Καθώς οι συνθήκες δυσχεραίνουν το αγκάλιασμα του φθινοπώρου, ακόμη και για τους λάτρεις της εποχής του βροχερού καιρού και των χρυσών πεσμένων φύλλων, μια γλυκιά νοσταλγία κατακλύζει την καρδιά και τη γυρνά στους χτύπους του καλοκαιριού. Την εποχή της ανεμελιάς και των απεριόριστων ονείρων.
Κοιτώντας τα έργα του Παύλου Σάμιου νιώθω πως ταξιδεύω σ’ ένα ατέλειωτο ελληνικό καλοκαίρι και σε ό,τι είναι στη μνήμη συνυφασμένο με αυτό. Το ραντεβού των εραστών με το ποδήλατο, τα κοχύλια, το καρπούζι και το μικρό ραδιοφωνάκι, οι ελιές και τα λεμόνια, το τραπεζάκι με τα ψάρια και τους μεζέδες, μια ημίγυμνη κοπέλα στην παραλία υπό το φως του φεγγαριού.
Ακόμη κι αν το θέμα του είναι η γυναίκα ή ο έρωτας, μικρές λεπτομέρειες όπως ένα ναυτικό σχοινί υποδηλώνουν πως είναι καλοκαίρι, σε κάνουν να αισθανθείς τη ζέστη του.
Το ελληνικό στοιχείο κυριαρχεί· ένα καντήλι, η γαλάζια θάλασσα που απλώνεται στο φόντο, ο καφενές. Η ζωγραφική του υμνεί την απλότητα ενός φτωχικού γεύματος δίπλα στο κύμα ή μιας μεσημεριανής ραστώνης. Αποτυπώνει τον αισθησιασμό και την ατέρμονη λαχτάρα ενός καυτού Αυγούστου. Σφύζει από ερωτισμό, επιθυμία και το αίσθημα της προσμονής.
Αναπολεί μια παλιά νησιωτική Ελλάδα και σου μεταδίδει τον παλμό της. Στον πίνακά του με τους χαρτοπαίχτες υπάρχει ένα μπουζούκι – είναι αρκετό για να σε κάνει να ακούσεις τα ρεμπέτικα που θα σιγόπαιζαν σε εκείνο το ταβερνάκι.
Ανάμεσα όμως στα πολλά μοτίβα που ο Σάμιος αγαπά να ζωγραφίζει, ένα είναι το χαρακτηριστικότερο όλων, εκείνο που μαρτυρά την ταυτότητα των έργων του και φέρει αυτομάτως το όνομά του: ένα ζευγάρι κόκκινα γοβάκια.
Μπορεί η εικονιζόμενη κοπέλα να τα φοράει ή να είναι ξυπόλυτη και τα γοβάκια να βρίσκονται δίπλα της ή κάπου στο δωμάτιο. Μπορεί ακόμα να πρωταγωνιστούν μόνα τους σε μια ακρογιαλιά, πάνω σε μια καρέκλα ή δεσπόζοντας μπροστά από ένα αρχαίο μνημείο. Με λουράκι ή χωρίς, το ζευγάρι αυτό συνιστά σήμα κατατεθέν. Συναντάμε συχνά γυναικεία παπούτσια όλων των ειδών, αλλά τα γυαλιστερά κόκκινα γοβάκια, είτε ως κρυφή λεπτομέρεια είτε ως κεντρικό θέμα, κάνουν την εμφάνισή τους σε όλους σχεδόν τους πίνακές του.
Είναι ανεξήγητα απολαυστικό να ανακαλύπτεις κάθε φορά το συγκεκριμένο ζευγάρι και να προσπαθείς να φανταστείς την ιστορία πίσω από αυτήν την υπέροχη εμμονή!
Ο παππούς του ζωγράφου υπήρξε εύπορος υποδηματοποιός στη Σμύρνη και μετά την Καταστροφή την τέχνη του συνέχισε ο πατέρας του στην Αθήνα. Τα πρώτα σχέδια του Παύλου Σάμιου ξεκίνησαν μέσα σε εκείνο το εργαστήριο, δουλεύοντας πάνω σε μοντέλα γυναικείων υποδημάτων.
Επειτα ακολούθησαν οι σπουδές στην Αγιογραφία, η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και αργότερα η εγκατάστασή του στο Παρίσι. Η παράδοση, η θρησκευτική ζωγραφική και η αρχαία ελληνική τέχνη παραμένουν πάντοτε θέματα που τον απασχολούν και αναπόσπαστα κομμάτια του «κόσμου» που δημιουργεί.
Πολύ ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει στα αρχαιόμυθα έργα του η αντιπαραβολή των αρχαίων γυμνών αγαλμάτων δίπλα σε σύγχρονα γυναικεία γυμνά που μοιάζουν ολοζώντανα. Ο διάλογος που ανοίγει με την ιστορία, η σχέση του σήμερα με το παρελθόν αλλά και η συνομιλία με άλλους μεγάλους ζωγράφους, με τη δική τους αντίληψη για τον γυναικείο ερωτισμό. (Εμφανίζονται γοβάκια και εκεί.)
Ακόμη μια υπέροχη ιδιαιτερότητα του καλλιτέχνη είναι οι παραλλαγές· καταπιάνεται με ένα στιγμιότυπο και το ζωγραφίζει πολλές φορές ελαφρώς διαφοροποιημένο και κάνοντας τη μια εκδοχή ομορφότερη απ’ την άλλη.
Σε ένα αγαπημένο θέμα του μπορεί να αφιερώσει πλήθος έργων, όπως συνέβη στην πιο πρόσφατη έκθεσή του «Καφέ Ο Παράδεισος». Η ενότητα αυτή περιελάμβανε συλλογή παριζιάνικων καφέ -μια δουλειά που είχε πρωτοπαρουσιάσει στη Γαλλία τη δεκαετία του 1980 αλλά καταστράφηκε- και παραδοσιακών αθηναϊκών καφενείων, αιχμαλωτίζοντας έτσι (αυτή τη φορά) τη μαγική ατμόσφαιρα ενός χώρου συνάντησης που σήμερα τείνει να εξαφανιστεί.
Αν έπρεπε να διαλέξω τον πίνακα που με συγκινεί περισσότερο -και αυτό δεν είναι εύκολο- νομίζω πως θα ήταν «Το Φιλί», μια σκηνή που ο Σάμιος επαναλαμβάνει συχνά. Ενα έργο γεμάτο ένταση και συναίσθημα. Μέσα σ’ ένα άδειο καφενείο ένα ζευγάρι μόλις έχει ξαναβρεθεί και σφιχταγκαλιάζεται, μοιάζει να είναι αντάμωμα και όχι αποχωρισμός. Μπορείς να νιώσεις την επιθυμία τους. Είναι σούρουπο, έξω απ’ τα μεγάλα παράθυρα διακρίνονται καΐκια, στο πάτωμα υπάρχουν δυο παλιές βαλίτσες και τα γυαλιστερά κόκκινα γοβάκια.
