Ο σπασμένος κύκλος

Η εποχή μας είναι η εποχή της μεγάλης χρονικής διαταραχής. Τίποτα δεν σταματά, τίποτα δεν επιμερίζεται. Δουλεύουμε πια με έναν τρόπο συνεχή. Χωρίς πραγματικά ωράρια, πολλές φορές χωρίς καν έναν τόπο εργασιακής αναφοράς. Διαρκώς προσιτοί, με τα τηλέφωνα να χτυπούν κάθε ώρα, με υπενθυμίσεις γεγονότων, με αναφορές ονομάτων. Κάποιο μέιλ θα έρθει να μας συναντήσει. Ακόμα και στην πιο ήσυχη ερημιά. Μια προθεσμία θα πλησιάσει απότομα. Κάποιος θα χρειαστεί ένα ακόμα στοιχείο από εμάς. Ανεξάρτητα από ώρες ή ωράρια. Βρισκόμαστε πάντοτε εδώ. Πάντοτε εντός πεδίου επικοινωνίας. Και η επικοινωνία για εργασία δεν έχει ωράριο. Η εργασία ταυτίζεται με τη ζωή. Ο χρόνος μας είναι ενιαίος. Και υποβαθμισμένος. Κάθε κενό γίνεται ορατό απλώς ως διάλειμμα, ως μια εργασία που για λίγο αναβλήθηκε.

Ο χρόνος μας δεν έχει σχήμα. Και όμως αυτό είναι που πάντοτε αναζητά. Ωστε να κατανοήσει, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει ενταγμένη στον γύρω κόσμο. Είναι μια οικειότητα που χάθηκε. Τίποτα γύρω μας δεν διαφέρει με όσα έπονται, με όσα προηγούνται.

Το μόνο που νιώθουμε είναι η θερμοκρασία. Ο χρόνος μας είναι μια αλλαγή θερμοκρασίας. Και μέσα σε αυτήν προσπαθούμε να επιβιώσουμε, να αντιληφθούμε, να υπάρξουμε. Οι χρονικότητές μας έχουν υποβαθμιστεί σε αλλαγές των ρούχων. Τα χειμερινά στο πατάρι, η τελετουργική έξοδος των χαλιών. Ο χρόνος γίνεται μια πρακτική προσαρμογή. Δεν είναι όμως κατανοητός. Δεν μπορεί να πάρει άλλη διάσταση από αυτήν των ωρών, των λεπτών, των δευτερολέπτων. Οταν ο χρόνος μένει υποβαθμισμένος σε ποσοστό δεν βγάζει νόημα, ακριβώς επειδή δεν κουβαλάει νόημα. Μόνο αριθμούς.

Ο πολιτισμός μας περιγράφει τον εαυτό του ως το πιο προχωρημένο στάδιο της εξέλιξης. Μέχρι το επόμενο που θα το διαδεχτεί όπως αυτό θα προκύψει ακριβώς από το παρόν. Στη γραμμική αυτή εκδοχή του χρόνου και της Ιστορίας δεν υπάρχουν πισωγυρίσματα. Ολα είναι αντιληπτά ως ανακαλύψεις που σπρώχνουν τον άνθρωπο μπροστά. Και κάθε άνθρωπος είναι μια βελτιωμένη εκδοχή των ανθρώπων που προηγήθηκαν.

Και όμως η απόλυτη αυτή γραμμικότητα του χρόνου δεν είναι εξέλιξη. Αυτό είναι ψευδαίσθηση. Γιατί μέσα σε αυτή την πορεία αυτό που χάνεται είναι το ανθρώπινο κομμάτι του ανθρώπου. Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι πιο αποξενωμένος από ποτέ. Και γιορτάζει την αποξένωσή του αυτή ως κατάκτηση.

Γιατί αυτό που βλέπει κανείς σε άλλους πολιτισμούς, στον λαϊκό πολιτισμό, σε μια καθημερινότητα πέρα από την καπιταλιστική εξέλιξη είναι μια αρμονική συμβίωση με τον χρόνο. Οχι απλά μια άλλη κατανομή της μέρας. Αλλά μια αρμονία. Μια αρμονία που ξεκινάει από την ημέρα και απλώνεται στις εποχές, στο έτος και τελικά στην ίδια τη ζωή. Κάποτε η γέννηση και ο θάνατος ήταν εξίσου κατανοητά όσο η άνοδος και η πτώση του ήλιου. Κάποτε μαθαίναμε να ζούμε και να μεγαλώνουμε, να αποκτάμε και να αποχωριζόμαστε εναρμονισμένοι με τους κύκλους των εποχών. Τόσο που όλα έμοιαζαν ενιαία. Μέσα στην πομπώδη έπαρση του σύγχρονου πολιτισμού όλα ομογενοποιούνται. Και τελικά χάνουν το νόημά τους.

Αν οι γιορτές έχουν ακόμη κάποιο νόημα, είναι αυτό. Την υπενθύμιση μιας άλλης μορφής του χρόνου. Που μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο ως ανάμνηση. Ακόμα και αν δεν μπορείς να συνδεθείς απόλυτα το ξέρεις. Υπάρχει κάτι άλλο πέρα από όλη αυτή τη χρονική υστερία. Μια αίσθηση πως ο χρόνος είναι κατανοητός από εμάς. Και με κάποιο τρόπο πως και εμείς είμαστε κατανοητοί από αυτόν.

Αυτό είναι οι γιορτές μας. Μια ελάχιστη στιγμή αμοιβαίας κατανόησης.