Πόλεμος στο Ιράν: Γιατί η αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει πλέον τη μεγαλύτερή της απειλή

Η νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση του πολέμου στη Μέση Ανατολή απειλεί να σπάσει όλα τα όρια που υπάρχουν στην αγορά πετρελαίου.

Μέχρι στιγμής, η αγορά έχει αποδειχθεί «προκλητικά» ανθεκτική, παρά το γεγονός ότι έχει πληγεί το πέρασμα των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ (από τα οποία, σε κανονικές συνθήκες, διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου). Μέχρι στιγμής, λοιπόν, οι λύσεις που έχουν βρεθεί μπροστά στο μεγαλύτερο πετρελαϊκό σοκ στην ιστορία του πλανήτη, έχουν «προστατεύσει» τους καταναλωτές από μια κρίση πληθωρισμού και διαθεσιμότητας καυσίμων.

Κατά τη διάρκεια του συνεχιζόμενου πολέμου, οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξήθηκαν σε δυσάρεστα υψηλά επίπεδα, αν και ποτέ δεν πλησίασαν το επίπεδο των 128 δολαρίων το βαρέλι (που έφτασε το 2022) ή το ιστορικό ρεκόρ των 146 δολαρίων το βαρέλι (λίγο πριν από τη Μεγάλη Ύφεση του 2008).

Ωστόσο, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN, η συνεχώς αυξανόμενη πίεση στη Μέση Ανατολή και η νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων θα μπορούσαν να οδηγήσουν το πετρέλαιο στο να ξεπεράσει τα ιστορικά ορόσημα.

«Η σύγκρουση έχει εισέλθει σε μια σαφώς πιο επικίνδυνη φάση», δήλωσε η Helima Croft, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής στην RBC Capital Markets, τονίζοντας πως το γεγονός αυτό θα μπορούσε να καταρρίψει το γνωστό ρητό πως «η αγορά βρίσκει πάντα μια λύση».

Την Πέμπτη, το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια για πρώτη φορά από τον Μάιο. Στις ΗΠΑ, οι τιμές της βενζίνης είναι πλέον σταθερά πάνω από 4 δολάρια και το ντίζελ πάνω από 5,20 δολάρια το γαλόνι. Η αγορά ομολόγων στέλνει μηνύματα πως αυτή τη στιγμή ανησυχεί περισσότερο για το πρόβλημα του πληθωρισμού, από οποιαδήποτε άλλη στιγμή κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως τονίζει το CNN, κάθε παράγοντα που εμπόδισε την άνοδο του πετρελαίου τους τελευταίους πέντε μήνες, έχει είτε αποδυναμωθεί είτε εξαφανιστεί. Το τέρας των υψηλών τιμών του πετρελαίου απειλεί να σπάσει τα όριά του.

Η διέξοδος για το πετρέλαιο

⇒ Μέχρι σήμερα, το πετρέλαιο παρέκαμπτε τη ζώνη των συγκρούσεων, μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Πλέον, το πετρέλαιο πνίγεται σε δύο κρίσιμα σημεία.

Οι επιθέσεις του Ιράν σε πετρελαιοφόρα στα Στενά του Ορμούζ έχουν παγώσει το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας αργού πετρελαίου μέσω της συγκεκριμένης, κρίσιμης πλωτής οδού. Μοιραία, η αγορά έγινε δημιουργική και διοχέτευσε περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα στην Ερυθρά Θάλασσα, τα οποία κανονικά θα προορίζονταν για τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με την JPMorgan.

Τώρα, αυτές οι λύσεις είναι ευάλωτες, σημείωσε η Capital Economics. Ο αποκλεισμός από τους Χούθι έχει μπλοκάρει ένα άλλο σημείο εξόδου για περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού πετρελαίου την ημέρα.

Οι Σαουδάραβες μπορούν να ανακατευθύνουν αυτό το πετρέλαιο βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, αλλά τα μεγαλύτερα, πλήρως φορτωμένα πετρελαιοφόρα δεν μπορούν να περάσουν από αυτόν τον θαλάσσιο δρόμο, λόγω περιορισμών βάθους, σημείωσε η Νατάσα Κάνεβα, επικεφαλής της παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων στην JPMorgan. Ακόμα κι αν το πετρέλαιο τοποθετηθεί σε μικρότερα δεξαμενόπλοια, η πορεία τους μέσω της Μεσογείου και γύρω από την Αφρική μετατρέπει ένα τυπικό ταξίδι τεσσάρων εβδομάδων σε ένα ταξίδι οκτώ εβδομάδων.

Ασφάλιση

⇒ Μέχρι σήμερα, οι ασφαλιστές χρέωναν στα πλοία ένα υψηλό ασφάλιστρο πολέμου. Πλέον, τα ασφαλιστήρια συμβόλαια δεν θα καλύπτουν τα πλοία που πληρώνουν διόδια στο Ιράν.

Τα πλοία που επιδιώκουν να βγουν από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του πολέμου έπρεπε να πληρώνουν υψηλά ασφάλιστρα – αλλά τουλάχιστον μπορούσαν να λάβουν ασφάλιση. Η Lloyd’s Market Association, ομάδα που εκπροσωπεί τους ναυτιλιακούς ασφαλιστές, αμφισβητεί πλέον εάν τα πλοία που εξέρχονται από τα Στενά θα μπορούσαν να λάβουν ασφαλιστήρια συμβόλαια στο μέλλον.

Το Ιράν δήλωσε ότι σχεδιάζει να επιβάλει εκ νέου διόδια από 1 έως 2 δολάρια ανά βαρέλι πετρελαίου, κερδίζοντας εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο για το καθεστώς. Αυτό θέτει έναν απαράδεκτο κίνδυνο για τις ασφαλιστικές εταιρείες, ανέφερε η LMA: Η πληρωμή διοδίων στο Ιράν είναι παράνομη, επειδή παραβιάζει τις κυρώσεις των ΗΠΑ.

Η πληρωμή διοδίων μπορεί να ακυρώσει ολόκληρη την ασφαλιστική πολιτική ενός πλοίου, δημιουργώντας έναν εξαιρετικό κίνδυνο για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Με το Ιράν να επιμένει ότι έχει το δικαίωμα να επιτίθεται σε πλοία που προσπαθούν να περάσουν χωρίς να πληρώσουν, τα πλοία ουσιαστικά δεν έχουν καμία διέξοδο από τα Στενά

Επέκταση της κρίσης

⇒ Μέχρι σήμερα, η πετρελαϊκή σύγκρουση ήταν απομονωμένη στη Μέση Ανατολή. Πλέον, η Ρωσία αποτελεί μεγάλο μέρος του ενεργειακού προβλήματος.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικά διυλιστήρια και στον τερματικό σταθμό της Κοινοπραξίας Αγωγού της Κασπίας στη Μαύρη Θάλασσα, έχουν δημιουργήσει ένα σημαντικό νέο πρόβλημα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Οι επιθέσεις δημιούργησαν μια τεράστια έλλειψη καυσίμων στη Ρωσία, οδηγώντας τη χώρα στην απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ. Αυτό αφαίρεσε μια τεράστια ποσότητα καυσίμων από την αγορά: Πριν από την απαγόρευση, η Ρωσία εξήγαγε 800.000 βαρέλια ντίζελ την ημέρα – το 12% των παγκόσμιων αποστολών ντίζελ, σύμφωνα με τον Andy Lipow, πρόεδρο της Lipow OilAssociates.

Οι επιθέσεις της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα έχουν επίσης πλήξει την προσφορά αργού πετρελαίου στη χειρότερη δυνατή στιγμή. Ο αγωγός δεν παράγει ούτε έναν τόνο πετρελαίου, αλλά απειλεί να αφαιρέσει 1,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, ακριβώς τη στιγμή που εκατομμύρια βαρέλια μπλοκάρονται μέσω των παρακάμψεων του Ορμούζ.

Στερεύουν τα αποθέματα

⇒ Μέχρι σήμερα, ο κόσμος ήταν υπερτροφοδοτούμενος με πετρέλαιο. Πλέον, τα αποθέματα αργού πετρελαίου φτάνουν σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα.

Η πιο θεμελιώδης διαφορά μεταξύ της έναρξης του πολέμου στο Ιράν και της τρέχουσας κατάστασης είναι η ποσότητα πετρελαίου που αποθεματοποιείται παγκοσμίως. Τα αποθέματα αργού πετρελαίου βρίσκονταν σε ιστορικά υψηλά πριν από τον πόλεμο, αλλά έχουν μειωθεί κατά 1,3 δισεκατομμύρια βαρέλια τους τελευταίους πέντε μήνες, σύμφωνα με τον Dan Pickering, επικεφαλής επενδύσεων στην Pickering Energy Partners.

Αυτό είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες: Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά 116 εκατομμύρια βαρέλια από την άνοιξη στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 1983. Έχουν μόνο άλλα 60 εκατομμύρια βαρέλια να δαπανήσουν πριν φτάσει στο κατώτατο όριο που έχει ορίσει το Κογκρέσο.

Τα εμπορικά αποθέματα των ΗΠΑ πλησιάζουν επίσης στα λειτουργικά τους ελάχιστα. Είναι μια πραγματικότητα που ο Τραμπ τον Ιούνιο δήλωσε ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει μια «οικονομική καταστροφή», που θα τον έκανε να συγκριθεί με τον πρόεδρο της εποχής της Μεγάλης Ύφεσης, Χέρμπερτ Χούβερ. Και αυτή τη φορά, δεν υπάρχει διάσωση από το πετρέλαιο που έχει παγιδευτεί στο Ορμούζ.

Περισσότερα από 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέφυγαν από τα Στενά τον Ιούνιο κατά τη διάρκεια της σύντομης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Τώρα, μόνο 44 πλοία βρίσκονται μέσα στα Στενά, σε σύγκριση με 97 λίγο πριν το Μνημόνιο Συνεννόησης, σύμφωνα με τον Ναβίν Ντας, αναλυτή της Kpler.

Αγώνας δρόμου με τον χρόνο

⇒ Μέχρι σήμερα, η Κίνα έχει αρκετό πετρέλαιο αποθηκευμένο για να αντέξει την κρίση. Πλέον, φαίνεται ότι η Κίνα δεν μπορεί να αντέξει για πάντα.

Η ζήτηση για πετρέλαιο κατέρρευσε τους τελευταίους πέντε μήνες, κυρίως επειδή η Κίνα είχε την προνοητικότητα να αποθηκεύει πετρέλαιο πριν από τον πόλεμο, ώστε να μη χρειάζεται να εισάγει τόσο πολύ σε υψηλές τιμές. Αλλά η Κίνα δεν μπορεί να βασίζεται τόσο πολύ στα αποθέματά της για πολύ περισσότερο. Έχει περίπου τρεις έως τέσσερις μήνες πριν χρειαστεί να αυξήσει τις εισαγωγές της, τονίζει η Κανέβα.

Έτσι, τώρα, η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε έναν αγώνα δρόμου με τον χρόνο. Οι τιμές παραμένουν σχετικά συγκρατημένες, δεδομένων των αυστηρών βασικών μεγεθών της. Η καταστροφή της ζήτησης εξακολουθεί να υπερισχύει των περιορισμών στην προσφορά.

Ωστόσο, οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται εάν παραμείνει το status quo, σύμφωνα με τον Ντάαν Στρούιβεν, επικεφαλής της έρευνας πετρελαίου στην Goldman Sachs. Πιστεύει ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να δοκιμάσει αυτά τα υψηλά του 2022 πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι, μέχρι τον Οκτώβριο. Ο Κροφτ πιστεύει ότι η απειλή είναι ακόμη μεγαλύτερη: Εάν ξεσπάσει ένας πλήρης περιφερειακός πόλεμος, το πετρέλαιο θα μπορούσε να σημειώσει νέο ρεκόρ πάνω από τα 150 δολάρια το βαρέλι.