Στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ως σύλληψη και ως εφαρμογή, έκθεση «Το όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες. Η αιώνια επιστροφή» (2/10-1/11), που, σε επιμέλεια Δημήτρη Τρίκα «διέσπειρε» επινοητικά και σοφά, έργα σύγχρονων καλλιτεχνών μέσα στους χώρους – «αντηχεία» του Ωδείου Αθηνών, ένα έργο φαινόταν να ασφυκτιά.
Η μεγάλων διαστάσεων γλυπτική σύνθεση «Οταν ο Χρήστος Καραλής συνάντησε τον Βλαδίμηρο Τάτλιν» του Μπάμπη Καραλή, φτιαγμένη από μεγάλα μεταλλικά «επιστολόχαρτα» και «φακέλους» που ήταν σαν να τους φύσηξε στο πάτωμα ένα αεράκι, είχε αναγκαστικά στριμωχτεί στην άκρη της μεγάλης εισόδου, κόντρα στην ορθή γωνία που σχημάτιζαν λευκά τοιχία από νοβοπάν, τα μισά καλυμμένα με ψεύτικο φύλλωμα. Το έργο hommage στη φιλική σχέση του ίδιου του πρωτοπόρου του σοβιετικού κονστρουκτιβισμού, ζωγράφου, γλύπτη, αρχιτέκτονα και σχεδιαστή σκηνικών Βλαδίμηρου Τάτλιν (1885-1953) με τον Ηπειρώτη αυτοδίδακτο καλλιτέχνη Χρήστο Καραλή, που ξεκίνησε από τη γνωριμία τους στο Παρίσι, το 1913, και διατηρήθηκε μέσω τακτικής αλληλογραφίας μέχρι το τέλος της ζωής τους, είναι ταυτόχρονα κι ένα παιχνιδιάρικο hommage στον ίδιο τον κονστρουκτιβισμό.
Κυρίως είναι μία σύνθεση που αποζητά έναν δημόσιο χώρο (πλατεία, μεγάλο πάρκο;) ώστε να αναπνεύσει και να επικοινωνήσει με διαφορετικό τρόπο με όσους δεν χρησιμοποιούν ή και δεν ξέρουν πια τι είναι χάρτινος φάκελος, επιστολή και χειρόγραφη επιστολογραφία, αλλά τουλάχιστον ξέρουν ακόμα τι είναι η κάπως απρόβλεπτη ή κι ανακουφιστική συνάντηση με ένα πολυδιάστατο εικαστικό έργο μέσα στον δημόσιο χώρο. «Η σύνθεση λειτούργησε υπέροχα όταν την επισκέφτηκαν παιδιά και διασκορπίστηκαν ανάμεσά της», μας είπε ο καλλιτέχνης, για του οποίου το έργο ένα κίνητρο ήταν η ίδια η ιστορία του παππού του.
Αλλωστε, η τέχνη πάντα απ’ το πολύ προσωπικό δεν περνά στο δημόσιο; Φτάνει, σκεφτόμουν μετά, ο δημόσιος χώρος να είναι δεκτικός και σε μία τέχνη που δεν επιλέγεται από πολιτικούς και δημοτικούς παράγοντες βάσει υποχρεώσεων, γνωριμιών, προσωπικού αισθητηρίου (που νομίζουν ότι είναι καλαίσθητο) ή διαφόρων συμφερόντων. Φτάνει ο δημόσιος χώρος να είναι δεκτικός για την επικοινωνία και για τέτοια έργα. Να μην γίνεται όλο και πιο περίκλειστος, προνομιακός για κάποιους, αποτρεπτικός για άλλους, μη αναγνωρίσιμος, σχεδόν ανοίκειος, σχεδόν προορισμένος να αποκλείει κοινωνικές ομάδες. Και κάπως έτσι, με αυτούς τους αλυσιδωτούς συνειρμούς πήγα από την επιστολογραφία του Τάτλιν με τον Καραλή και το εικαστικό hommage της, στην τύχη των ΕΛΤΑ που λίγο απέχουν κι αυτά από το να γίνουν… ουτοπία!
