Ω, της εθνικής λαμογιάς!

Με τα διάφορα σκάνδαλα που κάθε τόσο ξεφυτρώνουν, φορώντας ποικίλα κομματικά προσωπεία, από τα πρόσφατα γεύματα σταφυλόκοκκου και τις εφοριακές ταρίφες της Χαλκίδας μέχρι τις λαμογιές παλαιότερων εποχών, θα έλεγε κανείς ότι ο χαρακτήρας του Ελληνα απατεώνα είναι… διαχρονικός: έναν τέτοιο χαρακτήρα πλάθει στο νέο της έργο η Νεφέλη Μαϊστράλη στην παράσταση «Πόθεν Εσχες» που ανεβάζει η ομάδα 4Frontal βάζοντας τον ήρωά της να ονειρεύεται τον εύκολο πλουτισμό στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και συμβολίζοντας μια ολόκληρη εποχή που καλά κρατεί μέχρι σήμερα.

Παρακολουθούμε την -επιθεωρησιακού μπρίο- διαδρομή του Φώντα Κουτελάνου, γόνου αριστερών («το είχανε συνέχεια στην καζούρα το παιδί. Τι αριστερόπαιδο το λέγανε, τι κοκκινόπαιδο το λέγανε, τι ρωσόσπερμα το λέγανε, ό,τι θες το λέγανε. Εγγονός και γιος κομμουνιστών, βλέπεις. Δύσκολα χρόνια»), από το χωριό Ξινό Νερό στη Φλώρινα, που ξεκίνησε να δουλεύει νταλικιέρης, ώσπου μέσα από κομπίνες και γνωριμίες έφτασε να γίνει Σερ Φώντας πρωταγωνιστώντας σε μερικά από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα όπως βαφτίζουμε τα οικονομικά και πολιτικά εγκλήματα. Στη δίκη του ξετυλίγεται το κουβάρι – εγκώμιο της εθνικής λαμογιάς: Πλοία, νυχτερινά κέντρα, κανάλια, εφημερίδες, εταιρείες παντός είδους και απαραιτήτως ποδοσφαιρική ομάδα είναι τα σκαλιά στην κλίμακα αξιών του, στην κορυφή της οποίας έχει τοποθετήσει τον… Κοσκωτά. Μας θυμίζει κάτι; Ρωτάμε τη συγγραφέα και ηθοποιό Νεφέλη Μαϊστράλη.

● Αριστερόχειρες, παιδοπόλεις Φρειδερίκης, Σπυριδούλες, ψυχοκόρες σκλάβες, Κακούργα Πεθερά, ακραία ενδοοικογενειακή βία και τώρα Πόθεν Εσχες. Τι έλκει τη δραματουργία σας στα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα του παρελθόντος;

Μέχρι τώρα, στα κείμενά μου εκκινώ με άξονα μια θεματική που έχει τις ρίζες της στο παρελθόν, αλλά αφήνει ένα ισχυρό αποτύπωμα στο παρόν. Με ελκύουν, περισσότερο ή λιγότερο, άγνωστες πτυχές της ιστορίας, διότι έχω την αίσθηση ότι όσο περισσότερο ερχόμαστε σ’ επαφή μαζί της και διαχειριζόμαστε τα συλλογικά μας τραύματα, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να μην τα επαναλάβουμε στο μέλλον. Επίσης, ένα παρελθοντικό γεγονός -εφόσον έχει συντελεστεί- μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και μελέτης από διαφορετικές οπτικές· μας δίνεται η δυνατότητα, εφόσον έχει παρέλθει, να το κοιτάξουμε κατάματα με ψυχραιμία και να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Με ελκύει η λειτουργία της συλλογικής μνήμης και σε τι συνίσταται η έννοια της «ελληνικότητας», όπως διαμορφώνεται μέσα στα χρόνια. Αληθεύει ότι η ζωή ξεπερνά πολλές φορές και την πιο τρελή μυθοπλασία. Τα γεγονότα που πραγματεύομαι ακουμπούν σε μια πραγματικότητα, η οποία συχνά ξεπερνά κάθε φαντασία. Οσον αφορά το πολιτικό-κοινωνικό σκέλος, είμαι της άποψης ότι το θέατρο είναι πολιτική πράξη, ανεξαρτήτως θεματικής. Βρισκόμαστε δε σε μια εποχή που οι εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο μάς καλούν να θέσουμε σημαντικά ερωτήματα περί των πολιτικών που εφαρμόζονται και τον αντίκτυπο που έχουν στους λαούς. Το θέατρο μπορεί να γίνει ο χώρος, όπου θα τεθούν αυτά τα ερωτήματα.

● Η γυναικεία κακοποίηση που επανέρχεται στη θεματολογία σας, αποτελεί σχόλιό σας για το σήμερα;

Ναι, γίνονται βήματα. Γράφονται και παίζονται πολλά έργα με άξονα το έμφυλο ζήτημα και την πραγμάτευση της θέσης της γυναίκας, μέσα σ’ έναν πατριαρχικά δομημένο κόσμο. Ωστόσο, η ίδια η ζωή μας αποκαλύπτει ότι δεν πρόκειται για ένα θέμα που έχει εξαντληθεί. Τα αλλεπάλληλα περιστατικά γυναικών που κακοποιούνται ποικιλοτρόπως και φτάνουν ακόμη και να δολοφονούνται απ’ τους συντρόφους ή τους οικείους τους, αποδεικνύουν ότι η ρίζα του προβλήματος είναι πολύ βαθιά και θα χρειαστεί να χυθεί πολύ μελάνι, μέχρι να ανατραπούν, στην ουσία, πρακτικές αιώνων.

● Ας πάμε στον Σερ Φώντα: τι θέλατε να αναδείξετε με αυτή την παράσταση;

Θέλησα να αξιοποιήσω κωμικοτραγικά περιστατικά των περασμένων δεκαετιών, για να μιλήσω για το σήμερα. Η παράσταση ξεκινά με τη δίκη του Φώντα στο παρόν κι οι περισσότερες σκηνές είναι flash back. Αυτή τη σύνδεση παρελθόντος-παρόντος θέλησα να κάνω. Ο Φώντας ξεκινά από τη Φλώρινα ως ένας μικρό-κομπιναδόρος οδηγός νταλίκας και κατορθώνει, εκμεταλλευόμενος το σύστημα, να γίνει μεγιστάνας. Του αποδίδονται σκάνδαλα δεκαετιών. Ο Σερ Φώντας πλέον γίνεται σύμβολο. Αυτός ήταν ο απώτερος στόχος μου· να δημιουργήσω έναν ήρωα που δανείζεται στοιχεία από πολλά πρόσωπα της εγχώριας πολιτικής και επιχειρηματικής σκηνής, προκειμένου να τεθούν ερωτήματα για τα όσα συμβαίνουν σήμερα, φανερά ή παρασκηνιακά, στον χώρο της Βουλής, στον τομέα των επιχειρήσεων, στο μέρος όπου απονέμεται Δικαιοσύνη -αν απονέμεται…

● «Τι είναι η πατρίδα μας» για να δανειστώ την ιδέα από τον επίλογο του «Πόθεν Εσχες»;

Είναι κάτι σαν μοτίβο για μας, να αναρωτιόμαστε «Τι είναι η πατρίδα μας»; Στο «Ω, Παίδες Ελλήνων», μια επιθεώρηση της 4Frontal, σε σκηνοθεσία του Θανάση Ζερίτη, που ’χαμε κάνει τα προηγούμενα χρόνια, είχα γράψει: «Μην είναι μια φωτογραφία που ’χω απ’ το Πάσχα όταν ήμουν τριών και στέκομαι κλαμένη δίπλα απ’ το σουβλιστό αρνί; Μην είν’ τ’ αρνάκι στο φούρνο που έφτιαχνε κάθε Κυριακή η γιαγιά μου απ’ τ’ Αγρίνιο; Μην είν’ τ’ Αγρίνιο που ’ναι θαμμένη η μάνα μου και κάθε φορά που πέρναγα την Αθηνών-Πατρών -πριν φτιαχτεί- έβλεπα την ταμπέλα “Προσοχή! Στα επόμενα χιλιόμετρα γίνονται θανατηφόρα ατυχήματα”; Μην είν’ η Αθηνών-Πατρών που έκανε να φτιαχτεί πάνω από είκοσι χρόνια και πού στο καλό πήγαιναν τόσα λεφτά απ’ τα Διόδια; Μην είναι ο λόφος του Λουμπαρδιάρη που πήγαινα με την κολλητή μου τη Βιολέτα μετά το σχολείο και καπνίζαμε και χαζεύαμε τα μάρμαρα απέναντι; Μην είναι όταν με ρωτάνε σε κάτι σεμινάρια “Where are you from?” και λέω “Greece” και λένε “Oh! What a beautiful country. Lucky you!”; Μην είναι τα ελληνικά που όσο κι αν κάνω ότι μιλάω αγγλικά πάντα θα σκέφτομαι στη μητρική μου; Μην είναι η κοντή μνήμη; Που ξεχνάμε σκάνδαλα κι όλη τη σκατίλα, κοιτάμε τον γαλάζιο Ουρανό και λέμε: “Δεν βαριέσαι; Αφού τέτοιοι είμαστε μωρέ. Πάντα”».

♦ Πόθεν Εσχες
Θέατρο Βεάκη (Στουρνάρη 32 Αθήνα, πληροφορίες 2109213310)
Κείμενο: Νεφέλη Μαϊστράλη
Σκηνοθεσία: Γιώτα Σερεμέτη, Κώστας Φιλίππογλου
Σκηνικά – κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα
Video Art – trailer: Αποστόλης Κουτσιανικούλης
Μουσική σύνθεση και επιμέλεια: Σταύρος Γιαννουλάδης
Σχεδιασμός φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτις: Αιμιλία Κεφαλά
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Επιμέλεια κομμώσεων: Κωνσταντίνος Κολιούσης
Μακιγιάζ: Κατερίνα Μιχαλούτσου
Παίζουν (αλφαβητικά): Αλέξης Βιδαλάκης, Τάσος Δημητρόπουλος, Θανάσης Ζερίτης, Νεφέλη Μαϊστράλη, Κατερίνα Πατσιάνη, Τατιάνα-Αννα Πίττα, Πάνος Τοψίδης
Ως τις 9 Ιουνίου, Εισιτήρια 12- 20€, Προπώληση more.com & στο ταμείο του θεάτρου