Στη Γαλλία, η κυβέρνηση Μπαϊρού είναι στα πρόθυρα της κατάρρευσης, εξαιτίας της επιμονής της να περάσει πρόγραμμα λιτότητας, ύψους άνω των 40 δισ. ευρώ, πίσω από το οποίο δεν βρίσκονται κυρίως το χρέος και το έλλειμμα, αλλά η αύξηση του ποσοστού των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ. Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Μερτς δήλωσε απερίφραστα ότι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ δεν επιτρέπει πλέον τη διατήρηση της χρηματοδότησης των κοινωνικών δαπανών στο σημερινό ύψος. Στο Βέλγιο, χώρα με ισχυρά συνδικάτα και μεγάλο ύψος κοινωνικών δαπανών, η απόσταση μέχρι το 5% φαντάζει πολύ δύσκολο να καλυφθεί χωρίς κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις. Η Ιταλία έχει επίσης να ανέβει «ένα βουνό» για να φτάσει στο 5%. Η Ισπανία, που έχει να διανύσει τη μεγαλύτερη απόσταση μέχρι το 5%, δεν αποδέχεται στον στόχο, αλλά αυτό κοστίζει μια πολιτική τριβή τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με τις Βρυξέλλες. Οσο για την Ελλάδα, επειδή έχει ήδη υψηλό ποσοστό στρατιωτικών δαπανών, δεν έχει να διανύσει μεγάλη απόσταση, αλλά τα πάνω από 4 δισ. ευρώ επιπλέον που πρέπει να δαπανά ετησίως είναι πολλά για να μην «αναστατώνουν» τις δημοσιονομικές ισορροπίες και να μην πιέζουν για μεγαλύτερη λιτότητα.
Ηδη, η θρυαλλίδα της μεγάλης και απότομης αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, βάσει της απόφασης του ΝΑΤΟ, σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από τα μακροχρόνια προγράμματα λιτότητας και την ακρίβεια, έχει πολιτικές επιπτώσεις στις οικονομικά ισχυρότερες οικονομίες της Ε.Ε. και αδυνατίζει τον γαλλογερμανικό άξονα. Είναι η πρώτη φορά που στη Γαλλία και στη Γερμανία στις δημοσκοπήσεις προηγούνται ακροδεξιά κόμματα, ενώ στην Ιταλία η Ακρα Δεξιά βρίσκεται ήδη στην κυβερνητική εξουσία.
Ο δρόμος είναι μακρύς
Η απόφαση του ΝΑΤΟ να αυξηθούν οι στρατιωτικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ συνιστά αντικειμενικά δημοσιονομικό και κατά συνέπεια κοινωνικό σοκ. Μεσοσταθμικά, η Ε.Ε. δαπανούσε μέχρι και το 2024 περίπου 1,9% του ΑΕΠ για στρατιωτικές δαπάνες. Για να φτάσει στο 5% του ΑΕΠ, θα πρέπει να τις αυξήσει κατά 163%!
Αν αυτό μας δίνει μια γενική αίσθηση του μέτρου της δημοσιονομικής πίεσης που ασκεί αυτή η απόφαση, άλλες οικονομικές παράμετροι ολοκληρώνουν την εικόνα:
● Οι τρεις από τις 4 ισχυρότερες οικονομίες του μπλοκ, με την εξαίρεση της Γερμανίας, έχουν ήδη υψηλό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ πάνω από 100%. Η Ιταλία έχει το υψηλότερο στην Ευρώπη (135,3%), το γαλλικό είναι στο 113,1%, το ισπανικό στο 101,8%. Η Γαλλία αντιμετωπίζει επιπλέον το πρόβλημα υψηλού ελλείμματος, ενώ η Ιταλία έχει υψηλότερο χρέος αλλά χαμηλότερο έλλειμμα. Το Βέλγιο έχει υψηλό χρέος αλλά δεν έχει προβλήματα με το έλλειμμα.
● Η Γερμανία, που έχει καλά δημοσιονομικά μεγέθη (έλλειμμα και χρέος), έχει εξαγγείλει ένα θηριώδες πρόγραμμα δημόσιων δαπανών, τμήμα του οποίου είναι οι αυξημένες δαπάνες για στρατιωτικούς σκοπούς.
● Οι 5 χώρες του πίνακα, εξαιρουμένης της Ελλάδας, έχουν κενό δαπανών για να φτάσουν στο 5% του ΑΕΠ συνολικά 373 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τεράστιο νούμερο, που πολύ δύσκολα μπορεί να αφομοιωθεί οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά. Θα απαιτήσει σκληρά μέτρα περικοπών στις δαπάνες για κοινωνική προστασία και περιβάλλον κι αυτό θα ενεργοποιήσει αναπόφευκτα κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες και αναστατώσεις μεγάλης κλίμακας.
● Ανεξάρτητα από επιμέρους συγκρίσεις, όλες οι ισχυρές οικονομίες της Ε.Ε. θα πιεστούν πολλαπλώς για να υλοποιήσουν τον στόχο της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ. Η Γαλλία ήδη πιέζεται με όλους τους τρόπους: δημοσιονομικά, κοινωνικά και πολιτικά. Η Ιταλία έχει να διανύσει μεγαλύτερη απόσταση ώς το 5% από τη Γαλλία. Το γεγονός ότι η Ισπανία αντιστέκεται στην Ακρα Δεξιά καλύτερα οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο ότι έχει το χαμηλότερο ποσοστό στρατιωτικών δαπανών σε σχέση με τις άλλες ισχυρές οικονομίες και μια κυβέρνηση που ομνύει στον «δημοκρατικό καπιταλισμό» και προσπαθεί να ασκεί στοιχειώδη έλεγχο ώστε η κοινωνική ανισότητα να μη χτυπάει κόκκινο. Το Βέλγιο, που έχει υψηλό χρέος, δεν θα ήθελε να δει και το έλλειμμά του να μεγαλώνει, είναι δε ιδιαίτερα ευάλωτο σε προγράμματα λιτότητας καθώς έχει συγκριτικά ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας και ισχυρά εργατικά συνδικάτα.
Το πολιτικό και οικονομικό κέντρο της Ευρώπης απειλείται με δημοσιονομικά προβλήματα και κοινωνική και πολιτική αναταραχή. Σε συνδυασμό με τα γεωπολιτικά αδιέξοδα στο Ουκρανικό, προδιαγράφει σαφώς μια κοινωνική και πολιτική κρίση που θα δοκιμάσει τη συνοχή της.
Η Ελλάδα
Η σημερινή ελληνική κυβέρνηση αποδείχτηκε προθυμοτέρα των προθύμων του ΝΑΤΟ και της Δύσης τόσο στο Ουκρανικό όσο και στην ανατολική Μεσόγειο και τη Μ. Ανατολή. Μια τέτοια επιλογή αυξάνει αντικειμενικά -και «καλλιεργεί» ταυτόχρονα- την πίεση για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.
Παρότι λοιπόν έχει αποφασιστεί «ευελιξία» στις επιπλέον στρατιωτικές δαπάνες έως 1,5% του ΑΕΠ, η μέση επιβάρυνση που ξεπερνάει τα 4 δισ. ευρώ ετησίως με μέτρο το ΑΕΠ του 2024, θα έχει στην πράξη μεγάλη «ανατρεπτική» δύναμη. Τα υπερ-πλεονάσματα του προϋπολογισμού θα μειωθούν ή και θα εξαφανιστούν και οι περικοπές στις δαπάνες κοινωνικού χαρακτήρα θα ενταθούν. Οσο για τις δαπάνες που στο πλαίσιο της «ευελιξίας» δεν θα καταγράφονται στο έλλειμμα, δεν «παραγράφονται»: με την παρέλευση τετραετίας θα επανεγγραφούν αναδρομικά στο έλλειμμα και το χρέος, αποτελώντας έναν ιδιαίτερο μηχανισμό χρονοκαθυστέρησης στην εμφάνιση -και όχι στην ύπαρξη- της δημοσιονομικής πίεσης.
Για την Ελλάδα της μακράν υψηλότερης ακρίβειας στις τιμές σε όλη την Ευρώπη και της χαμηλότερης αγοραστικής δύναμης των μισθών, η θρυαλλίδα της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ θα σημάνει νέο κύκλο λιτότητας.
