«Πολυεπίπεδος εκσυγχρονισμός», «Ελλάδα 2.0» και μια σειρά άλλων μεγαλοστομιών. Αυτά μας πλασάρει η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός εδώ και επτά χρόνια.
Η ωμή πραγματικότητα είναι ότι υπάρχουν περιοχές στη χώρα που βρίσκονται ανεπίσημα σε κατάσταση ανθρωπιστικής κρίσης! Το παραδέχτηκε αποκλειστικά στην «Εφ.Συν.» ο δήμαρχος Φαρκαδόνας, Σπύρος Αγναντής.
Είναι ο δήμαρχος που είδε τους δημότες του να ανεβαίνουν στις σκεπές των σπιτιών τους για να σωθούν από τα νερά του Daniel καθώς τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας δεν υπήρχαν.
Ο δήμος που έχει περίπου 10.000 πολίτες εκπέμπει κραυγή αγωνίας καθώς 2,5 χρόνια μετά οι κάτοικοι που επλήγησαν από την κακοκαιρία «Daniel» μένουν σε συγγενείς τους είτε σε κοντέινερ στην καλύτερη, και στη χειρότερη μεταναστεύουν. Μετά την ανυπολόγιστη καταστροφή η κυβέρνηση υποσχέθηκε πολλά δισεκατομμύρια ευρώ για αποζημιώσεις, έργα και ανασυγκρότηση του τόπου, με κονδύλια που θα προέρχονται από δημόσιους και κοινοτικούς πόρους (Ταμείο Ανάκαμψης και ΕΣΠΑ).
Οσον αφορά τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Τ.Α., ΤΔΜ), που αποτελούν αντικείμενο έρευνας του «Παρατηρητηρίου Συνοχής», αποκαλύπτουμε ότι δεν έχει χρηματοδοτηθεί ούτε ένα έργο αντιπλημμυρικής προστασίας σε όλη την Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία αποτελείται από τέσσερις περιφερειακές ενότητες (Μαγνησία, Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα), μέχρι το τέλος του 2025.
Δηλαδή 2,5 χρόνια μετά την καταστροφή και λίγους μόλις μήνες μετά το πέρασμα της κακοκαιρίας Byron στη Θεσσαλία, που μετέτρεψε ξανά σε απέραντες λίμνες τα χωράφια των αγροτών.
Τα εκ των υστέρων και «μυστικά» έργα
Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παναθανάσης, ο ανώτατος πολιτικός προϊστάμενος για τη διαχείριση των Ταμείων Πολιτικής Συνοχής διά του ΕΣΠΑ, με τυμπανοκρουσίες έκανε γνωστό από τον περασμένο Απρίλιο ότι το ΕΣΠΑ θα χρηματοδοτήσει με 83,86 εκατ. ευρώ σε «πρώτη φάση» έργα για τη στήριξη των πληγεισών περιοχών της Περιφέρειας Θεσσαλίας από την κακοκαιρία «Daniel».
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», η ενέργεια του υπουργού ήταν «μονομερής». Δηλαδή, η Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία είναι αποδέκτρια των χρημάτων, έμαθε πως θα εντάσσονταν στο ΕΣΠΑ έργα της Θεσσαλίας από τον… Τύπο! Αυτό αποτελεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα από τα πολλά που έχει αναδείξει η «Εφ.Συν.» για τον τρόπο με τον οποίο υλοποιούνται τα έργα που αφορούν τα κοινοτικά κονδύλια (μεταφορές έργων από το ένα Ταμείο στο άλλο, φωτογραφικοί διαγωνισμοί, αδιαφάνεια κ.λπ.).
Οσον αφορά τα καθυστερημένα κατά 2,5 χρόνια έργα ωστόσο, επιμερίζονται σε τέσσερις άξονες:
● Υποδομές: Περιλαμβάνονται δράσεις αποκατάστασης βλαβών δικτύων ύδρευσης-αποχέτευσης πληγέντων δήμων της περιφέρειας, προϋπολογισμού 39,46 εκατ. ευρώ (σε στάδιο έγκρισης εξειδίκευσης από τη Διαχειριστική Αρχή του Προγράμματος «Περιβάλλον & Κλιματική Αλλαγή»-ΠΕΚΑ)
● Απασχόληση: Κοινωφελής εργασία διάρκειας 8 μηνών στους πληγέντες δήμους και την περιφέρεια, προϋπολογισμού 19,2 εκατ. ευρώ (η πρόσκληση εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025)
● Επιχειρηματικότητα: Ταμείο Μικροδανείων Ανάκαμψης από Φυσικές Καταστροφές, προϋπολογισμός 22 εκατ. ευρώ (η πρόσκληση εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025)
● Συντονισμός: Χρηματοδότηση Μηχανισμού υποστήριξης της Περιφερειακής Συντονιστικής Αρχής, προϋπολογισμού 3,2 εκατ. ευρώ μέσω του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» (η απόφαση ένταξης του Μηχανισμού με δικαιούχο την Περιφέρεια Θεσσαλίας εκδόθηκε στις 23/12/25).
«Βούληση και έργα για να μην ξαναδούμε τους δημότες μας στις στέγες για να σωθούν»
Συνέντευξη: Σπύρος Αγναντής, δήμαρχος Φαρκαδόνας
Η κατάσταση στη Θεσσαλία και ειδικά στις περιοχές που έπληξε ο «Daniel» είναι αποκαρδιωτική. Ο δήμαρχος Φαρκαδόνας, απαντώντας στις ερωτήσεις μας, τόνισε ότι τα χωριά του δήμου βρίσκονται σε κατάσταση ανθρωπιστικής κρίσης, ότι τα μόνα λεφτά που έχει πάρει ο δήμος από τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής είναι αυτά που αφορούν τη λειτουργία της κοινότητας (149.750 ευρώ) και εκπέμπει σήματα SOS προς πάσα κατεύθυνση για άμεση κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων.
● Σε τι κατάσταση βρίσκεται ο δήμος σας δύο χρόνια μετά τον Daniel; Υφίστανται συνθήκες ανθρωπιστικής κρίσης;
Ο Δήμος Φαρκαδόνας δύο χρόνια μετά τον καταστροφικό τυφώνα Daniel μετράει ακόμη τις πληγές που άφησε αυτός πίσω του. Προχωρά με αργά και σταθερά βήματα προς την ανασύνταξη. Δυστυχώς υφίστανται ακόμη συνθήκες ανθρωπιστικής κρίσης, διότι πολλοί συνάνθρωποί μας διαμένουν σε κοντέινερ εξαιτίας της αργής χρηματοδότησης της στεγαστικής συνδρομής, άλλοι αναγκάζονται και διαμένουν σε συγγενικά πρόσωπα σε άλλες περιοχές και άλλοι έφυγαν για πάντα από την περιοχή μας λόγω της δυσκολίας εύρεσης εργασίας.
● Τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής, δηλαδή ΕΣΠΑ) χρηματοδοτούν έργα μείωσης των ανισοτήτων. Δεδομένων των συνεπειών (κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών) του Daniel, το Πρόγραμμα Θεσσαλία 2021-2027 που αξιοποιεί τα εν λόγω κονδύλια πόσα έχει συνεισφέρει στον τόπο σας;
Οσον αναφορά χρηματοδοτήσεις από τα Ταμεία Συνοχής, εξειδικευμένα κονδύλια για τις συνέπειες του Daniel δυστυχώς δεν υπάρχουν. Χρηματοδοτούνται άλλες δράσεις, όπως το «Κέντρο Κοινότητας», αλλά για τον Daniel όχι.
● Τι χρειάζεται ο δήμος σας προκειμένου οι δημότες σας να μην ανέβουν ξανά στις σκεπές για να σωθούν από τις πλημμύρες, αλλά και για να ξεπεράσουν τον εφιάλτη που έζησαν;
Ο Δήμος Φαρκαδόνας αντιμετωπίζει κάθε χρόνο πλημμυρικά φαινόμενα κυρίως έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις όσο επί το πλείστον σε γεωργικές και κτηνοτροφικές εκτάσεις. Ο Daniel ήταν ένα φαινόμενο που ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη να γίνουν άμεσα μεγάλα έργα υποδομής. Η Φαρκαδόνα είναι μια περιοχή όπου καταλήγουν τρία μεγάλα ποτάμια και αν δεν κατασκευαστούν φράγματα στα ορεινά τμήματα της Θεσσαλίας, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει. Ο δήμος με τα λιγοστά χρήματα που διαθέτει δεν μπορεί να κάνει τίποτα παραπάνω από μικρές παρεμβάσεις. Χρειάζεται η βούληση της πολιτείας και της περιφέρειας όπου ανήκουν όλες οι αρμοδιότητες ώστε να μην ξαναζήσουμε ποτέ αυτόν τον εφιάλτη των καταστροφικών πλημμυρών.
«Προτεραιότητα στα αντιπλημμυρικά έργα»
Δημήτρης Κουρέτας, περιφερειάρχης Θεσσαλίας
Το Παρατηρητήριο Συνοχής ήρθε σε επικοινωνία με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Δημήτρη Κουρέτα, προκειμένου να μάθουμε περισσότερα για το πρόγραμμα, αλλά και για την κατεύθυνση των κονδυλίων με επίκεντρο την επαύριο του Daniel.
Ερωτηθείς σχετικά για το αν αρκούν τα περισσότερα από 550 εκατ. ευρώ του προϋπολογισμού για την επίτευξη των στόχων, δεδομένων των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η περιφέρεια (έργα αποκατάστασης μετά τον Daniel, έργα πρόληψης, μείωσης των περιφερειακών ανισοτήτων, απασχόληση των νέων) ο κ. Κουρέτας ήταν λακωνικός, περιεκτικός και απολύτως ξεκάθαρος: «Προφανώς ο προϋπολογισμός του Προγράμματος “Θεσσαλία” 2021-27 δεν αρκεί» μας είπε προσθέτοντας ότι «αυτό που επιδιώκουμε είναι ο κατάλληλος συνδυασμός των δράσεων και των πόρων του με τις αντίστοιχες δράσεις και πόρους των Τομεακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, του Στρατηγικού Σχεδίου της Ελλάδας για την Κοινή Αγροτική Πολιτική 2023-2027(ΣΣ ΚΑΠ) καθώς και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ)».
Σχετικά με την ανυπαρξία των αντιπλημμυρικών έργων ο κ. Κουρέτας μάς γνωστοποίησε ότι στις 24/12/25, η Περιφέρεια υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόταση Αναθεώρησης του Προγράμματος, όπου οι πόροι που διατίθενται για την προετοιμασία και την υλοποίηση έργων αντιπλημμυρικής προστασίας αυξάνονται από 5 εκατ. ευρώ σε 22 εκατ. ευρώ σε όρους τελικού κόστους, που σημαίνει ότι σε όρους προϋπολογισμού έργων θα υπερβούν τα 31 εκατ. ευρώ (παραδοχή μέσης έκπτωσης 30%). Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι ήδη έχουν δημοπρατηθεί τρία Επιχειρησιακά Σχέδια Αντιπλημμυρικών Εργων του Πηνειού ποταμού.
«Η εκπόνηση αυτών των σύγχρονων, τεκμηριωμένων και εφαρμόσιμων Επιχειρησιακών Σχεδίων αντιπλημμυρικών έργων του Πηνειού ποταμού θα αποτελέσει το βασικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού για την αντιπλημμυρική προστασία της Θεσσαλίας, το οποίο καθίσταται επιτακτικό μετά τις καταστροφικές πλημμύρες Daniel και Elias που έπληξαν την περιοχή. Τα Επιχειρησιακά Σχέδια επικεντρώνονται στην υδρολογική λεκάνη του Πηνειού και στοχεύουν στην προτεραιοποίηση και στην υποστήριξη της ωρίμανσης έργων και δράσεων με άμεσο και μακροπρόθεσμο αντίκτυπο, καθώς θα ιεραρχηθούν οι ανάγκες και θα επιταχυνθεί η ωρίμανση και υλοποίηση κρίσιμων έργων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας μάς ενημέρωσε ότι αύξησαν τους διαθέσιμους πόρους για εξοπλισμούς πολιτικής προστασίας των δήμων της Θεσσαλίας και της Περιφέρειας από 3 εκατ. ευρώ σε 9 εκατ. ευρώ, που σημαίνει ότι σε όρους προϋπολογισμού οι σχετικές προμήθειες είναι της τάξης των 12 εκατ. ευρώ.
Ηδη έχει ενταχθεί σχεδόν το σύνολο των έργων (πλην δήμων Νοτίου Πηλίου & Σοφάδων) και πολλά από αυτά βρίσκονται σε φάση δημοπράτησης. Εντός του 2026 αναμένεται να έχουν υπογραφεί οι συμβάσεις για το σύνολό τους και σε πολλές περιπτώσεις να έχουν ολοκληρωθεί οι σχετικές προμήθειες.
Πού πάνε τα «ανένταχτα» 160 εκατ. ευρώ
Ο περιφερειάρχης αποκάλυψε στο «Παρατηρητήριο Συνοχής» την κατεύθυνση των υπόλοιπων κονδυλίων που δεν έχουν ενταχθεί ακόμη στο «Πρόγραμμα Θεσσαλία» αλλά και ότι ο προϋπολογισμός του περιφερειακού προγράμματος έχει αυξηθεί κατά περίπου 40 εκατ. ευρώ από τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό.
Συγκεκριμένα η εξέλιξη του προγράμματος μετά από παρεμβάσεις και ενέργειες της Περιφέρειας έχει διαμορφωθεί ως εξής:
● Προσκλήσεις: 589,3 εκ.€ (106,4% επί του προϋπολογισμού προγράμματος)
● Εντάξεις: 407,3 εκατ. ευρώ (73,5% επί του προϋπολογισμού προγράμματος)
● Συμβάσεις: 235 εκατ. ευρώ (42,2% επί του προϋπολογισμού προγράμματος)
● Δαπάνες: 125,7 εκατ. ευρώ(22,7% επί του προϋπολογισμού προγράμματος).
Ο κ. Κουρέτας επισήμανε βεβαίως ότι τα έργα που πρέπει να γίνουν άμεσα είναι αυτά της αντιπλημμυρικής προστασίας οικισμών.
«Στην κατεύθυνση αυτή, όπως αναφέρθηκα και παραπάνω, χρηματοδοτούμε τα επιχειρησιακά σχέδια αντιπλημμυρικών έργων που στα παραδοτέα τους για τα αντιπλημμυρικά έργα πρώτης προτεραιότητας θα δοθούν στοιχεία Προμελέτης προκειμένου να μπορούν να δημοπρατηθούν άμεσα με το σύστημα Μελέτη – Κατασκευή» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. περιφερειάρχης.
■ Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.
Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.
