Καβγάς για 22 δισ. που πρέπει να βρεθούν

Στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης των δύο πρωταγωνιστών της επικείμενης αναμέτρησης βρίσκονται οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για το τρέχον έτος και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο αυτές θα καλυφθούν, δεδομένου ότι το δανειακό πρόγραμμα της τρόικας έχει «παγώσει».

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις από τους δύο διεκδικητές της πρωτιάς (ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία), είτε διότι έχουν εγκλωβιστεί στις ιδεοληψίες και τις προγραμματικές τους δεσμεύσεις είτε διότι δεν έχουν σαφές σχέδιο αντιμετώπισης των αδήριτων αναγκών, έστησαν «πόλεμο» ανακοινώσεων γύρω από το θέμα, προς τέρψιν της αδηφάγου λαϊκής βουλιμίας.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το 2015 θα πρέπει να βρεθούν περίπου 22 δισ. ευρώ για να πληρωθούν τόκοι και λήξεις ομολόγων, τη στιγμή που το «εργαλείο» της έκδοσης των εντόκων γραμματίων δεν φτάνει.

Εκτός και αν υπάρξει κάποια ευρύτερη πολιτική συμφωνία για το ελληνικό ζήτημα μεταξύ της νέας κυβέρνησης και των πιστωτών που θα διευθετήσει το ζήτημα των χρηματοδοτικών αναγκών και παράλληλα θα ξεμπλοκάρει την αξιολόγηση της τρόικας ώστε να εκταμιευθούν οι δόσεις που εκκρεμούν.

Οι δανειστές θέτουν άμεσα την παράταση του υφιστάμενου προγράμματος ή την ένταξη της Ελλάδας σε νέο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ομαλά και χωρίς κλυδωνισμούς τα όποια ζητήματα συνδέονται με τη χρηματοδότηση της χώρας το τρέχον έτος και την εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων.

Η νέα κυβέρνηση

Σε κάθε περίπτωση η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου θα κληθεί να χειριστεί ένα από τα καυτά, άμεσα, ζητήματα τα οποία συνδέονται με την προοπτική της χώρας στην ευρωζώνη και την αποφυγή πιστωτικού γεγονότος.

Η ανταλλαγή ανακοινώσεων μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και του υπουργείου Οικονομικών -το οποίο προφανώς στην παρούσα φάση ενεργεί ως γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού και της Νέας Δημοκρατίας, όπως καταγγέλλει και ο ΣΥΡΙΖΑ- εξυπηρετεί απλώς προεκλογικές σκοπιμότητες οι οποίες θα ξεχαστούν την επομένη των εκλογών. Αλλωστε, και τα δύο κόμματα στην παρούσα συγκυρία προφανώς δεν αποκαλύπτουν κάποια από τα «κρυφά χαρτιά» τους εν όψει των διαπραγματεύσεων που θα γίνουν μετά τις εκλογές.

«Χαρτιά» τα οποία δεν αποκλείεται να συνιστούν ακόμη και πλήρη ανατροπή των προεκλογικών τους θέσεων για τα προαναφερθέντα κρίσιμα ζητήματα.

Η ένταση της προεκλογικής αντιπαράθεσης κυβέρνησης (ουσιαστικά της Ν.Δ.) και ΣΥΡΙΖΑ με φόντο την οικονομία πυροδοτήθηκε με αφορμή τη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στην εφημερίδα «Real News», στην οποία -μεταξύ των άλλων- ανέφερε ότι εφόσον εκλεγεί, η νέα κυβέρνηση σκοπεύει να πληρώσει κανονικά τα ομόλογα που λήγουν τον Μάρτιο και για την αναγκαία χρηματοδότηση θα χρησιμοποιήσει τα ίδια εργαλεία άντλησης ρευστότητας (σ.σ. έντοκα γραμμάτια) που κατ’ επανάληψη έχουν χρησιμοποιηθεί τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, το υπουργείο Οικονομικών από την πλευρά του επισημαίνει ότι υπάρχουν δύο σημαντικοί περιορισμοί στη χρήση των εντόκων γραμματίων, που αν δεν τους υπερβεί η τότε κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με έλλειψη χρημάτων.

● Πρώτον, το ελληνικό Δημόσιο σε συνεννόηση με τους δανειστές του, έχει τη δυνατότητα έκδοσης εντόκων γραμματίων συνολικού ποσού το πολύ έως 15 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό έχει ήδη καλυφθεί πλήρως από τον Δεκέμβριο. Απαιτείται λοιπόν ένα πρώτο αναγκαίο βήμα συνεννόησης με την πλευρά των δανειστών.

● Δεύτερον, θα πρέπει να υπάρξουν ενδιαφερόμενοι δανειστές του ελληνικού Δημοσίου που θα επιθυμούν να αγοράσουν τα νέα έντοκα γραμμάτια. Ηδη σήμερα, μέσα στο κλίμα της αβεβαιότητας που επικρατεί, κανείς θεσμικός επενδυτής -ιδιαίτερα του εξωτερικού – δεν αγοράζει έντοκα γραμμάτια του ελληνικού Δημοσίου, εκτός από τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες όμως κινδυνεύουν με τη διακοπή της ρευστότητάς τους από την ΕΚΤ.

Οσον αφορά δε την ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ περί «πολιτικής απρέπειας» και «παρέμβασης στις εκλογές» από την πλευρά του υπουργείου Οικονομικών, ο Γκίκας Χαρδούβελης απάντησε ότι «έκρινε σκόπιμο να επισημάνει κρίσιμα τεχνικά στοιχεία που αφορούν το μείζον ζήτημα της έκδοσης εντόκων γραμματίων για την εξυπηρέτηση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη το θεσμικό βάρος των δηλώσεων του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ».

Η κάλυψη του «κενού»

Εκδόσεις εντόκων γραμματίων, ενδοκυβερνητικές συμφωνίες «swap» και ταμειακά διαθέσιμα είναι τα τρία «όπλα» που θα έχει στη διάθεσή της η νέα κυβέρνηση προκειμένου να καλύψει το χρηματοδοτικό «κενό» των 22 δισ. ευρώ το 2015 σε περίπτωση που τα «σπάσει» με την τρόικα.

«Ομως, με τα όπλα αυτά δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των φετινών δανειακών αναγκών», επισημαίνουν αξιωματούχοι του υπουργείου Οικονομικών, καθώς η «τρύπα» στη χρηματοδότηση παραμένει εξαιρετικά μεγάλη. Ετσι ένα ποσό που προσεγγίζει τα 17 με 18 δισ. ευρώ θα πρέπει να βρεθεί από τις κεφαλαιαγορές, που σε διαφορετική περίπτωση τα 7-8 δισ. ευρώ η χώρα θα τα έπαιρνε από την τρόικα με τη σύναψη ενός τρίτου μνημονίου και τα υπόλοιπα 10-11 δισ. ευρώ από εξωτερική χρηματοδότηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αρχικός προγραμματισμός του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) προέβλεπε την έκδοση ομολόγων 7ετούς και 10ετούς διάρκειας για την κάλυψη του προηγούμενου ύψους των ταμειακών αναγκών.

«Πάγωσαν» λόγω εκλογών

Τα σχέδια του ΟΔΔΗΧ ανέτρεψαν οι πρόωρες εθνικές εκλογές, οι οποίες «πάγωσαν» ταυτόχρονα και τη δόση των 7,2 δισ. ευρώ που υποτίθεται ότι έπρεπε να είχε εκταμιευθεί από τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η διακοπή της χρηματοδότησης από την τρόικα αναγκάζει τα ανώτερα δημοσιονομικά κλιμάκια της πλατείας Συντάγματος να αξιοποιήσουν μέχρι τον Μάρτιο του 2015 τα διαθέσιμα του Δημοσίου για να πληρωθούν οι υποχρεώσεις του κράτους. Ενώ τα όποια «κενά» προκύψουν από τον Μάρτιο και μέχρι και τον Ιούνιο του 2015 θα καλυφθούν με έκτακτες εκδόσεις εντόκων γραμματίων. Στο σημείο αυτό υπάρχει όμως ένας περιορισμός.

Το ύψος των εντόκων που μπορεί να εκδώσει το Δημόσιο ανέρχεται σε 14,7 δισ. ευρώ και μέρος του χρέους αυτού αναχρηματοδοτείται ανά τρίμηνο και ανά εξάμηνο. Για να ξεπεραστεί αυτό το «αγκάθι» και να μεγαλώσει το «στοκ» των εκδόσεων σε 17 δισ. ή ακόμη 18 δισ. ευρώ (σ.σ. σε προ Μνημονίου επίπεδα) απαιτείται το «πράσινο φως» της τρόικας.

Μία ακόμη λύση που θα έχει το νέο οικονομικό επιτελείο για να καλύψει βραχυχρόνιες ταμειακές ανάγκες χωρίς υψηλό κόστος, είναι η σύναψη συμφωνιών repos 3 δισ. ευρώ με φορείς της γενικής κυβέρνησης. Το 2015 οι χρηματοδοτικές ανάγκες υπολογίζονται σε πάνω από 22 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το μεγαλύτερο βάρος κατανέμεται στο δεύτερο εξάμηνο, οπότε λήγουν ομόλογα ύψους 13,5 δισ. ευρώ. Τον Ιούνιο ωριμάζουν ομόλογα 2,6 δισ. ευρώ και ακολουθούν Ιούλιο και Αύγουστο λήξεις 5,12 και 3,6 δισ. ευρώ, αντίστοιχα.

Στο πρώτο φετινό τρίμηνο ο προϋπολογισμός θα πρέπει να αποπληρώσει υποχρεώσεις ύψους 4,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 2,4 δισ. ευρώ στα τέλη Μαρτίου.

Σε κάθε περίπτωση τα διαθέσιμα χρήματα επαρκούν οριακά και η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να αναζητήσει δανεικά από τις αγορές, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τα επιτόκια που θα κληθεί να πληρώσει στους «λύκους» των χρηματαγορών, από τη στιγμή που η Ελλάδα δεν θα βρίσκεται σε πρόγραμμα προσαρμογής.