«Βραδύτητα και επαγρύπνηση, χαλάρωση και συγκέντρωση. Ο Προυστ είναι η γιόγκα» της Κλάρας, μιας εικοσιτριάχρονης κομμώτριας που εργάζεται στις «Κομμώσεις Σίντι» σε μια κωμόπολη της γαλλικής επαρχίας. Κομμώσεις, γιόγκα και Προυστ είναι συνδυασμός, ο οποίος για τους λάτρεις της μεγάλης λογοτεχνίας φαντάζει αν όχι εξωφρενικός, σίγουρα παράταιρος, ελαφρώς χιουμοριστικός και ευφρόσυνα ειρωνικός.
Η Κλάρα, πρωταγωνίστρια του όγδοου μυθιστορήματος του Στεφάν Καρλιέ Η Κλάρα διαβάζει Προυστ, εργάζεται στο κομμωτήριο της κυρίας Αμπίμπ μαζί με τη Νολουέν και τον Πατρίκ. Συζεί με τον Ζιμπέ, που κάνει όλες τις γυναίκες –και όχι μόνο– να πέφτουν ξερές μπροστά του, έναν άντρα που αυτή δεν ποθεί πια, και τη γάτα της, μια «φουσκωτή μπάλα από λευκές τρίχες που εξαφανίζεται μόλις απλώνεται κάποιο χέρι για να τη χαϊδέψει και, ύστερα από 11 μήνες κοινής ζωής, εξακολουθεί να νιαουρίζει εχθρικά όταν συναντά τα αφεντικά της στον διάδρομο» (σ. 31).
Η ζωή της Κλάρας κυλάει βασανιστικά αργά, ανιαρά και αδιάφορα στον ρυθμό των συναντήσεων και των περιστατικών που εκτυλίσσονται στο κομμωτήριο. Οι ώρες μοιάζουν με δοκιμασίες αντοχής σε μουντό πρωινό υπό τους ήχους της μουσικής που ακούγεται σταθερά από το ραδιόφωνο. Τη βασανιστική ρουτίνα θα διακόψει οριστικά ένα τυχαίο γεγονός. Μια Τετάρτη, αργά το απόγευμα, μπαίνει στο κομμωτήριο ένας άντρας, για τον οποίο η Κλάρα αισθάνεται πως θα μπορούσε να νιώθει επιθυμία ακόμα κι έπειτα από τρία χρόνια. Φεύγοντας ο άντρας ξεχνάει στο τραπεζάκι του κομμωτηρίου ένα βιβλίο τσέπης, στο εξώφυλλο του οποίου απεικονίζεται μια γυναίκα με ένα ωραίο φόρεμα από μουσελίνα και ένα αγοράκι με ροζ μάγουλα. Σε μια τσακισμένη σελίδα του είναι υπογραμμισμένη η ακόλουθη φράση: «Εχετε όμορφη ψυχή, σπάνιας ποιότητας, καλλιτεχνική φύση, μην της στερήσετε ό,τι χρειάζεται». Και τότε ένα συναρπαστικό ταξίδι μεταμόρφωσης και πνευματικής ενηλικίωσης ξεκινά.
Ο Καρλιέ, με ευφυΐα, ευαισθησία και ευρυμάθεια γράφει ένα μυθιστόρημα για τη δύναμη της λογοτεχνίας να μας αλλάξει τη ζωή, για την παρηγοριά που μπορεί να μας προσφέρει ο κεραυνοβόλος έρωτας με μια άλλη εκδοχή της πραγματικότητας και για το πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε τον αληθινό εαυτό μας, τον οποίο αποφεύγουμε και αμφισβητούμε λόγω ατολμίας, «επειδή είναι πιο εύκολο, πιο βολικό και, έτσι, ζούμε την ατελή και απογοητευτική ζωή κάποιου που μας μοιάζει μόνο αμυδρά» (σ. 181). Οσο ουτοπικός και αν φαντάζει αυτός ο τόσο υψηλός στόχος για τη δύναμη και δυναμική της λογοτεχνίας, ιδιαίτερα μέσα στους παραμορφωμένους και μαραγκιασμένους καιρούς που ζούμε, η Κλάρα του Καρλιέ κατάφερε να κάνει τη ζωή της συναρπαστική μέσα από τη γνωριμία με το έργο του Μαρσέλ Προυστ.
Η πρώτη επαφή της Κλάρας –η βιβλιοθήκη της οποίας απαρτίζεται από το Τα 30 ομορφότερα μονοπάτια πεζοπορίας στη Βουργουνδία, το Κριός, το καθημερινό σας ωροσκόπιο και άλλα παρόμοια– με τον κόσμο του Προυστ ισοδυναμεί με «Τίποτα. Nada, niente, nichts», όταν μια φράση τραβάει την προσοχή της «σαν χέρι που της γνέφει». Η συνέχεια της γνωριμίας της με το πληθωρικό Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο και το ελκυστικό ταξίδι στο παρελθόν και τις μνήμες είναι σχεδόν συγκλονιστική. Η Κλάρα όσο περισσότερο διαβάζει τόσο καλύτερα καταλαβαίνει τον λόγο του συγγραφέα, ο οποίος αν και δεν χρησιμοποιεί περίπλοκες λέξεις, οι φράσεις του «πολλές φορές, πάνε αλλού» (σ. 66).
Με τον Προυστ η ηρωίδα έχει την εντύπωση ότι βλέπει τα πάντα, «αφού της δείχνει τον ορατό κόσμο στις άπειρες λεπτομέρειές του κι έναν άλλο, από πίσω, κρυμμένο μα απέραντο και ισχυρό» (σ. 90) που θα τη βοηθήσει να ξεπεράσει την ανία της καθημερινότητάς της, την προδοσία και τον χωρισμό με τον Ζιμπέ, καθώς, όπως θα έλεγε κι ο Προυστ, «πρέπει να βλέπουμε την καλή πλευρά των πραγμάτων», μια και «τώρα έχετε το κρεβάτι μόνο για εσάς». Ο χρόνος της Κλάρας διαβάζοντας Προυστ είναι ένας κερδισμένος και συνάμα μεταμορφωτικός χρόνος, αφού θα την πείσει πως τα βιβλία μπορούν να είναι καλύτερα από τη ζωή και θα την ωθήσει να αλλάξει ριζικά τη δική της.
Ο Στεφάν Καρλιέ με το Η Κλάρα διαβάζει Προυστ γράφει μια ελκυστική ιστορία για την ερωτική σχέση που μπορεί να αναπτύξει ένας νέος αναγνώστης με λογοτεχνικά έργα που, αν όχι δύσκολα, είναι σίγουρα διαφορετικά. Αλλωστε, όπως ομολογεί και η Κλάρα για τον Μαρσέλ, «εκτός απ’ τη λογοτεχνική ιδιοφυΐα του, δεν αναφέρεται ποτέ το γεγονός ότι ο Προυστ ήταν εξαιρετικός εραστής» (σ. 158).
