Πάνω από το ένα τέταρτο φορολογικών απωλειών που έχουν οι κυβερνήσεις εξαιτίας των καταχρηστικών πρακτικών των πολυεθνικών εταιρειών θα μπορούσε να είχε αποτραπεί αν τα ονόματα των τελευταίων δημοσιοποιούνταν στις ανά χώρα εκθέσεις. Εκθεση του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης (TJN) που δόθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στη δημοσιότητα αποκάλυψε ότι εάν οι κυβερνήσεις δεν είχαν αποκρύψει από το κοινό τις εκθέσεις οικονομικών αποτελεσμάτων που έχουν συλλέξει από το 2016 έως το 2021, θα είχαν εισπραχθεί 474,6 δισεκατομμύρια δολάρια από τα συνολικά 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ εταιρικού φόρου που χάθηκαν σε αυτήν την περίοδο από τις πολυεθνικές.
Οι κυβερνήσεις άρχισαν το 2016 να λαμβάνουν λεπτομερείς εκθέσεις από τις πολυεθνικές εταιρείες –γνωστές ως ανά χώρα εκθέσεις– για το πού καταγράφουν οι τελευταίες τα κέρδη τους. Οι εκθέσεις αυτές εξέθεταν όσες εκ των πολυεθνικών δήλωναν τα κέρδη τους σε φορολογικούς παραδείσους και αποκάλυπταν τις πρακτικές φοροδιαφυγής που χρησιμοποιούν. Οι εκθέσεις, βάσει των παγκόσμιων προτύπων που εισήγαγε ο ΟΟΣΑ το 2015, υποτίθεται ότι θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται στο ευρύ κοινό προκειμένου να αποτρέπονται οι καταχρηστικές πρακτικές των πολυεθνικών.
Ωστόσο το πανίσχυρο εταιρικό λόμπινγκ κατάφερε να επιβάλει την ανωνυμοποίηση των δεδομένων μετά τη συλλογή τους από τις κυβερνήσεις και πριν από τη δημοσιοποίησή τους. Το πρότυπο αυτό απαγόρευε σε οποιαδήποτε κυβέρνηση να δημοσιοποιεί τα δεδομένα σε οποιαδήποτε μη ανώνυμη μορφή. Η παράμετρος αυτή μετέτρεψε επί της ουσίας την υποβολή εκθέσεων από μέτρο διαφάνειας σε μια παγκόσμια εντολή φίμωσης. Η ανώνυμη έκδοση των εκθέσεων επιτρέπει στο κοινό να βλέπει πόσος εταιρικός φόρος υποπληρώνεται, αλλά είναι αδύνατο να εντοπιστούν οι πολυεθνικές εταιρείες που κάνουν την απάτη, εξαλείφοντας έτσι το αποτρεπτικό αποτέλεσμα του μέτρου διαφάνειας.
Η έκθεση του ΤJN έδειξε ότι στην εξαετή περίοδο 2016-2021 όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία από τις εκθέσεις, οι πολυεθνικές εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ κόστισαν στις κυβερνήσεις όλου του κόσμου χαμένο φόρο συνολικού ύψους 475 δισ. δολαρίων. Ποσό που ισοδυναμεί περίπου με το 29% των συνολικά 1,7 τρισ. δολαρίων φορολογικών εσόδων, που χάθηκαν αυτήν την περίοδο εξαιτίας των φορολογικών καταχρηστικών πρακτικών των εταιρειών παγκοσμίως. Μεγαλύτερος χαμένος ήταν μάλιστα οι ΗΠΑ, οι οποίες απώλεσαν συνολικά 271 δισ. δολάρια από τις πολυεθνικές τους.
Τα νούμερα αυτά αποκαλύπτουν τη δραματική κλιμάκωση της φορολογικής κατάχρησης των αμερικανικών πολυεθνικών μετά το τεράστιο ψαλίδισμα του εταιρικού φόρου και τη χαλάρωση του αμερικανικού φορολογικού κώδικα από την κυβέρνηση Τραμπ το 2017 με τον νόμο Tax Cuts and Jobs Act.
Οι αμερικανικές πολυεθνικές, αν και μεταφέρουν σήμερα στο εσωτερικό των ΗΠΑ διπλάσιο όγκο από τα κέρδη που πραγματοποιούν σε άλλες χώρες της υφηλίου, πληρώνουν σήμερα εκεί λιγότερο φόρο απ’ ό,τι πριν από την εισαγωγή των φορολογικών περικοπών του Τραμπ. Παρά τις υποσχέσεις του Τραμπ ότι η μείωση της εταιρικής φορολογίας θα έφερνε πίσω στις ΗΠΑ θέσεις εργασίας, οι πολυεθνικές δεν μετακίνησαν καρέκλα. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι αν τα ονόματα των πολυεθνικών κοινοποιούνταν δημόσια, αν αυτή η παγκόσμια εντολή αποσιώπησης είχε μπλοκαριστεί, τότε οι παραπάνω απώλειες εσόδων θα είχαν αποφευχθεί.
Η Ε.Ε. και η Αυστραλία άρχισαν να αίρουν εν μέρει την απόκρυψη σε τοπικό επίπεδο φέτος, παρά την ολοένα και πιο επιθετική άσκηση πίεσης των αμερικανικών, κυρίως, πολυεθνικών. Τον περασμένο Ιούνιο όλες οι χώρες της υφηλίου εκτός από τις ΗΠΑ δεσμεύτηκαν σε ένα τελικό έγγραφο του ΟΗΕ λήψης μέτρων για την άρση της παγκόσμιας εντολής αποσιώπησης, με την αξιοποίηση της επιλογής μιας παγκόσμιας δημόσιας βάσης δεδομένων στις μελλοντικές εκθέσεις. Οι προσπάθειες για τη δικαιότερη φορολόγηση αμερικανικών και άλλων πολυεθνικών εταιρειών βρίσκονται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων συνόδου που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στο Ναϊρόμπι, με στόχο τη σύναψη της πρώτης παγκόσμιας φορολογικής συμφωνίας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Τα μέτρα διαφάνειας για τη διασφάλιση δίκαιης πρόσβασης στις πληροφορίες αποτελούν μέρος του πακέτου και οι χώρες μπορούν πλέον να δεσμευτούν πιο φιλόδοξα για την πλήρη άρση της παγκόσμιας εντολής αποσιώπησης, διασφαλίζοντας ότι κάθε κράτος-μέλος και οι πολίτες του θα επωφεληθούν.
