Στις 6 Αυγούστου θα γιόρταζε τα 92α γενέθλιά του. Ο μοναδικός και χαρισματικός Αντι Γουόρχολ (1928-1987) έμελλε να τα ανατρέψει όλα στον χώρο της τέχνης. Ο μύθος του, η οπτική του, το έργο και η ζωή του παρέσυραν και απογείωσαν τον πλανήτη ολόκληρο. Ο επονομαζόμενος και Πάπας της ποπ αρτ (λαϊκή τέχνη) με τις εμβληματικές δημιουργίες του εκτόξευσε τον κόσμο σε σφαίρες πάνω από τα καθιερωμένα και έβαλε τα όρια της τέχνης πέρα από τα συμβατά. Διαμόρφωσε μοναδικά την κουλτούρα του 20ού αιώνα, τοποθετώντας τη μέσα στο μεταβαλλόμενο δημιουργικό και πολιτικό τοπίο στο οποίο δούλεψε αριστουργηματικά.
Ο Αντι Γουόρχολ ήταν ο γιος των μεταναστών που έγινε η αμερικανική εικόνα, εκείνος που έζησε το αμερικανικό όνειρο. Ηταν ο ντροπαλός ομοφυλόφιλος που έγινε το κέντρο της κοινωνικής σκηνής της Νέας Υόρκης. Ο καλλιτέχνης που αγκάλιασε τον καταναλωτισμό, τη διασημότητα και τον «αντίθετο-εμπορικό» πολιτισμό αλλάζοντας τη σύγχρονη τέχνη στη διαδικασία παραγωγής και στη θέαση.
Ηταν ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους καλλιτέχνες στα τέλη του 20ού αιώνα, όμως η ζωή και το έργο του συνεχίζουν να γοητεύουν και να ερμηνεύονται εκ νέου μέσα από πολλούς και διαφορετικούς δρόμους ελεύθερα, χωρίς στεγανά.
Αυτή την εποχή η μεγάλη Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης, Tate Modern, στο Bankside, ακριβώς δίπλα στη ροή του Τάμεση στην πολυπολιτισμική βρετανική πρωτεύουσα, άνοιξε τις πραγματικά υπέροχες αίθουσές της για να φιλοξενήσει την αναδρομική έκθεση του ριζοσπάστη δημιουργού που φέρει απλά το όνομά του. Περιμέναμε πολύ καιρό για να τον απολαύσουμε καθώς λόγω της πανδημίας COVID-19 οι υπέροχες γκαλερί στην καρδιά του Σίτι παρέμεναν κλειστές μέχρι τις 27 Ιουλίου που άνοιξαν ξανά προσκαλώντας το κοινό με νέους κανόνες ξενάγησης. Αυτή λοιπόν η μεγάλη έκθεση που πήρε παράταση και θα διαρκέσει μέχρι τις 15 Νοεμβρίου, είναι η πρώτη στην πινακοθήκη ύστερα από σχεδόν 20 χρόνια, προσφέροντας στους επισκέπτες μια σπάνια εικόνα του πρωτοποριακού Γουόρχολ, αλλά συγχρόνως διερευνώντας και τον τρόπο αποδοχής του έργου του από το πλατύ κοινό, σηματοδοτώντας μια περίοδο πολιτιστικού μετασχηματισμού.
Πρόσφατες μελέτες της προσωπικότητας και του έργου του που λήφθηκαν υπόψη από την πινακοθήκη και τους επιμελητές της, ανέδειξαν και παρέχουν στους επισκέπτες έναν νέο φακό θέασης μέσω του οποίου μπορούμε να δούμε το μεγαλείο αυτού του αμερικανικού ειδώλου.
Παρουσιάζονται περισσότερα από 100 έργα από την αξιοσημείωτη καριέρα του, ρίχνοντας άπλετο φως στο δικό του ξεχωριστό μονοπάτι για να αναδειχθεί ως η επιτομή του κινήματος της λαϊκής τέχνης, εκμηδενίζοντας τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην εμπορική και την υψηλή τέχνη. Πολλές από τις δημιουργίες του παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ενώ αυτή η ηγετική προσωπικότητα του εικαστικού κινήματος της ποπ αρτ είναι γνωστή για τους εμβληματικούς πίνακες ζωγραφικής των μπουκαλιών της Coca-Cola, τις κονσέρβες σούπας Campbell και τις υπέροχες χρωματιστές Μέριλιν Μονρόε που καθρέφτιζαν τον αμερικανικό πολιτισμό, αυτή η έκθεση δίνει έμφαση σε επαναλαμβανόμενα θέματα γύρω από τους πόθους του, στην αναζήτηση μιας διαφορετικής εικαστικής ταυτότητας και στην πίστη του σε τεχνολογικούς νεωτερισμούς που προκύπτουν από τη βιογραφία του. Δείχνει ενδελεχώς πώς αυτός ο καινοτόμος καλλιτέχνης επαναπροσδιορίστηκε μέσα από την τέχνη και μπόρεσε να εκφραστεί επαναστατικά σε μια εποχή τεράστιων κοινωνικών, πολιτικών και τεχνολογικών αλλαγών.
Γεννημένος στο Πίτσμπουργκ της Πενσιλβάνια ως Andrew Warhola, από γονείς μετανάστες από ένα μικρό χωριό στην πρώην Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία, ηταν το τέταρτο παιδί της οικογένειας που ήταν όλοι τους πιστοί οπαδοί της Βυζαντινής Καθολικής Εκκλησίας των Ρουθηνών και ο αντίκτυπος της ισχυρής θρησκευτικής πίστης της Julia Warhola, της μητέρας του -με την οποία έζησε για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μέχρι τον θάνατό της το 1972-, θεωρείται ένα σημαντικό πλαίσιο για το έργο του.
Βγάζει το a από το τέλος του οικογενειακού ονόματος και μετακομίζει στη Νέα Υόρκη όπου δημιουργεί το «The Factory», το διάσημο στούντιό του. Φίλοι, πάρτι, μουσική, ναρκωτικά, η γκέι κοινότητα, διασημότητες και μη, όλη η αβανγκάρντ και αντεργκράουντ κουλτούρα, αλλά προπαντός η τέχνη σε οποιοδήποτε έκφανση και μορφή γεμίζει τους χώρους. Λέγεται πως κάθε μέρα ήταν διαφορετική και κάτι νέο συνέβαινε, αλλιώτικο, χωρίς αποκλεισμούς στους χώρους του. Ολα αυτά μέχρι το 1968, οπότε η ηθοποιός και φεμινίστρια Βαλερί Σολάνας, μέλος του ευρύτερου κύκλου του, τον πυροβολεί, τραυματίζοντας τον. Επειτα από 5ωρη επέμβαση σώζεται, η υγεία του όμως κλονίζεται και χάνει τη φωνή του. Ο Γουόρχολ κρατά πλέον αποστάσεις από την προηγούμενη ζωή του και συναναστρέφεται μόνο με πολύ κοντινούς φίλους και μέλη της υψηλής κοινωνίας.
Ως καλλιτέχνης, σκηνοθέτης, συλλέκτης και παραγωγός μεσουρανεί και ο μύθος του γίνεται παγκόσμια γνωστός καθώς κάθε έργο του αναγνωρίζεται με την πρώτη ματιά.
Η σεξουαλικότητα του Γουόρχολ είναι επίσης ένα σημαντικό θέμα στην έκθεση, ξεκινώντας με μια επιλογή των υποβλητικών πρώιμων σχεδίων του από θελκτικούς άντρες που δημιούργησε στη δεκαετία του 1950. Αυτά τα έργα σχηματίζουν έναν τέλειο συνδυασμό με την ταινία «Sleep», 1963 – στην οποία πρωταγωνιστεί ο εραστής του, ο ποιητής Τζον Τζιόρνο (1936-2019).
Βασικά έργα της ποπ περιόδου, όπως η «Marilyn Diptych» (1962), ο «Elvis I» και ο «Elvis II» (1963/1964) και το «Pink Race Riot» (1964), εξετάζονται σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα γύρω από τον αμερικανικό πολιτισμό και την πολιτική, ενώ η προσπάθεια του Γουόρχολ και η απεριόριστη φιλοδοξία του να ωθήσει τα όρια των μέσων μαζικής ενημέρωσης πέραν των παραδοσιακών ορίων, εκπροσωπούνται μέσω του διάσημου «Screen Tests» (1964-66) και του «Exploding Plastic Inevitable» (1966), μιας ψυχεδελικής παραγωγής πολυμέσων που δημιουργήθηκε αρχικά για το ροκ γκρουπ «Velvet Underground».
Οι επισκέπτες μπορούν επίσης να απολαύσουν βιωματικά και να περιηγηθούν στην εγκατάσταση του «Silver Silver Clouds» (1966) που προοριζόταν αρχικά να σηματοδοτήσει τη «αποχώρησή» του από τη ζωγραφική υπέρ της κινηματογραφικής παραγωγής.
Ο σούπερ σταρ Γουόρχολ, με τη φήμη του να τον ακολουθεί, δήλωνε πως «good business is the best art» (οι καλές δουλειές είναι η καλύτερη τέχνη), έτσι η έκθεση εξετάζει ενδελεχώς τον τρόπο που ο Γουόρχολ χρησιμοποίησε τα μίντια, την τηλεόραση, τις παραγωγές και τις εκδόσεις αλλά και το ενδιαφέρον του για τη νυχτερινή ζωή και την κουλτούρα των κλαμπ -ήταν καθημερινός θαμώνας του περίφημου Studio 54-, που μπορούν να θεωρηθούν προσπάθεια να φέρει τα αστέρια της αντεργκράουντ σκηνής στο mainstream προσκήνιο.
Μετά την απόπειρα δολοφονίας του από τη Σολάνας, ο Γουόρχολ επέστρεψε σε έργα ζωγραφικής μεγάλης κλίμακας και η έκθεση υπογραμμίζει την ικανότητά του ως ζωγράφου και ταλαντούχου καλλιτέχνη στη δημιουργία απίθανων χρωματικών συνδυασμών, με ένα δωμάτιο αφιερωμένο στην αριστουργηματική σειρά «Ladies and Gentlemen» του 1975 που περιέχει 30 υπέροχα έργα τα οποία δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Αυτά τα εντυπωσιακά πορτρέτα απεικονίζουν ανώνυμες μαύρες και Λατίνες ντραγκ κουίν και τρανς γυναίκες από τη Νέα Υόρκη, συμπεριλαμβανομένου του εμβληματικού ερμηνευτή και ακτιβιστή Marsha «Pay it no mind» Johnson (1945-1992, εξέχουσα προσωπικότητα στην εξέγερση του Στόουνγουολ του 1969 η οποία ήταν η πρώτη αυθόρμητη και βίαιη εξέγερση της γκέι κοινότητας στο Γκρίνουιτς Βίλατζ, γειτονιά του Μανχάταν, στη Νέα Υόρκη).
Τα τελευταία έργα του Γουόρχολ της δεκαετίας του ’80, όπως το εμβληματικό «Sixty Last Suppers» (1986) -που παρουσιάζεται για πρώτη φορά από την Tate Modern στη Βρετανία- θεωρούνται σε σχέση με τον πρόωρο θάνατο του καλλιτέχνη από καρδιακή αρρυθμία ύστερα από χειρουργική επέμβαση στη χοληδόχο κύστη, καθώς και με την εξελισσόμενη πια επιδημία HIV/AIDS, πως σαφώς επηρέασαν και στιγμάτισαν τη ζωή πολλών ανθρώπων στο στενό και ευρύτερο περιβάλλον του.
Μέσα από τη ζωγραφική, τη μεταξοτυπία, τη φωτογραφία, τις ταινίες και τη γλυπτική αυτός ο πολυσχιδής καλλιτέχνης, ζωγράφος, γλύπτης, κινηματογραφιστής, συγγραφέας, συλλέκτης και πολύ περισσότερα, κατάφερε να κάνει το όνομά του συνώνυμο με την πρωτοπορία, την ελευθερία, την πρόκληση, μέσα από ριζοσπαστικούς πειραματισμούς και μια απίθανη εφευρετικότητα σε νέα μέσα και τεχνοτροπίες.
? «Andy Warhol», Tate Modern, Λονδίνο. Μέχρι 15 Νοεμβρίου 2020.
? Μένουμε ασφαλείς! Λόγω της πανδημίας ξεναγούμαστε και απολαμβάνουμε διαδικτυακά εκθέσεις και συλλογές.
