Καθώς κλείσαμε 20 χρόνια χωρίς τον Ανδρέα Παπανδρέου, λέω να γράψω κι εγώ κάτι, ως αφιέρωμα σ’ εκείνον τον χαρισματικό όσο και αμφιλεγόμενο πολιτικό άνδρα, που κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή απ’ το 1981 έως τον θάνατό του, το 1996.
Αυτό που θα κάνω, λοιπόν, είναι μια σύγκρισή του με τον Περικλή – και δεν θέλω «ου», διότι και τον Περικλή τον αμφισβήτησαν οι σύγχρονοί του. Απλώς, όπως θα δείτε, έχουν πολλά κοινά σημεία!
Ξεκινάμε απ’ την καταγωγή. Ο Περικλής ήταν γιος του Ξανθίππου, σπουδαίου πολιτικού και αρχηγού του στόλου της Αθήνας στη ναυμαχία της Μυκάλης, στο τέλος των μηδικών πολέμων.
Κι η μάνα του, η Αγαρίστη, ήταν ανιψιά του μεταρρυθμιστή Κλεισθένη, του γένους των Αλκμαιονιδών! Ο Ανδρέας ήταν γιος του Γεωργίου Παπανδρέου, που υπήρξε πρωθυπουργός (1963-1965).
Ο Περικλής πήρε σπουδαία παιδεία (ρητορική, φιλοσοφία, μουσική) ως μαθητής του Αναξαγόρα και του Δάμοντα. Ο Ανδρέας σπούδασε στις ΗΠΑ κι έγινε καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ.
Ο Περικλής παντρεύτηκε τη Δεινομάχη -πρώτη του ξαδέλφη- αφού τη χώρισε απ’ τον Ιππόνικο. Του έκανε δυο γιους, τον Ξάνθιππο και τον Πάραλο. Ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε την Ασπασία, κι έδωσε τη Δεινομάχη στον Κλεινία, που του έκανε κι εκείνου δυο παιδιά, με πιο διάσημο απ’ τα δύο τον Αλκιβιάδη.
Οταν ο Κλεινίας σκοτώνεται στη μάχη (Κορώνεια, 447 π.Χ.) ο Περικλής γίνεται κηδεμόνας τους! Α, με την Ασπασία έκανε κι έναν γιο, νόθο, κατά τον νόμο που ο ίδιος είχε ψηφίσει. Αλλάζει τον νόμο, λίγο πριν πεθάνει, και νομιμοποιεί το παιδί.
Ο Ανδρέας παντρεύτηκε τη Μάργκαρετ κι έκανε 4 παιδιά. Είχε και μία νόθα κόρη. Και οι δυο τους προκάλεσαν πολλές φήμες και σχόλια γύρω απ’ την ερωτική τους ζωή. Ειδικά για τον Περικλή έλεγαν ότι ο Φειδίας ήταν ο μεσάζοντας που του έφερνε όμορφες κοπέλες…
Κατηγορήθηκαν κι οι δύο ως «δημαγωγοί»: Ο Περικλής, ως σπουδαίος ρήτορας, ανάγκαζε τους πάντες να σωπάσουν όταν ανέβαινε στο βήμα της Εκκλησίας του Δήμου, στην Πνύκα.
Ο πολιτικός του αντίπαλος Θουκυδίδης ο Μελησίου (όχι ο ιστορικός) παραπονιόταν πως, αν και τον νικούσε στην παλαίστρα, εκείνος, ο Περικλής, έπειθε τους κριτές ότι αυτός είχε νικήσει!
Και ο Ανδρέας είχε το χάρισμα της πειθούς, και διότι ήταν καλός ρήτορας, αλλά και διότι έπαιρνε το ακροατήριο με το μέρος του, υιοθετώντας τα αιτήματά του – έστω κι αν διαφωνούσε με πολλά απ’ αυτά. Μεθούσε απ’ τα χειροκροτήματα.
Υπάρχουν κι άλλα: Εδωσαν κι οι δύο «ψωμί στον κόσμο» και έφεραν στην εξουσία τους «μη προνομιούχους». Ο Περικλής καθιέρωσε «μισθό» για να μετέχουν κι οι φτωχοί στα αξιώματα της πόλης (π.χ. να δικάζουν) και ο Ανδρέας αύξησε τους μισθούς των εργαζομένων στην πρώτη του 4ετία και, μετά, έβαλε τον Σημίτη να τους μαζέψει…
* Εντάξει, δεν είναι και… Πλούταρχος το Αλλοπαράκι μου, αλλά μέσα στα στενά περιθώρια αυτής της στήλης, καλά τα κατάφερε με τους «παράλληλους βίους»!
