Το φιλόδοξο σχέδιό της για μια πλήρως απεξαρτημένη από τους ρύπους που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου Ευρωπαϊκή Ενωση ώς το 2050 κατέθεσε χθες στο Ευρωκοινοβούλιο η νέα πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Το επονομαζόμενο European Green Deal φιλοδοξεί να αποτελέσει όχι μόνο την απάντηση της Ευρώπης στις κλιμακούμενες περιβαλλοντικές προκλήσεις αλλά και μια νέα στρατηγική ανάπτυξης για την οικονομία της.
«Είναι η νέα στρατηγική για την ανάπτυξή μας, για μια ανάπτυξη που επιστρέφει πίσω περισσότερα από αυτά που παίρνει. Δείχνει πώς να μετασχηματίσουμε τον τρόπο που ζούμε και δουλεύουμε, που παράγουμε και καταναλώνουμε, προκειμένου να ζούμε υγιέστερα και να καταστήσουμε τις οικονομικές μας δραστηριότητες περισσότερο καινοτόμες. Προχωρώντας πρώτοι, προχωρώντας γρήγορα θα βοηθήσουμε την οικονομία μας να γίνει παγκόσμιος ηγέτης» δήλωσε χθες η Φον ντερ Λάιεν, εγείροντας αμφιβολίες για το αν ο απώτερος σκοπός του Green Deal είναι τελικά περισσότερο οικονομικός και λιγότερο περιβαλλοντικός.
Το σχέδιο προβλέπει πάντως μείωση των εκπομπών άνθρακα που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και στην κλιματική αλλαγή κατά τουλάχιστον 50% ώς το 2030 (σε σχέση με τα επίπεδα του 1990) και την πλήρη εξαφάνιση του ενεργειακού τους αποτυπώματος στην Ε.Ε. ώς το 2050 προκειμένου να σταθεροποιηθεί η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου ώς το τέλος του αιώνα.
Εκτός από τον αέρα που αναπνέουμε, το πακέτο των προτάσεων της Επιτροπής φιλοδοξεί να αλλάξει -μεταξύ άλλων- και τον τρόπο που ταξιδεύουμε, τα σπίτια όπου ζούμε, τον τρόπο που παράγεται η τροφή μας.
Ειδικότερα, το Green Deal -και ο μετασχηματισμός της ευρωπαϊκής οικονομίας προς ένα βιώσιμο μέλλον- θα εστιάσει στην προσφορά καθαρής, προσιτής και ασφαλούς ενέργειας, στην κινητοποίηση της βιομηχανίας για την επίτευξη μιας καθαρής και κυκλικής οικονομίας, στην οικοδόμηση και ανακαίνιση των κτιρίων με ενεργειακά αποτελεσματικό τρόπο, στην επιτάχυνση της μετάβασης προς βιώσιμες και έξυπνες συγκοινωνίες, στον σχεδιασμό ενός δίκαιου, υγιούς και φιλικού στο περιβάλλον διατροφικού συστήματος, στην προστασία και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, στην ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση της μόλυνσης και στην επίτευξη ενός ελεύθερου από τοξικές ουσίες περιβάλλοντος.
Στόχοι
Η υλοποίηση του σχεδίου θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις που προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν τόσο από τον δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα. Η Κομισιόν έχει εκτιμήσει ότι για την επίτευξη των σημερινών στόχων του 2030 για κλίμα και ενέργεια απαιτούνται επιπλέον επενδύσεις 260 δισ. ευρώ ετησίως που ισοδυναμούν περίπου με το 1,5% του ΑΕΠ.
Από την πλευρά της η Φον ντερ Λάιεν μόνο για την πρώτη δεκαετία του προγράμματος έχει υποσχεθεί συνολικές επενδύσεις 1 τρισ. ευρώ. Εξ αυτών περίπου 100 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, όπως οι Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχια, που εξαρτώνται ενεργειακά σε μεγάλο βαθμό από την καύση του άνθρακα και αντιδρούν στη μετάβαση.
Το πακέτο των μέτρων θα συζητηθεί στη σημερινή συνάντηση κορυφής των ηγετών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, όμως μια συμφωνία δείχνει ακόμη μακριά. Η αποτυχία συμφωνίας -για δεύτερη φορά από ανάλογη προσπάθεια τον Ιούνιο- θα αποτελέσει πισωγύρισμα για τη στάση της Ε.Ε. στις υπό τον ΟΗΕ παγκόσμιες συνομιλίες για την κλιματική αλλαγή.
Οι παρατηρητές υπογραμμίζουν ότι η έγκαιρη υιοθέτηση της πράσινης συμφωνίας από την Ε.Ε. ώς το α’ τρίμηνο του 2020 θα ενσωματώσει ταχύτερα στον διάλογο για την κλιματική αλλαγή χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία.
Από την άλλη πλευρά, βέβαια, η πλήρης στήριξη του πακέτου φαίνεται δύσκολη υπόθεση σε μια Ενωση όπου το πάνω χέρι έχουν σήμερα τα επιχειρηματικά λόμπι. Αυτοκινητοβιομηχανίες, χημικές βιομηχανίες, μεταποίηση, ενεργειακός κλάδος μεταξύ άλλων θα κληθούν να δραστηριοποιηθούν πάνω σε ένα νέο πλαίσιο. Δεν είναι σίγουρο ότι θα ενδώσουν στις προθέσεις -και στις υποσχέσεις- της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στην Ολλανδία ο γερμανικός κολοσσός παραγωγής ενέργειας Uniper («απόγονος» της ΕΟΝ) απειλεί με αγωγές την κυβέρνηση για θέσπιση νομοθεσίας που προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης του άνθρακα. Επικαλούμενος τη διακρατική συμφωνία Energy Charter Treaty (ECT) μπορεί να διεκδικήσει αποζημιώσεις έως και 1 δισ. ευρώ. Και βέβαια, να αποτελέσει τον «πιλότο» της στάσης που θα υιοθετήσουν και οι υπόλοιποι ρυπογόνοι ενεργειακοί κολοσσοί της Ευρώπης απέναντι στο πράσινο ντιλ.
Το κόστος του Green Deal για τις κυβερνήσεις μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο ακριβό απ’ ό,τι εκτιμά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αν συμφωνίες όπως η παραπάνω δεν καταργηθούν αμέσως.
