Παλιός καλός συνάδελφος του πολιτιστικού ρεπορτάζ, με γνώσεις στο σινεμά και στο θέατρο, με πρωτότυπες ιδέες και εκλεκτό χειρόγραφο, ο Παύλος Κάγιος, από νωρίς έδειξε τη λογοτεχνική φλέβα του, όταν εκδόθηκε το πρώτο διήγημά του από τις εκδόσεις Κάλβος, το 1970. Εκτοτε, με άλλα έξι βιβλία, χάραξε τη συγγραφική πορεία του και επανακάμπτει τώρα με το μυθιστόρημα με τίτλο «Απάλλαξέ με», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις 24 Γράμματα.
Στον πυρήνα μια ιστορία που διατρέχει 100 χρόνια, από την Ικαρία έως την Αφρική, και περιγράφει έναν διχασμένο έρωτα με διπλό φινάλε ή έναν ήρωα με πολλές ζωές σε έναν άγριο κόσμο. «Κουνημένη φωτογραφία» κι ένα σωρό άλλα παρατσούκλια-κουδούνια κρεμούν στον μικρό Δημοσθένη που μεγαλώνει στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1960.
Μαζί του και ο αλμπίνο Μιχάλης, που κουβαλάει τον δικό του σταυρό. Δύο κυνηγημένοι από τους πολλούς, με συνεχή καψώνια-βασανιστήρια, για την ακούρδιστη ζωή τους. Μόνο η Χήρα, η Αλέκα, μια μαύρη ρεμπέτισσα που έχει γεννηθεί στη σκοτεινή Αφρική του Μεσοπολέμου από Ελληνα πατέρα και μαύρη μάνα, γίνεται έξαλλη με την απονιά και τον χλευασμό του κόσμου απέναντί τους. Και παίρνει τον Δημοσθένη υπό την προστασία της στο «Ραντεβού στη Μεσόγειο». Ενα παλιό διώροφο σπίτι με αυλή στο Μεταξουργείο, στο οποίο η ίδια επί 50 χρόνια τραγουδάει τη ζωή, τον έρωτα, τον καημό.
Εκεί, η αγάπη με τη φιλία φωτίζουν κι απελευθερώνουν τα όνειρα μιας παρέας που κάνει ορμητήριό της αυτό το στέκι, πλάθοντας το δικό της σύμπαν. Τότε, μπαίνει δυναμικά στη ζωή του Δημοσθένη η Ελένη, που τον βγάζει από την απομόνωση. Ενα παιδί κορυφώνει τον έρωτά τους. Και ενώ με τον Μιχάλη συνεχίζουν να φλογίζονται από τις ίδιες επιθυμίες ο ένας προς τον άλλον, φοβούνται να αγγιχτούν.
Στο σήμερα, η ζωή που τρέχει ξαφνιάζει τους ήρωες φέρνοντάς τους μπροστά σε μια πραγματικότητα που είναι παράφορα άγρια. Η επιθετικότητα στη συμπεριφορά των ανθρώπων εξορίζει τη λύπη, το δάκρυ και τη συγχώρεση. Και η κατάσταση στους δρόμους γίνεται ανεξέλεγκτη, με όλους να ορμούν εναντίον όλων, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα τυφλής βίας. Πλέον, οι συμπεριφορές των ανθρώπων εκτροχιάζονται ανεξήγητα και ξεφεύγουν από κάθε λογική, κάνοντας τους ήρωες να τρέχουν να σωθούν φωνάζοντας: «Απάλλαξέ με»…
Το τοπίο αλλάζει στο τέλος. Μεταφερόμαστε στην ονειρική παραλία των παιδικών χρόνων των ηρώων στην Ικαρία. Εκεί επικρατεί απόλυτη γαλήνη. Και ξαφνικά, ακούγονται σκαψίματα στα βράχια του βουνού λες και κάποιοι προσπαθούν να χαράξουν νέο μονοπάτι. Ποιοι να ’ναι; Οι ήρωες του βιβλίου που προσπαθούν να φτάσουν στο ραντεβού τους; Ή μήπως είναι νέοι εξερευνητές ονείρων; Ετσι γράφεται το πρώτο τέλος της ιστορίας του βιβλίου. Υπάρχει, όμως, κι ένα άλλο τέλος που επιμένει να ακουστεί σαν άλλη εκδοχή της ιστορίας ή της αλήθειας που, έτσι κι αλλιώς, σπάνια είναι μόνο μία…
Για τον Παύλο Κάγιο η συγγραφή είναι σαν την ανάσα και ασφαλώς μέσο επικοινωνίας με τον κόσμο. Εδώ, θίγει μεταξύ άλλων το θέμα του μπούλινγκ, που τη δεκαετία του 1960, όταν δεν γνωρίζαμε καν αυτήν την αγγλική λέξη, ήταν εξίσου τρομακτικό, αλλά σπανίως τα θύματα προχωρούσαν σε καταγγελία και αδίκως επιζητούσαν να δικαιωθούν. Ακόμα όμως και σε μια εποχή που επικρατούσε ο κανόνας της σιωπής, υπήρχαν άνθρωποι γεμάτοι αγάπη και αλληλεγγύη που έσπερναν σπίθες ενδυνάμωσης, αποδοχής, ανεκτικότητας.
Μέσα από την ιστορία του ο συγγραφέας δείχνει τις διεξόδους στην αναζήτηση της ταυτότητας, την ομορφιά της διαφορετικότητας, το δικαίωμα στην επιλογή, το όνειρο που μπορεί να γίνει πραγματικότητα, αλλά και τους εφιάλτες που καραδοκούν, το αδιέξοδο της βίας. Δεν παύει να μας υπενθυμίζει πως «η αλήθεια και το ψέμα είμαστε εμείς», σε έναν κόσμο που αλλάζει. Και δίνει τη δική του απάντηση στη βία, κάθε είδους: απάλλαξέ μας από αυτήν την καταστροφή…
Γεννημένος στην Αθήνα το 1953, με σπουδές στον κινηματογράφο, ο Παύλος Κάγιος από το 1984 μέχρι και το 2010 εργαζόταν στο πολιτιστικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Τα Νέα», στους τομείς του κινηματογράφου και του θεάτρου, ενώ τώρα δημοσιεύει κείμενά του σε ηλεκτρονικά μέσα. Εχει εκδώσει τα μυθιστορήματα: «Και ξαφνικά χιόνισε χρόνια» (1995), «Σε είδα να ’σαι αόρατος» (2000), «Δεν υπάρχει ελευθερία μακριά σου» (2004), «Και με κλειστά μάτια θα βλέπω» (2009), «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ» (2013), «Ο κλήρος της τρικυμίας» (2017), όλα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.
