Aπίστευτη κομπίνα σε βάρος του Δημοσίου και των φορολογούμενων πολιτών έχουν στήσει αρκετά βρετανικά γραφεία ενοικίασης εργαζομένων -ή αλλιώς γραφεία προσωρινής απασχόλησης- με την αρωγή συμβουλευτικών εταιρειών.
Η κομπίνα αποτελεί μέρος και απόρροια των μοντέρνων πρακτικών απασχόλησης (συμβάσεις μηδενικών ωρών εργασίας, gig economy και «ψευδο-αυτοαπασχολούμενοι», part-time εργασία) που έφερε στις αγορές εργασίας του πλανήτη το νεοφιλελεύθερο οικονομικό δόγμα.
Στερεί κάθε χρόνο από το βρετανικό κράτος έσοδα εκατοντάδων εκατ. λιρών αναγκαίων για την ομαλή λειτουργία των σχολείων, των νοσοκομείων, τη χρηματοδότηση των συντάξεων και της κοινωνικής πρόνοιας.
Οπως αποκαλύπτει ο χθεσινός Guardian, μια σειρά από γραφεία προσωρινής απασχόλησης της Βρετανίας χρησιμοποιούν σήμερα «φτιαχτές» οικονομικές συμφωνίες που τους επιτρέπουν να μειώνουν δραστικά ή ακόμη και να εξαλείφουν τις εργοδοτικές εισφορές τους.
Τα γραφεία μεταβιβάζουν συγκεκριμένα τα συμβόλαια των εργαζομένων (που ενοικιάζουν σε μια εταιρεία ή έναν οργανισμό) προς ένα δίκτυο χιλιάδων μικροσκοπικών επιχειρήσεων, οι οποίες απασχολούν δύο ή τρία το πολύ άτομα και δικαιούνται τόσο φοροαπαλλαγών όσο και επιδοτήσεων.
Κάθε μία από αυτές τις μικροσκοπικές επιχειρήσεις φαινομενικά διευθύνεται από πρόσωπα που ζουν στο εξωτερικό, συνήθως στο Πακιστάν ή στις Φιλιππίνες.
Οι εργοδοτικές εισφορές που οφείλουν να καταβάλλουν αυτές οι μικροσκοπικές επιχειρήσεις είναι ελάχιστες και μπορούν να εξαλειφθούν τελείως αν αυτές αιτηθούν το ύψους 3.000 λιρών κρατικό επίδομα απασχόλησης. Το επίδομα αυτό έχει στόχο να βοηθήσει τις μικρές επιχειρήσεις να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας ή να βελτιώσουν τους μισθούς, απαλλάσσοντάς τες στην ουσία από τις εργοδοτικές εισφορές στο εθνικό σύστημα ασφάλισης.
Εκτός όμως της απαλλαγής από τις εργοδοτικές εισφορές, οι μικροσκοπικές εταιρείες-κέλυφος μπορούν να δημιουργήσουν και επιπρόσθετα έσοδα για το γραφείο ενοικιάσεων εργαζομένων από τη διαφορά του ΦΠΑ που επιστρέφουν στο κράτος και αυτού που παρακρατούν από τους πελάτες τους.
Το σχήμα γίνεται πιο κατανοητό μέσα από ένα παράδειγμα: ένα γραφείο ενοικίασης εργαζομένων απασχολεί, για παράδειγμα, 1.000 εργαζόμενους προσωρινής απασχόλησης, τους οποίους και προμηθεύει σε μια εταιρεία αποθήκευσης (Logistics). Ως εργοδότης το γραφείο αυτό μπορεί να αιτηθεί εφάπαξ επίδομα απασχόλησης 3.000 λιρών κάθε χρόνο.
Το γραφείο όμως επιλέγει να «σπάσει» τους εργαζόμενους σε 500 μικροσκοπικές επιχειρήσεις, κάθε μία εκ των οποίων απασχολεί δύο άτομα.
Ετσι μπορεί να αιτείται συνολικά 500 επιδόματα απασχόλησης και αντί για 3.000 λίρες το γραφείο εισπράττει 500×3.000=1,5 εκατ. λίρες. Το γραφείο όμως δεν κερδίζει μόνο από εκεί.
Οι 500 μικροσκοπικές επιχειρήσεις των δύο ατόμων μπορούν να διακρατούν από τους καταναλωτές για ΦΠΑ το 20% της τιμής των προϊόντων τους. Στο κράτος όμως επιστρέφουν, επειδή είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, μόνο το 12% ή και λιγότερα. Ετσι δημιουργούνται επιπλέον κέρδη για το γραφείο.
Προμηθευτές του Δημοσίου
Σουρεαλιστικότερο όλων είναι το ότι το σχήμα αυτό -που στερεί τόσα έσοδα από το κράτος- αξιοποιείται από γραφεία προσωρινής απασχόλησης που προμηθεύουν με εργαζόμενους και τον… δημόσιο τομέα.
Η Mtrec για παράδειγμα, που κάνει αυτήν την κομπίνα, προμηθεύει εργαζόμενους στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας (NHS), εκτός αυτών που νοικιάζει σε βιομηχανίες.
Η HRGo ομοίως, πέραν του γνωστού ομίλου υπηρεσιών ασφαλείας G4S και του NHS, νοικιάζει εργαζόμενους και στις βρετανικές φυλακές.
Η Jark, που προμηθεύει με εργαζόμενους κορυφαίες εταιρείες της Βρετανίας όπως η Shell και η Burberry, νοικιάζει και αυτή στο NHS.
Το σχήμα διάχυσης εργαζομένων σε μικροσκοπικές εταιρείες- κέλυφος είναι «προϊόν» που έχουν εμπνευστεί και προμηθεύουν στα γραφεία ενοικιάσεων εργαζομένων συμβουλευτικές εταιρίες όπως η Payco, η Anderson Group και η Contrella.
Οι τελευταίες δηλώνουν ότι όλα είναι νόμιμα και σύμφωνα με το γράμμα της βρετανικής νομοθεσίας. Οσο για την ηθική του ζητήματος, δεν σχολιάζουν, αφού όπως λένε «οι ηθικές αρχές είναι διαφορετικές για τον καθένα». ‘Η μήπως δεν είναι;
