Τα εργασιακά δικαιώματα στο «απόσπασμα»: Συστηματικές παραβιάσεις στην Ελλάδα

Την ευθεία σύνδεση της συρρίκνωσης των δημοκρατικών θεσμών με τη μεγάλη υποχώρηση των εργασιακών δικαιωμάτων και ειδικά με τη φίμωση των εργαζομένων, αφού η δίωξη συνδικαλιστών μετατρέπεται σε συνήθη πρακτική σε έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό χωρών, αναδεικνύει η Διεθνής Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ITUC).

Δημοσιεύοντας τον Παγκόσμιο Δείκτη Δικαιωμάτων για το 2026 τόνισε πως Ευρώπη και ΗΠΑ κατέγραψαν τη χειρότερη μέση βαθμολογία χωρών από την πρώτη χρονιά διεξαγωγής της ετήσιας έρευνας το 2014. Κυβερνήσεις στη Γηραιά Ήπειρο και στη Λατινική Αμερική επιδιώκουν όλο και περισσότερο να περιορίσουν το δικαίωμα στην απεργία, μέσω της ποινικοποίησης της παρακώλυσης της κυκλοφορίας λόγω κινητοποιήσεων.

Οπισθοδρόμηση στην Ευρώπη

Για τέταρτη διαδοχική χρονιά επιδεινώθηκε ο μέσος όρος της Ευρώπης υποχωρώντας στο 2,80, σε μια κλίμακα με πέντε επίπεδα και μια έκτη βαθμίδα, το 5+, για τις ακραίες περιπτώσεις.

Η ITUC εξηγεί ότι η ανοδική επιρροή της Ακροδεξιάς θέτει σε κίνδυνο τους εργαζόμενους και τα συνδικάτα σε χώρες όπως η Γαλλία, που υποβαθμίστηκε στο 3 το 2026, εν μέσω της υποχώρησης των εργασιακών δικαιωμάτων, αυξανόμενης κρατικής παρέμβασης στον κοινωνικό διάλογο και εκφοβισμού εργαζομένων.

Η Ελλάδα διατηρεί τη χαμηλή θέση που είχε την προηγούμενη χρονιά, συγκεντρώνοντας βαθμολογία 4 εξαιτίας της «συστηματικής καταπάτησης των εργασιακών δικαιωμάτων» στη χώρα, όπου «δεν υπάρχουν επαρκή μέσα προστασίας κατά των αντι-συνδικαλιστικών διακρίσεων».

Περίπου τα τρία τέταρτα των κρατών της Ευρώπης (Αλβανία, Κροατία, Πορτογαλία, Ισπανία κ.ά.) παραβίασαν το δικαίωμα στην απεργία. Το Βέλγιο και η Ιταλία ποινικοποίησαν τη συμμετοχή σε νόμιμες απεργίες μέσω αδικημάτων για την παρεμπόδιση της κυκλοφορίας. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις παρεμποδίστηκαν και ο κοινωνικός διάλογος απαγορεύτηκε περίπου στις μισές χώρες, όπως οι Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία, ενώ η Φινλανδία κατάργησε θεσμούς του κοινωνικού διαλόγου.

Οι δέκα χειρότερες χώρες για τους εργαζόμενους

Οι δέκα χειρότερες χώρες του κόσμου για τους εργαζόμενους είναι οι Αργεντινή, Νιγηρία, Παναμάς, Σουαζιλάνδη, Μιανμάρ, Ισημερινός, Λευκορωσία, Τουρκία, Αίγυπτος, Τυνησία. Διεθνώς, η νέα τεχνολογία χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως μέσο ελέγχου, για την παρακολούθηση, την πειθάρχηση και τη φίμωση των εργαζομένων, όλο και λιγότερες κυβερνήσεις συμβουλεύονται τα συνδικάτα με καλή πίστη πριν από την τροποποίηση ή την εισαγωγή εργατικών νόμων.

Ανάμεσα στα πιο ανησυχητικά ευρήματα βρίσκεται τα ρεκόρ στην παρεμπόδιση νόμιμης εγγραφής συνδικάτων (75% από 74% πέρυσι), στις παραβιάσεις της ελευθερίας του λόγου και του δικαιώματος συνάθροισης (με αύξηση κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες στο 50%) στις επιθέσεις εναντίον των πολιτικών ελευθεριών, όπως η σύλληψη και κράτηση εργαζομένων και εκπροσώπων (+τρεις μονάδες, στο 50%) και η αύξηση των βίαιων επιθέσεων σε εργαζόμενους κατά έξι (46%).

Αμετάβλητα έμειναν τα ποσοστά παραβίασης του δικαιώματος στην απεργία (87%), περιορισμού του δικαιώματος στις συλλογικές διαπραγματεύσεις (80%), όπως επίσης περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση των εργαζομένων στη δικαιοσύνη (72%). Τρεις στις τέσσερις χώρες στερούν το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της ίδρυσης ή της προσχώρησης σε συνδικαλιστική οργάνωση.

Στη δίνη του πολέμου

Οι περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής κατατάσσονται πιο κοντά στον πάτο με 4,68. Λιβύη, Παλαιστίνη, Συρία και Υεμένη βαθμολογήθηκαν με 5+, γιατί δεν υφίσταται καμία εγγύηση για τα εργασιακά δικαιώματα.

Η ITUC επισημαίνει πως ο πόλεμος στη Γάζα έχει συντρίψει τα δικαιώματα των εργαζομένων, τα συνδικάτα και την οικονομική δραστηριότητα σε ολόκληρη την Παλαιστίνη. Εκατομμύρια εργαζόμενοι σε κάθε σύρραξη αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους διαθέτοντας πολύ περιορισμένα μέσα διαφυγής.

Την ίδια ώρα, οι έξι χώρες του Κόλπου φιλοξενούν συνολικά σχεδόν 35 εκατ. μετανάστες εργαζόμενους, που βρίσκονται ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις συνέπειες της σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.

Πραξικόπημα δισεκατομμυριούχων

Όπως σημειώνει η ITUC, τα φετινά αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι βιώνουμε μια παγκόσμια διάβρωση των δημοκρατικών αρχών, που χρηματοδοτείται από τους πλούσιους και υλοποιείται από ακροδεξιούς και αυταρχικούς ηγέτες. Καθώς τα κέρδη και η εξουσία συσσωρεύονται στα χέρια των λίγων που την υπονομεύουν, το «πραξικόπημα των δισεκατομμυριούχων κατά της δημοκρατίας» έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου.

«Ο δείκτης αποκαλύπτει ένα μοτίβο που οι ισχυροί θα προτιμούσαν να κρατήσουν κρυφό: τη συστηματική αποδυνάμωση της δημοκρατίας μέσω επιθέσεων εναντίον των εργαζομένων, των συνδικάτων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Από την καταστολή των απεργιών έως την υπονόμευση των νομικών προστασιών και την ποινικοποίηση των συνδικάτων, αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την αποσιώπηση της διαφωνίας και την εδραίωση της ανισότητας».

73% των χωρών παραβίασε το δικαίωμα στην απεργία.

56% παραβίασε το δικαίωμα στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

41% αρνήθηκε το δικαίωμα ίδρυσης και συμμετοχής σε συνδικαλιστική οργάνωση.

39% παρεμπόδισε την εγγραφή συνδικαλιστικών οργανώσεων.