«Στη μουσική μου, θα ήθελα ο Χρόνος να είναι περισσότερο κάτι σαν ρυθμός αναπνοής, όχι σαν του ρολογιού. Είναι εκεί για να σου θυμίζει ότι ζεις, όχι ότι αργείς», λέει ο Κωνσταντίνος Βήτα στις «Νησίδες» λίγο πριν ανέβει στη σκηνή της Τεχνόπολης. Eίναι ακριβώς η αίσθηση που έχεις όταν κοιτάζεις το κοινό που παρακολουθεί τις –ατμοσφαιρικές πάντα– συναυλίες του και ταυτίζεται με τους υπαρξιακούς στίχους που συμπλέουν με τον ηλεκτρονικό ήχο. Από τα 90s με τους θρυλικούς «Στέρεο Νόβα» μέχρι σήμερα οι νέοι αγαπούν, αδιάλειπτα, την ηλεκτρονική μουσική και τον ελληνικό αποσπασματικό στίχο που καθιέρωσε. Δεν το λες και εύκολο.
Ο Κωνσταντίνος Βήτα, η ήρεμη ποιητική δύναμη της ηλεκτρονικής εγχώριας μουσικής σκηνής, ιχνηλατεί τη ζωή μέσα από την ποίηση, τη δική του και των άλλων, μέσα από τις σχέσεις, τη φιλία, τον έρωτα, τη μοναξιά και βέβαια την αγάπη. Από τους πιο επιδραστικούς μουσικούς της γενιάς του, ανανέωσε την ελληνική ηλεκτρονική μουσική, ύμνησε τη μελαγχολία και το αστικό τοπίο, ενώ στις νέες συνθέσεις του ενσωματώνει νέα ακούσματα και τάσεις.
Πειραματίστηκε μουσικά, δημιούργησε ηχητικά τοπία σπάνιας ομορφιάς και ευαισθησίας ενώ ποτέ δεν έπαψε να σκιτσάρει και να ζωγραφίζει, από τα χρόνια που σπούδασε ζωγραφική και Ιστορία Τέχνης στη Μελβούρνη μέχρι σήμερα. Οπως μας λέει, η ζωγραφική πράξη τον συνοδεύει σε όλη τη ζωή του και ήρθε η στιγμή να μοιραστεί με το κοινό και τα ζωγραφικά έργα του. Δεν μας αποκαλύπτει τα κομμάτια που θα παίξουν μαζί με τους μουσικούς που συμμετέχουν στη συναυλία, την Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου, η πορεία του ωστόσο εγγυάται ότι θα είναι ένα ταξίδι στα ηλεκτρονικά τοπία του μαζί με τον Βάιο Μαχμουντέ στο συνθεσάιζερ και τον Βαγγέλη Μπαλιούση στο ηλεκτρονικό ντραμ σετ.
● Τι θα ακούσουμε στην Τεχνόπολη; Δεν ξέρω γιατί μου έρχεται να ρωτήσω: θα είναι συναυλία «αναδρομικού χαρακτήρα»; Θα παίξετε κομμάτια, φαντάζομαι, από τα πρόσφατα άλμπουμ «Χέρι», «Εννιά νούφαρα απ’ τη νεκρή όχθη», αλλά πόσο πίσω θα πάτε;
Είναι μια συναυλία που την προετοιμάζουμε καιρό και διαλέγουμε κομμάτια που έχουμε καιρό να παίξουμε. Είναι ένα ηλεκτρονικό σετ με τραγούδια από όλη μας τη δισκογραφία…
● Συμμερίζεστε την άποψη ότι οι συναυλίες τον Σεπτέμβριο έχουν μια άλλη δυναμική καθώς καλλιτέχνες και κοινό είναι αφημένοι, ακόμα, στις δονήσεις του καλοκαιριού; Αισθήσεις και κορμιά πιο χαλαρά. Οπως γράφει ο Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου, από τους αγαπημένους σας ποιητές, «ψυχή μου χόρεψες όλο το καλοκαίρι… / ψυχή μου χόρεψες για ένα καλοκαίρι».
Αλήθεια είναι αυτό, εννοώ πως οι περισσότεροι έρχονται από διακοπές, έχουν έντονο ακόμα το καλοκαίρι μέσα τους και θέλουν να το κρατήσουν όσο μπορούν αλλά και να το μοιραστούν με τους φίλους τους.
● Μιλήστε μας για την εμπειρία σας στους Δελφούς. Τον Ιούλιο παρουσιάσατε στο ιστορικό Παβιγιόν Πικιώνη, νυν «π», την έκθεση «Ο Χώρος και η Μνήμη» με έργα σας εμπνευσμένα από έντεκα ποιήματα από τη συλλογή «Ο δύσκολος θάνατος» του Ν. Α. Ασλάνογλου στο πλαίσιο των δράσεων «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός».
Χάρηκα ιδιαίτερα γιατί ξαναπιάστηκα, με αφορμή την έκθεση, με έναν αγαπημένο μου ποιητή, τον Νίκο Αλέξη Ασλάνογλου. Βασίστηκα σε 11 ποιήματά του που βρήκα πως ταίριαζαν με το θέμα που είχε φέτος το πλαίσιο των δράσεων σχετικά με τη μνήμη και το παρελθόν… δουλεύω πολλά χρόνια με τη ζωγραφική, απλά εργάζομαι για μένα, εννοώ ότι δεν ασχολούμαι με το να εκθέτω, αν και φέτος έχω αποφασίσει να δείξω κάποια από τα έργα μου που είναι κυρίως ελαιογραφίες. Θα δείξει…
● Ο Χώρος και η Μνήμη υπάρχει στη μουσική σας; Και ο Χρόνος τι ρόλο παίζει;
Θα έλεγα πως είναι παρόντα – αλλά όχι με τον τρόπο που ο κόσμος τα αντιλαμβάνεται. Είναι περισσότερο ένα ψυχικό τοπίο από φως και ηχητικά χρώματα. Και η Μνήμη δεν είναι απλώς ανάμνηση· αλλά ίσως μια πρωτόγνωρη γνώση που κουβαλάει ο άνθρωπος από τη γη, από τα όνειρά του. Είναι όπως όταν κοιτάζεις έναν πίνακα χωρίς προοπτική, αλλά νιώθεις κάτι διαχρονικό. Στη μουσική μου, θα ήθελα ο χρόνος να είναι περισσότερο κάτι σαν ρυθμός αναπνοής, όχι σαν του ρολογιού. Είναι εκεί για να σου θυμίζει ότι ζεις, όχι ότι αργείς.
● Μετά από τριάντα χρόνια στη μουσική και δεκάδες συναυλίες, η επαφή σας με το κοινό έχει αλλάξει; Στις συναυλίες σας βλέπουμε κοινό όλων των ηλικιών, από πολύ νέους έως τους συν – πλην στα εξήντα. Πού θεωρείτε ότι οφείλετε; Το επιδιώξατε;
Δεν το σκέφτομαι πολύ αυτό, ειλικρινά. Αν προσπαθείς να καταλάβεις γιατί σε ακούει κάποιος ή να προσαρμόζεις τη μουσική σου σ’ αυτό, μάλλον χάνεις το νόημα. Δεν έχω «επιχειρηματικό σχέδιο» για το κοινό μου. Κάνω μουσική για μένα, και αν κάποιος άλλος τη βρίσκει ενδιαφέρουσα, τέλεια. Το ότι υπάρχουν και νέοι και μεγαλύτεροι στις συναυλίες… δεν ξέρω, ίσως είναι επειδή δεν άλλαξα και πολύ τον τρόπο που γράφω. Ή ίσως επειδή το χάος και η μελωδία είναι διαχρονικά πράγματα ή επειδή το ίντερνετ έκανε τη μουσική διαχρονική, κατά λάθος. Κάποιες φορές με εκπλήσσει και μένα αυτό το φάσμα ηλικιών, αλλά δεν το κυνηγάω. Απλώς ρίχνω μερικούς ήχους εκεί έξω και βλέπω τι γίνεται.
● Από πού συλλέγετε τα πρώτα υλικά για τους στίχους και τη μουσική σας;
Κάποιες φορές στέκομαι σε έναν δρόμο, γράφω κάτι και μετά από καιρό έρχεται κάτι άλλο και το συμπληρώνει… Δεν με ενδιαφέρει αν έχουν συνοχή, κάποιες φορές έχουν και το αφήνω έτσι… Μπορεί να με επηρεάσει μια εικόνα στον δρόμο, δεν έχω κάποια συνταγή, κάποιες φορές οι στίχοι έρχονται και με βρίσκουν, αν σταθώ πολλή ώρα ακίνητος τότε είναι πιο φιλικοί μαζί μου. Το μυστικό είναι να μην τους διώξεις…
● Τι είναι για εσάς η ενασχόληση με τη ζωγραφική;
Η ζωγραφική για μένα είναι μια σιωπηλή συνομιλία με το φως, το χρώμα και εικόνες που δεν έχω ζήσει. Πολλές φορές παλεύεις με το άγνωστο πάνω στον καμβά. Είναι σαν να κοιτάς μέσα από ένα παράθυρο, που συνεχώς αλλάζει το τι δείχνει. Η ζωγραφική είναι η πιο ειλικρινής μορφή σιωπής που ξέρω. Είναι πολύ σημαντικό κατά την ταπεινή μου γνώμη όλοι οι γονείς να φέρνουν τα παιδιά τους κοντά στις Τέχνες ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν ενδιαφέροντα και να μη νιώσουν ποτέ το συναίσθημα του κενού χρόνου και να καταφύγουν σε ευκαιριακές λύσεις που θα τα απογοητεύσουν.
● Παραμένει η τέχνη μια στιγμή ανακούφισης στη ζοφερή κατάσταση που ζούμε;
Ω ναι, δεν υπάρχει τίποτα σαν την πνευματική τροφή που προσφέρει η Τέχνη στον άνθρωπο· σε φέρνει κοντά στον εαυτό σου, κάνει την ψυχή σου να αναπνέει· δείτε ένα παιδί όταν παίζει κιθάρα ή κάθεται στο πιάνο και δείτε και ένα παιδί που ασχολείται μόνο με τα κινητά ή παιχνίδια της στιγμής, σε λίγη ώρα βαριέται και θέλει κάτι άλλο και είναι πιστεύω ένα άσχημο δείγμα όταν ένα παιδί βαριέται…
● Ως αναγνωρισμένος καλλιτέχνης, σε ποια πλευρά βρίσκεστε; Τι υπερασπίζεστε;
Είμαι πολιτικοποιημένος από πολύ νεαρή ηλικία και έχω περάσει μέσα από πολλά κινήματα και δεν έχω σταματήσει ποτέ να αφουγκράζομαι και να νιώθω όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μου και να παίρνω πολιτική θέση σαν ένας απλός πολίτης· πολλά από αυτά τα περνάω μέσα από τον δικό μου τρόπο στα τραγούδια μου.
● Πώς θεωρείτε ότι οφείλει να αντιδράσει ο υπόλοιπος κόσμος απέναντι στη στρατιωτική επέμβαση των Ισραηλινών στη Γάζα και τη γενοκτονία των Παλαιστινίων;
Κατά την ταπεινή μου γνώμη, νομίζω πως το ερώτημα δεν είναι πώς «οφείλει» να αντιδράσει ο κόσμος, γιατί ο κόσμος, ως ανώνυμη μάζα, δείχνει να έχει από καιρό χάσει την ικανότητα της ηθικής κρίσης. Ζούμε σε έναν πολιτισμό όπου η πληροφορία έχει υποκαταστήσει τη γνώση και η συναισθηματική αντίδραση την πράξη. Ο άνθρωπος βιώνει τη βία σαν κατανάλωση εικόνων και έχει συμφιλιωθεί με τη βία που προωθείται από παντού σαν κάτι φυσιολογικό. Θα πρέπει να μεταποιήσουμε την οδύνη του Αλλου σε δική μας οδύνη, αν δεν αναγνωρίσουμε στον Παλαιστίνιο που πεθαίνει το ίδιο πρόσωπο με το παιδί μας, τότε καμία «αντίδραση» δεν θα έχει νόημα. Θα είναι ακόμα μια ιδεολογική ανακύκλωση. Η μόνη αντίδραση με αξία είναι αυτή που ριζώνει στην ευθύνη της ύπαρξης: να αρνηθείς τον κυνισμό της εξουσίας, να αποσυρθείς από τη συνενοχή, να μιλήσεις, να μαρτυρήσεις την αλήθεια χωρίς σκοπιμότητα. Και κυρίως, να μη συνηθίσεις το κακό, να μη σε κοιμίσει η τηλεοπτική του αναπαραγωγή. Να πονέσεις, να πενθήσεις, μόνο τότε θα έχεις αντιδράσει αληθινά. Δυστυχώς είναι απάνθρωπο αυτό που συμβαίνει.
● Σκέφτεστε αποκλειστικά με το μυαλό για να πάρετε αποφάσεις ή αφουγκράζεστε, πλέον, και την καρδιά σας;
Νομίζω πως χρειάζονται και τα δύο για να βγει μια δίκαιη απόφαση, μια συγχώνευση κρατά σε αρμονία τη ζυγαριά κατά κάποιο τρόπο, όπως λέει και η Τζέιν Οστιν, «Λογική και Ευαισθησία». Προσπαθώ κάποιες φορές να συμφιλιώνω μέσα μου τη λογική και την καρδιά, γιατί δυστυχώς η ημιμάθεια, οι δεισιδαιμονίες, η πλάνη και η πλεονεξία δημιουργούν μέσα μας συγκρούσεις και αντιθέσεις με αποτέλεσμα να αντιδρούμε μόνο επιπόλαια και παρορμητικά. Τη ζωή μας, πιστεύω, οφείλουμε να την κάνουμε μια μαθητεία.
ℹ️ Κ.Βήτα | Tεχνόπολη Δήμου Αθηναίων | Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου | Γιάννης Λαμπρόπουλος: επιμέλεια ήχου | Phil Hill: επιμέλεια φωτισμών | Παραγωγή: Menta Art Events | Ωρα έναρξης: 21.00 | Εισιτήρια: 15 ευρώ | Προπώληση: ticketmaster.gr | Θάνος Καλέας: Dj Programming
