Το κράτος ήταν πάντα το κράτος των «δικών μας παιδιών». Ειδικά μετά τον Εμφύλιο το ζήσαμε αυτό άγρια στο πετσί μας.
Με εργασιακούς και σπουδαστικούς αποκλεισμούς, για κάθε σου σχέση με το Δημόσιο ή με κάποια από τα «δικά τους παιδιά», δουλειά ή συναλλαγή, χρειαζόταν απαραιτήτως μαζί με το ποινικό μητρώο και βεβαίωση κοινωνικών φρονημάτων.
Ειδικά η πρώτη καραμανλική οκταετία ήταν μια σκληρή και άτεγκτη εφαρμογή του διχασμού «στους ηττημένους» και τα παιδιά τους.
Θυμάμαι σαν τώρα τα πρωτοσέλιδα της Δεξιάς, που έβλεπε τον «ερυθρό» κίνδυνο πίσω από κάθε προσπάθεια εκδημοκρατισμού ή εκσυγχρονισμού του πολιτεύματος και της ζωής μας.
Από τότε της έμεινε το «αναχρονιστική Δεξιά», που όσα λίφτινγκ και να κάνει δεν μπορεί ακόμη να το αποβάλλει και κάποιος Σαμαράς πάντα θα το επιβεβαιώνει.
Τότε ακόμη και στη διπλή εκλογική νίκη της Ενωσης Κέντρου (1963 και 1964) έβλεπε άλωση απο τους «ερυθρούς» και τρίτο γύρο κι ας ήταν ο «γέρος» Παπανδρέου πρωθυπουργός.
Κι αυτό γιατί η Δεξιά ήταν εθισμένη και πίστευε ότι πίσω απά την κάθε εκλεγμένη κυβερνηση πάντα κάποιος άλλος κυβερνάει..
Μέσα λοιπόν σε αυτό το ασφυκτικό και μίζερα επικίνδυνο κλίμα, πολλοί νέοι και οικογένειες αποφάσισαν τη φυγή για μια νέα ευκαιρία ζωής στις φάμπρικες στη Γερμανία, στις μίνες στο Βέλγιο, στον συγγενή στην Αμερική ή τον Καναδά ή την Αυστραλία.
Θυμάμαι ότι μέχρι και γραφεία εργασίας για Βραζιλία είχαν στηθεί.
Εγώ έφυγα για Γερμανία, δεν άντεξα στα χάιμς και μπάρκαρα σε πλοίο. Τους φίλους όμως από τότε τους κράτησα. Κι έτσι όταν πια μέλος του αντιδικτατορικού «Ρήγα» ξαναβρέθηκα το 1970 στη Γερμανία, τους ξαναβρήκα.
Φιλοξενήθηκα στο σπίτι του Στάμου Δ . Διωγμένη δύο φορές η οικογένειά του. Μία απο τον Πόντο και μία για τις πεποιθήσεις τους από τη Δεξιά στην Ελλάδα.
Αυτό το κουβαλούσε μέσα του ο Στάμος. Ο ίδιος δεν ήθελε να ανακατευτεί με τον αντιδικτατορικό αγώνα. Είχε δει τα «χαΐρια» του πατέρα του, που δοσμένος στο «κόκκινο όνειρο» άφησε χωρίς «κεφαλή» και απροστάτευτη την οικογένεια.
Αριστερός ο ίδιος, «μα εδώ στη Γερμανία που έχει θεσμούς και κανόνες αστικής δημοκρατίας, όχι στην Ελλάδα που οι κανόνες και ο νόμος είναι μόνο για τους μισούς και οι άλλοι μισοί είναι στα σίδερα».
Τελικά θες η φιλία, θες γιατί το ‘χε μέσα του καταχωνιασμένο τον «στρατολόγησα» και μπήκε στις γραμμές του «Ρήγα» στο δυναμικό του μέλος, την ομάδα «Αρης», που ήμουν κι εγώ μαζί με τον φίλο, μακαρίτη πια, Κώστα Αγαπίου.
Δυστυχώς το «κανάλι» από το Μιλάνο που «κατέβαζε» κόσμο στην Ελλάδα χτυπήθηκε κι ο Στάμος συνελήφθη με το που κατέβηκε στην Αθήνα.
Στο κρατητήριο που τον πήγαν είχε μια σύντομη συναντηση με τον Καζαντζίδη, φίλο του πατέρα του και «πατριωτάκι» απ’ τον Πόντο, απ’ τα Κοτύωρα (σημερινό Ορντού).
Τον πυρήνα αυτής της διπλής «φυγής» (διωγμού) και της συνάντησης του Στάμου με τον Καζαντζίδη στο κρατητήριο έκανα θέατρο με τον τίτλο «Στα ξένα Ελληνας, στην Ελλάδα ξένος», τιμώντας όχι μόνο τη δική του μνήμη, αλλά όλων όσοι αναγκάστηκαν να πάρουν τον δρόμο της «φυγής» απο έναν τόπο που μας έδιωχνε, για μια καλύτερη μοίρα, για τον αιώνιο Ξένο.
Σήμερα τη Συρία την «οργώνουν» οι βόμβες κι ο Θεός έχει δραπετεύσει κι απο κει. Το αιώνιο μαρτύριο του Ξένου, όπως καποτε ήμασταν κι εμείς.
Info
Η παράσταση είναι στο Θέατρο Αθηνών (Βουκουρεστίου) σήμερα Σάββατο 21 Απριλίου, στις 9 το βραδυ. Πρωταγωνιστεί ο Λευτέρης Ελευθερίου, σκηνοθετεί και παίζει ο Γιώργος Σουξές. «Στα ξένα Ελληνας, στην Ελλάδα ξένος».
