Το «Killing Godot» («Σκοτώνοντας τον Γκοντό») είναι το καινούργιο έργο του Νίκολας Καζάν. Ναι, είναι γιος του, ελληνικής καταγωγής, θρυλικού σκηνοθέτη, κι επίσης είναι και ο ίδιος βραβευμένος με Οσκαρ και Χρυσή Σφαίρα καλύτερα διασκευασμένου σεναρίου για την ταινία «Το γύρισμα της Τύχης», ενώ υπήρξε συν-σεναριογράφος (με τον Christopher De Vore) στο ανεπανάληπτο «Φράνσις», όπου πρωταγωνιστούσε η Τζέσικα Λανγκ. Τώρα ο Καζάν αντλώντας έμπνευση από το έργο του Μπέκετ έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο θέατρο «Τόπος Αλλού», στις 21 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Νίκου Καμτσή, ο οποίος έχει διαγράψει μακρά πορεία στην παρουσίαση έργων του μεγάλου Ιρλανδού λογοτέχνη.
Το έργο «Σκοτώνοντας τον Γκοντό», σύμφωνα με το σκηνοθέτη –που μαζί με τον Δημήτρη Φραγκιόγλου ενσαρκώνουν επί σκηνής τους εμβληματικούς ρόλους– είναι «μια μετα-μπεκετική φαντασίωση για δύο ηθοποιούς που παίζουν τον Εστραγκόν και τον Βλαντιμίρ επί 70 χρόνια, στο ίδιο θέατρο, μετατρέποντας την αιώνια αναμονή τους σε μια ποιητική αλληγορία για την ύπαρξη, το πέρασμα του χρόνου και τη συντριπτική μοναξιά του ηθοποιού πάνω στη σκηνή. Μια σπαρακτικά χιουμοριστική κατάδυση στο τέλος μιας αναμονής που δεν τελειώνει ποτέ».
Την υπόθεση περιπλέκει μια μυστηριώδης γυναικεία persona που βάζει ο Καζάν στο έργο αντί για τον Πότζο και τον Λάκι, η οποία αναζητεί… το σπίτι του Γκοντό, γεμάτη ενοχλητικά ακριβείς ερωτήσεις.
Ευκαιρίας δοθείσης, λοιπόν, ζητήσαμε από τον Νίκολας Καζάν να απαντήσει στις δικές μας ερωτήσεις.
● Ποια είναι η σχέση σας με την Ελλάδα;
Καθώς μεγάλωνα, ένιωθα μια ισχυρή ταύτιση με την ελληνική μου καταγωγή. Η μητέρα μου είχε γερμανικές και σκοτσέζικες ρίζες· η οικογένειά της είχε έρθει στην Αμερική πριν από εκατοντάδες χρόνια. Ο πατέρας μου ήρθε όταν ήταν μικρός, από την Κωνσταντινούπολη. Η μεγαλύτερη αδελφή μου κι εγώ ήμασταν πιο σκουρόχρωμοι… μοιάζαμε πιο πολύ με Ελληνες, όπως ο Ελία, οπότε ταυτιζόμουν με αυτό το μισό της καταγωγής μου.
Πέρα από αυτό, ως παιδί με γοήτευαν πολύ οι ελληνικοί μύθοι… Ενιωθα –και, κατά κάποιον τρόπο, εξακολουθώ να νιώθω– ότι οι Ελληνες θεοί εκφράζουν μια πιο οικουμενική αλήθεια απ’ ό,τι οι περισσότερες «σύγχρονες» θρησκείες… έχουν μεγαλύτερη ποικιλομορφία, είναι πιο «ανθρώπινοι», έχουν περισσότερες αδυναμίες. Και είναι απλά πιο ενδιαφέροντες!
Οταν ήμουν 10 ή 11 ετών, όλη η οικογένειά μου πήγε στην Ελλάδα· στην Αθήνα και μετά στο νησί της Λευκάδας. Περάσαμε μια εβδομάδα στο νησί, την οποία ακόμα έχω ζωντανή στη μνήμη μου και θυμάμαι με αγάπη –έχω φοβερή μνήμη!. Και πρέπει να προσθέσω: η Ελληνίδα γιαγιά μου ήταν εξαιρετική μαγείρισσα. Το ίδιο και η μεγάλη μου θεία. Ακόμα μου τρέχουν τα σάλια όταν σκέφτομαι τα πιάτα που έφτιαχναν. Το ελληνικό φαγητό είναι από τα αγαπημένα μου.
● Τι κοινό έχει ο Νίκολας Καζάν με τον θρυλικό Ελία Καζάν;
Φοβάμαι ότι θέλετε μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση από αυτή που μπορώ να σας δώσω. Ποτέ δεν θεωρούσα τον πατέρα μου «θρύλο». Ηταν ένας άνθρωπος ζεστός, παθιασμένος, μερικές φορές ιδιότροπος, σπάνια βαρετός. Φαινόταν να με συμπαθεί, να με καταλαβαίνει. Νομίζω ότι, από τα παιδιά του, ήμουν αυτός που του έμοιαζε περισσότερο. Είχα και έχω ακόμα φλόγα και οργή μέσα μου. Και οι δύο είμαστε πολιτικά αριστεροί… αλλά κανένας από τους δύο δεν αποδέχεται ορθόδοξες θέσεις –αποφασίζουμε μόνοι μας. Αυτό που πιστεύουμε είναι η αξία κάθε ανθρώπου. Ειδικά των ανθρώπων της εργατικής τάξης.
● Πώς ξεκίνησε η σχέση σας με τον Μπέκετ;
Διάβασα τον Godot, μετά διάβασα και άλλα έργα και μετά τα μυθιστορήματα της τριλογίας του (σ.σ. «Ο ακατανόμαστος», «Μολόι» και «Ο Μαλόν πεθαίνει», τα οποία κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Υψιλον).
Ηξερα ότι με είχε αγγίξει ένας ιδιοφυής άνθρωπος. Οσον αφορά το έργο που ενέπνευσε το δικό μου έργο: είχα την τύχη να δω το έργο στο Gate Theater του Δουβλίνου δύο φορές, με απόσταση πέντε χρόνων, και κάθε φορά η κωμωδία / τραγωδία και το πάθος βρίσκονταν σε τέλεια ισορροπία… η εμπειρία ήταν εκστατική, αποκαλυπτική, τα στόματα των ηθοποιών «τραγουδούσαν» τις λέξεις.
Το έχω επίσης δει κακοπαιγμένο από πολύ ταλαντούχους ανθρώπους… από ηθοποιούς και θεατρικά σχήματα που θαύμαζα πολύ. Πιστεύω ότι ισχύει το ίδιο για σχεδόν κάθε χαρισματικό έργο και θεατρικό συγγραφέα: η παράσταση πρέπει να έχει «αυτί» για τη «μουσική» που παίζει ο συγγραφέας. Διαφορετικά, ακόμα κι ένα αριστούργημα μπορεί να φαίνεται σκουπίδι και ανοησία….
● Τι σας ενέπνευσε για την προσαρμογή που θα δούμε στην Αθήνα;
Ας το ξεκαθαρίσω. Αυτό είναι σημαντικό. Σέβομαι τον Μπέκετ και δεν θα έκανα μια προσαρμογή. Αυτό που έχω γράψει είναι ένα νέο έργο εμπνευσμένο από το έργο του Μπέκετ. Οσον αφορά το τι με ενέπνευσε: είμαι, για καλό ή για κακό –και εδώ πάλι μπορείτε να δείτε τις ελληνικές μου ρίζες– σκλάβος της μούσας μου. Ακούω διαλόγους. Βλέπω εικόνες. Γράφω ό,τι βλέπω και ακούω… και ασχολούμαι. Και χωρίς προμελέτη ή προηγούμενη πρόθεση, δημιουργώ κάτι. Συχνά οι πρώτοι ψίθυροι στο αυτί μου έρχονται σε απίθανες στιγμές… κάτι που λέει ένας φίλος ή μια σκηνή που βλέπω στο δρόμο. Σε αυτή την περίπτωση, βρισκόμουν στα γραφεία του θεάτρου του Νίκου [Καμτσή] και είδα πολλές φωτογραφίες από τις παραγωγές έργων του Μπέκετ. Κάτι μου συνέβη. Μου ήρθε μια ιδέα… Σημείωσα μερικές γραμμές… και μετά, μέρες αργότερα, η ιδέα δεν με άφηνε. Συνέχισα να γράφω. Περισσότερες γραμμές. Πάλεψα με την ιδέα. Αλλαξα το τέλος. Πήγαινα μπρος – πίσω… Τι θα χρειαζόταν το έργο; Εναν νέο χαρακτήρα; Ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός; Και τότε εμφανίστηκε. Ολο το έργο πήρε μορφή, μου ήρθε… και το δέχτηκα.
● Από τη δαιμονοποίηση των «κόκκινων» κομμουνιστών σε αυτήν των «woke», πώς βλέπετε τη σημερινή κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες; (σ.σ. κι από το αφυπνιστικό κίνημα για τα δικαιώματα των μαύρων στο κίνημα που χρησιμοποιώντας τη λέξη η οποία στην κυριολεξία σημαίνει «ξύπνιος», παραπέμπει στην επαγρύπνηση ιδίως κατά των φυλετικών προκαταλήψεων και όσων διακρίσεων προκύπτουν από αυτές αλλά κι από όλα τα κοινωνικά πεδία).
Η μεγάλη τραγωδία στη χώρα μου είναι ότι κάθε μέρα που περνά οι διαιρέσεις μας γίνονται όλο και πιο άγριες. Και ο σημερινός «πρόεδρος» επιδεινώνει την κατάσταση με εμπρηστικές δηλώσεις και προκλήσεις. Οικογένειες διαλύονται. Φίλοι δεν μιλάνε πια μεταξύ τους. Το «woke» είναι άσχετο… Θέλω να πω, κανείς δεν θέλει να είναι κοιμισμένος, σωστά; Αλλά ο καθένας έχει διαφορετική αντίληψη για το τι σημαίνει «επαγρύπνηση». Και ορισμένες πολιτικές ομάδες και μέσα ενημέρωσης συμπεριφέρονται σαν να μην είναι όλα τα κοινωνικά ζητήματα, αλλά μόνον τα ζητήματα φύλου («woke») αυτά που έχουν πραγματικά σημασία. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι πάρα πολύ πλούσιοι άνθρωποι κατέχουν ολοένα και περισσότερο πλούτο, ενώ ολοένα και λιγότεροι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς. Είναι το σοβαρότερο πρόβλημα σε όλο τον κόσμο, αλλά το «woke» ως ετικέτα κατέληξε απλώς ένας τρόπος για να αποσπά την προσοχή από αυτό.
ℹ️ «Killing Godot» Του Νίκολας Καζάν. Θέατρο «Τόπος Αλλού» (Κεφαλληνίας 17, Αθήνα, 210 8656004). Μετάφραση, σκηνοθεσία, σκηνικό: Νίκος Καμτσής. Κοστούμια: Μίκα Πανάγου. Φωτισμοί: Αγγελος Χότζα, Νίκος Καμτσής. Σκηνικά αντικείμενα και κατασκευές: Ιωάννα Καραγιώργου. Βοηθός σκηνοθέτης: Μανώλης Γλαντζίνας. Ερμηνεία: Δημήτρης Φραγκιόγλου, Νίκος Καμτσής. Μαζί τους η performer Ναταλί Φλουρή. Εισιτήρια: 12-18 ευρώ. Κρατήσεις εισιτηρίων στο ταμείο του θεάτρου (210 8656004). Προπώληση more.com
.jpg)
