Είναι δυνατή η ανάσταση νεκρών;

Ο ορισμός του θανάτου υπήρξε πάντα πολύ απλός. Τι συμβαίνει ωστόσο αν τελικώς ο θάνατος δεν σηματοδοτεί το τέλος μιας πορείας; Μάλλον αδύνατο να γίνει κάτι τέτοιο, θα απαντήσετε λογικά σκεπτόμενοι.

Ωστόσο μια εξόχως σημαντική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες στο έγκριτο περιοδικό «Nature» διερευνά αν ορισμένες λειτουργίες μπορεί να αποκατασταθούν ώρες μετά τον θάνατο, καθιστώντας λιγότερο διακριτή τη γραμμή μεταξύ ζωής και θανάτου.

Παράλληλα η επίμαχη μελέτη αυξάνει τις ιατρικές ελπίδες, αλλά και οδηγεί σε μια σειρά βιοηθικών ζητημάτων, όπως πότε μπορεί να χαρακτηριστεί ως νεκρός ένας άνθρωπος ή ένα ζώο;

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά:

Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου Yale κατάφεραν να αναβιώσουν την κυτταρική δραστηριότητα σε 32 εγκεφάλους από χοίρους που είχαν σφαγιαστεί για τροφή 4 ώρες νωρίτερα.

Στη συνέχεια τοποθέτησαν τους εγκεφάλους σε μια συσκευή στο εργαστήριό τους και άρχισαν να αντλούν ένα υποκατάστατο αίματος μέσω των οργάνων για να αναπτύξουν στη συνέχεια το λεγόμενο σύστημα BrainEx που χρησιμοποιείται για την άντληση τεχνητών θρεπτικών ουσιών στο αγγειακό δίκτυο των εγκεφάλων.

Οπως ωστόσο ανακοίνωσε η ερευνητική ομάδα, οι συγκεκριμένοι εγκέφαλοι δεν έδειξαν καμία ηλεκτρική δραστηριότητα που να υποδηλώνει αντίληψη, ευαισθητοποίηση ή συνείδηση.

Οι εγκέφαλοι δεν μπορούσαν να σκεφτούν ή να αισθανθούν τίποτα, τόνισαν οι ερευνητές και πρόσθεσαν ότι «κλινικά ορίζεται ότι δεν είναι ζωντανός εγκέφαλος, αλλά είναι ένας κυτταρικά ενεργός εγκέφαλος», δήλωσε στο Reuters ο Ζβονομίρ Βρσέλγια συν-συγγραφέας της έκθεσης και συνεργάτης-ερευνητής στη Νευροεπιστημονική Ιατρική Σχολή του διάσημου αμερικανικού πανεπιστημίου.

Ουσιαστικά, τονίζουν, οι εγκέφαλοι ήταν ακόμα νεκροί και εδώ τίθεται το εύλογο ερώτημα τι νόημα είχε το συγκεκριμένο πείραμα με τους εγκεφάλους, καθώς έρχεται να αμφισβητήσει, έστω και μερικώς, την επικρατούσα επιστημονική αντίληψη για το πώς πεθαίνει ο εγκέφαλος.

Μέχρι τώρα, η πεποίθηση ήταν ότι ο θάνατος επέρχεται γρήγορα και ανεπανόρθωτα χωρίς την παροχή οξυγόνου.

Μάλιστα ο επικεφαλής ερευνητής Νενάντ Σεστάν δήλωσε:

«Ο κυτταρικός θάνατος στον εγκέφαλο συμβαίνει σε ένα παρατεταμένο χρονικό παράθυρο που προηγουμένως σκεφτήκαμε. Αυτό που δείχνουμε είναι ότι η διαδικασία του κυτταρικού θανάτου είναι μια σταδιακή με αρκετές φάσεις διαδικασία.

»Καθώς και ότι ορισμένες από αυτές τις διεργασίες μπορούν είτε να αναβληθούν, είτε να διατηρηθούν, είτε ακόμη και να αντιστραφούν» για να προσθέσει με νόημα: «Δεν έχουμε ακόμα γνώση εάν θα είμαστε σε θέση να αποκαταστήσουμε την πλήρη λειτουργία του εγκεφάλου».

Σε έναν συνοδευτικό σχολιασμό τους στο περιοδικό «Nature», οι βιοθεραπευτές Στιούαρτ Γιούνγκερ και Ινσόο Χουίν της Ιατρικής Σχολής Case Western Reserve στο Κλίβελαντ του Οχάιο σημειώνουν πως εάν η εργασία αυτή καταφέρει να οδηγήσει σε καλύτερες τεχνικές για την αναζωογόνηση του εγκεφάλου στους ανθρώπους, θα περιπλέξει περαιτέρω τις αποφάσεις για το πότε πρέπει να αφαιρεθούν όργανα για μεταμόσχευση και παράλληλα εκφράζουν την ανησυχία τους για το τι μπορεί να σημαίνει ένα σύστημα υποστήριξης της ζωής του εγκεφάλου σε όσους ασθενείς περιμένουν για συμβατά μοσχεύματα.

Οι δυο επιστήμονες αναφέρουν επιπροσθέτως ότι, κατά την άποψή τους, η μελέτη του BrainEx και το έργο παρακολούθησης θα εμπνεύσει σίγουρα περισσότερους για ευρύτερη συζήτηση για το επίμαχο αυτό ζήτημα.

Μια συζήτηση που αφορά όλους -από τους νευροεπιστήμονες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής έως τους ασθενείς και το ιατρικό προσωπικό- και θα μπορούσε να βοηθήσει να διευκρινιστούν ποια κριτήρια καθιστούν κάποιον επιλέξιμο για δωρεά οργάνων έναντι ανάνηψης.

Τέτοιες συζητήσεις μπορούν επίσης «να διερευνήσουν πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι η δωρεά οργάνων μπορεί να ενσωματωθεί στην περίθαλψη στο τέλος του κύκλου ζωής με ελάχιστη διαμάχη».

Συμπερασματικά η έρευνα υπογραμμίζει ότι «μπορεί οι ερευνητές να απέχουν ακόμη πολύ από το να είναι σε θέση να αποκαταστήσουν δομές και λειτουργίες στον εγκέφαλο ανθρώπων που σήμερα θα “κηρύσσονταν” νεκροί.

»Αλλά δεν είναι νωρίς για να εξετάσουμε πώς αυτός ο τύπος έρευνας θα μπορούσε να επηρεάσει τον αυξανόμενο πληθυσμό ασθενών σε κρίσιμη κατάσταση που περιμένουν μοσχεύματα, όπως νεφρό, το συκώτι, πνεύμονες ή καρδιά».