια έσοδα από τη ΔΥΠΑ, περίπου 49 δισ. τον χρόνο από εισφορές και προϋπολογισμό. Το 2024 είχε μάλιστα πλεόνασμα πάνω από 1 δισ. ευρώ!

ΔΥΠΑ και ΕΦΚΑ είναι, τέλος, συγκοινωνούντα δοχεία, με σαφή εξάρτηση της πρώτης από τον δεύτερο. Ο ΕΦΚΑ εισπράττει κάθε εισφορά υπέρ οποιουδήποτε φορέα και τους την αποδίδει. Αυτό γίνεται και με τη ΔΥΠΑ. Οι δυο δημόσιοι φορείς είναι αλληλοσυμπληρούμενοι ως προς τους (διακηρυσσόμενους) κοινωνικούς σκοπούς τους, αλλά αν ο ΕΦΚΑ δεν αποδώσει το «μερίδιο» που αναλογεί στη ΔΥΠΑ πολιτική στήριξης ανέργων και ευάλωτων ομάδων δεν μπορεί να υπάρξει. Θεωρητικά είναι αδιανόητο δυο οργανισμοί που τρέφονται από την ίδια πηγή να χρωστάει ο ένας στον άλλο.

Κι όμως, αυτό συμβαίνει! Ο e-ΕΦΚΑ χρωστάει και δεν αποδίδει εδώ και χρόνια τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ στη ΔΥΠΑ. Αυτό αποκαλύπτεται στο προσάρτημα της απόφασης του Δ.Σ. της ΔΥΠΑ τον περασμένο Οκτώβριο, με την οποία εγκρίνεται ο ισολογισμός της ΔΥΠΑ για το 2023. Οι απαιτήσεις της ΔΥΠΑ προς τον ΕΦΚΑ (διάδοχο του ΙΚΑ), όπως εντόπισαν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, ανέρχονταν σε 8,7 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2023 (και είναι ασαφές πόσα έχουν προστεθεί σ’ αυτές τα επόμενα δυο χρόνια). Ανάγονται στο 2010 και μετά, δηλαδή είναι προϊόν κυρίως της μνημονιακής περιόδου, αν και αυτή η «στάση πληρωμών» ΕΦΚΑ προς ΔΥΠΑ συνεχίζεται ακόμη.

Από πού προέρχεται, κυρίως, αυτή η τεράστια οφειλή, που αν είχε εξοφληθεί η ΔΥΠΑ θα μπορούσε να σχεδιάσει πολύ πιο γενναιόδωρα και ουσιαστικά προγράμματα απασχόλησης και κατάρτισης, αντί να μοιράζει 750άρια και 200άρια εικονικής «ασύγχρονης» εκπαίδευσης από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης; Ο κύριος όγκος των 8,7 δισ. φαίνεται ότι προέρχεται από προγράμματα επιχορήγησης ασφαλιστικών εισφορών που ξεκίνησαν το 2010, τα οποία δηλώνονταν στις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις (ΑΠΔ) των επιχορηγούμενων εργοδοτών. Ωστόσο καθυστέρησε για πολλά χρόνια η έκδοση ενταλμάτων για την απόδοση των ποσών της ασφαλιστικής επιχορήγησης κάθε έτους στον τότε ΟΑΕΔ, πιθανώς μέσω του αλληλόχρεου λογαριασμού που εδώ και 15 χρόνια έχουν «ανοίξει» οι δυο οργανισμοί.

Αλλά η «στάση πληρωμών» του ΕΦΚΑ προς τη ΔΥΠΑ και η ανοχή της τελευταίας σ’ αυτήν, όπως καταγγέλλει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων πρώην ΟΑΕΔ, ΟΕΚ και ΟΕΕ, που έχουν απορροφηθεί στη ΔΥΠΑ, επεκτείνεται τους καταργημένους δυο οργανισμούς. Το πρώην ΙΚΑ και ο νυν ΕΦΚΑ χρωστάνε εδώ και 15 χρόνια 1,3 δισ. ευρώ σ’ αυτούς, άρα στη ΔΥΠΑ.

Οπως αποκαλύπτει ο ΠΑΝΣΥΠΟ, το ποσό αυτό «κρέμεται» ανεξόφλητο, αλλά και ξεχασμένο από τη νυν ηγεσία της ΔΥΠΑ, από τις 31/12/2010, όπως προκύπτει από απάντηση του τότε υπουργού Εργασίας Γ. Κουτρουμάνη, που δυο χρόνια μετά (1/2/2012) βεβαίωνε ότι οι οφειλές αυτές του ΙΚΑ με τίποτα δεν διαγράφονται αλλά μεταφέρονται στον διάδοχο οργανισμό. Πώς και γιατί η ηγεσία της ΔΥΠΑ «ξέχασε» να συμπεριλάβει κι αυτή την οφειλή στις απαιτήσεις της έναντι ΙΚΑ/ΕΦΚΑ;