Για την απαγόρευση χημικών στην Ευρώπη

Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας The Guardian, μικροπλαστικά ανιχνεύτηκαν στους πνεύμονες ζωντανών ανθρώπων. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η ρύπανση από τα μικροπλαστικά είναι πλέον παντού και πλήθος ασθενειών όπως ο καρκίνος του μαστού, η στειρότητα, η πρόωρη εφηβεία, η παχυσαρκία καθώς και άλλες ορμονικές διαταραχές σχετίζονται με την έκθεση των ανθρώπων σε επιβλαβείς χημικές ουσίες που βρίσκονται μέσα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης (συστατικά).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πρώτη φορά στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ενωσης πήρε την τολμηρή απόφαση και ανακοίνωσε τη σταδιακή απαγόρευση ορισμένων από τις πιο διαβόητες ουσίες που εντοπίζονται σχεδόν σε όλα τα προϊόντα καθημερινής χρήσης που βρίσκει κανείς στην αγορά.

Πρόκειται για μια πολιτική απόφαση που αποτυπώνεται σε έναν Οδικό Χάρτη που ονομάζεται «Restriction Roadmap». Σύμφωνα με το σχέδιο που ανακοινώθηκε, η δέσμευση της Ε.Ε. υφίσταται στην πλήρη εφαρμογή των νόμων που υπάρχουν ήδη στην Ενωση, ενώ αποτελεί και μέρος του σχεδίου της Νέας Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για μηδενική ρύπανση.

Πρόκειται για την απαγόρευση εγκεκριμένων χημικών ουσιών που οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι σύνδεσμοι καταναλωτών και οι υγειονομικοί οργανισμοί πολεμούν εδώ και δεκαετίες, αλλά παρ’ όλα αυτά οι εταιρείες βρίσκουν τρόπους να υπεκφεύγουν. Για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος (EEB) επικρίνει συχνά τους ευρωπαϊκούς ελέγχους για τις χημικές ουσίες ότι είναι πολύ αργοί και ευνοούν τα επιχειρηματικά συμφέροντα έναντι της υγείας των Ευρωπαίων πολιτών και του περιβάλλοντος.

Η υπεύθυνη πολιτικής του EEB για τα χημικά, Τατιάνα Σάντος, θα πει σχετικά με την απόφαση της Ε.Ε.: «Αυτό που ανακοίνωσε η Επιτροπή της Von der Leyen ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής από επιβλαβείς χημικές ουσίες. Αυτή η “μεγάλη αποτοξίνωση” υπόσχεται να βελτιώσει την ασφάλεια σχεδόν όλων των παραγόμενων προϊόντων και να μειώσει γρήγορα τα χημικά που υπάρχουν στα σχολεία, στα σπίτια και στους χώρους εργασίας μας».

Υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη χρησιμοποιούνται 200.000 χημικές ουσίες που πολλές απ’ αυτές βρίσκονται σε πάνες για τα μωρά, σε πιπίλες και σε άλλα προϊόντα παιδικής φροντίδας. «Κανείς δεν γνωρίζει την πλήρη έκταση των χημικών ουσιών στις οποίες εκτίθενται οι καταναλωτές μέσω της χρήσης των πλαστικών αφού οι πληροφορίες αποκρύπτονται σκόπιμα από τις εταιρείες επειδή θεωρούνται εμπιστευτικές επιχειρηματικές πληροφορίες» αναφέρει ο διευθυντής του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ στην Ελλάδα, Μιχάλης Γουδής.

Χημικά στο σώμα μας

Οι επιστήμονες δεν σταματούν να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου αφού όπως ανακοίνωσαν πρόσφατα η χημική ρύπανση έχει ξεπεράσει τα πλανητικά σύνορα, ενώ τον περασμένο μήνα σε μια περιβαλλοντική έκθεση του ΟΗΕ περιλαμβάνεται και η διαπίστωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι η χημική ρύπανση προκαλεί περισσότερους θανάτους από τον Covid-19. «Περίπου 700 βιομηχανικές χημικές ουσίες εντοπίζονται σήμερα στους ανθρώπους που δεν υπήρχαν στους παππούδες μας» αναφέρει η Τατιάνα Σάντος και συμπληρώνει ότι «οι γιατροί περιγράφουν πλέον τα μωρά ως pre-polluted (προ-μολυσμένα)».

Ωστόσο παρά τις προειδοποιήσεις, οι εταιρείες εξακολουθούν να κοινοποιούν περιορισμένα δεδομένα για τους κινδύνους στους ελεγκτικούς μηχανισμούς προκειμένου να λάβουν άδεια κυκλοφορίας. «Η πλειονότητα των δεδομένων του κλάδου αποδείχτηκε ότι ήταν ελαττωματική και παραβιάζει τους κανόνες ασφαλείας της Ε.Ε.» αναφέρει το EEB.

Η διαδικασία απαγόρευσης θα ξεκινήσει εντός των επόμενων δύο ετών και όπως εκτιμά το EEB όλες οι επιβλαβείς χημικές ουσίες θα εξαφανιστούν μέχρι το 2030. Μεταξύ των πλαστικών που θα απαγορευτούν θα είναι και το PVC, το λιγότερο ανακυκλωμένο πλαστικό. Ωστόσο όπως αναφέρει ο «Ατλας του Πλαστικού» του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ, «ένα στα τέσσερα προϊόντα που κατασκευάζονται από ανακυκλωμένο πλαστικό περιέχει επιβραδυντές καύσης επικίνδυνους για την υγεία».

Ολο και περισσότεροι πολίτες ανησυχούν για τις επιπτώσεις των επικίνδυνων χημικών ουσιών στην υγεία και στο περιβάλλον. Η ανησυχία αυτή των πολιτών αποτυπώνεται σε επίσημη δημοσκόπηση, με το 84% των Ευρωπαίων να δηλώνει ανησυχία για την υγεία, ενώ το 90% για τις συνέπειες στο περιβάλλον.

Η πίεση των πολιτών θα είναι εκείνη που θα βάλει φρένο στη θύελλα διαμαρτυρίας που ξεσήκωσε ήδη η βιομηχανία προκειμένου να αποδυναμώσει τα σχέδια της απόφασης για τις απαγορεύσεις. Μην ξεχνάμε ότι τα χημικά αποτελούν τον τέταρτο μεγαλύτερο βιομηχανικό τομέα στην Ε.Ε., με εταιρείες που ανήκουν σε μερικούς από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους της Ευρώπης.