Ενα βιβλίο καθ’ οδόν

Τήνος, Ανδρος, Αμοργός. Τρία νησιά. Και η Σαλαμίνα. Η Αθήνα και οι δρόμοι της, εκεί που ο Κυριαζάνος, ανδρωμένος στους δρόμους του Πειραιά, μεγαλώνει. Η Αθήνα για τον Κυριαζάνο, «ένα απέραντο γραφείο», αφού «στις διαδρομές μου εντός της κρατούσα πάντα βιαστικές σημειώσεις, σύντομα κείμενα ολίγων και περισσότερων αράδων, σε ό,τι χαρτί έβρισκα πρόχειρο· όταν έρθει στον νου σωστή λέξη, η ιδέα που έλειπε, η φράση που ταιριάζει, την καταγράφεις, με οτιδήποτε – για να μη χαθεί η φρεσκάδα της πρώτης σύλληψης, η δύναμη της αυθόρμητης διατύπωσης». Ξερολιθιές, «οι πέτρινες φλέβες των νησιών», ξωκλήσια, ανεμόμυλοι, «μια πηγή που μπορεί να κάνει το νερό της κρασί», η λαξευμένη επιγραφή σε μια κρήνη, ο ήλιος, η θάλασσα, ανεξάντλητη, που μας «πλένει από τις αμαρτίες», το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Ελίζας και Βασίλη Γουλανδρή, μεταξύ άλλων.

Η λεωφόρος Συγγρού, αυτός ο εμβληματικός δρόμος του μετέωρου μοντερνισμού, οι ρυθμοί των κιόνων, κάποιοι ανασκαμμένοι από τα σπλάχνα της γης, καφέ και στέκια και βιβλιοπωλεία, λόγου χάριν: ο Κάουφμαν που έκλεισε, οδοί και περάσματα, σταθμοί τρένου και μετρό. Μονταίνιος, Πλάτων, Ομηρος, ο «αγαπημένος» Αρίστιππος, Προυστ, Καμί, Γιουρσενάρ, Μέλβιλ, Χέμινγουεϊ, Σεφέρης, Λακαριέρ, Αντώνης Μηλιαράκης, ο γεωγράφος, βιβλία και διαβάσματα, εκδότες, Σταύρος Πετσόπουλος, Τζούλια Τσιακίρη, Φίλιππος Βλάχος, και εκδόσεις. Και χρώματα, κίτρινο, μπλε, Βερμέερ, Καραβάτζιο, αλλά και Νίκη Καραγάτση και Αλέκος Λεβίδης και… Και φωτογραφίες και φωτογράφοι, Πλάτων Ριβέλλης. Και γραφομηχανές και πένες και πενάκια και μπλοκ σπιράλ και επιστολές και τετράδια του συντάκτη πολιτιστικού ρεπορτάζ –Τα Νέα, το εμβληματικό Τέταρτο, Madame Figaro–, σκιτσογράφου –Μπλοκάκιος, Αγρα, 1987–, φωτογράφου, ανθρώπου τρυφερού, οιονεί ερωτικού Αντώνη Κυριαζάνου.

«Ο,τι ζω στη ζωή μου είναι μια συνάντηση», με τα λόγια του Κυριαζάνου. «Τι βλέπουν τα μάτια, τι κρατάει η μνήμη, / τι μένει τελικά στο νου; – τι υπάρχει;». Ιδού: «Οταν θέσεις το ερώτημα θα έρθει και η απάντηση· κάποια στιγμή κατάλαβα· τίποτε – εκεί έξω δεν υπάρχει τίποτε. Ολα ήταν και είναι μέσα μου, η ζωή ήταν και είναι το ταξίδι εντός μου – σε αυτό το απέραντο που έχουμε και έχω μέσα μου.

Ο,τι βλέπουν τα μάτια, ό,τι κρατάει η μνήμη, ό,τι μένει τελικά στον νου, ήταν και είναι ήδη μέσα μου, αντικρίζω τον κόσμο με ό,τι έχω, με ό,τι γίνομαι, με ό,τι είμαι· κι ο κόσμος είναι έτσι επειδή έτσι τον νιώθω, έτσι τον σκέφτομαι, επειδή έτσι τον φέρω εντός μου», τον κόσμο και τη ζωή, αυτήν που η γραφή αφηγείται, «τη συνέχει», «τη συγκροτεί», κυριολεκτικά, το είδαμε κιόλας, καθ’ οδόν. Γιατί περί αυτού πρόκειται εδώ, για ένα βιβλίο καθ’ οδόν, μια πεζοπορία στους δρόμους της γραφής, η περιπέτεια ενός βιβλίου –«Σταθμός ΗΣΑΠ Νέου Φαλήρου – Σταθμός ΗΣΑΠ Νερατζιώτισσα, πρώτο βαγόνι, Σεπτέμβριος 2012-Μάρτιος 2015»–, με την πορεία της έκδοσής του, μάλιστα, να διαπιστεύεται στις σελίδες του.

Πρόκειται ακριβέστερα (;) για τη βιογραφία του βιβλίου του «homme des lettres» Αντώνη Κυριαζάνου Αγαπημένη μου Ιφιγένεια. Και μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του ο Κυριαζάνος, αυτός ο φανατικός της ανάγνωσης, μέσα από τη βιογραφία του βιβλίου του, με παρρησία αυτοβιογραφείται. Βιογραφεί, συγχρόνως, την εποχή του και τα υλικά που τη σύστησαν και μας τη συστήνουν και σήμερα, όπως, εξάλλου, ο υπότιτλος του βιβλίου του διευκρινίζει. Και είναι μια συν-ομιλία το βιβλίο του Κυριαζάνου, μια συνομιλία με το χώμα, τη γη, τη θάλασσα, συγγραφείς και κείμενα, ένα συγκινημένο πρωτόκολλο συγκινήσεων ενσελιδισμένο, ένα οδοιπορικό στα πράγματα και σε δημιουργούς, σε τόπους και τοπία, με τις αισθήσεις εν πλήρει εγρηγόρσει, ένα οδοιπορικό στα δικά του πράγματα που κυοφορούν ερωτηματοθεσίες. Οι οποίες, όπως και το εν λόγω βιβλίο, εν κατακλείδι, συνεχίζονται.