Τι συμβαίνει στον Κεραμεικό: Η Golden (Visa) αναβάθμισή του διώχνει τους μόνιμους κατοίκους

Σε τόπο εστίασης και διασκέδασης, όπως ο Ψυρρής, εξελίσσεται ο γειτονικός του Κεραμεικός, μία από τις περιοχές της Αθήνας με τις υψηλότερες αυξήσεις στις τιμές ακινήτων και ενοικίων μετά την κρίση λιτότητας, η οποία βρέθηκε από τότε στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος του real estate για το ιστορικό κέντρο.

Η άλλοτε υποβαθμισμένη γειτονιά αποτελεί επενδυτική ευκαιρία από την περασμένη δεκαετία για ιδιώτες που θέλουν να αγοράσουν φτηνά, ενώ πλέον η επιχειρηματική αύξηση προκαλεί διαμαρτυρίες από κατοίκους που βλέπουν τον χαρακτήρα της να αλλοιώνεται. Είχε δεχτεί από τις αρχές του 21ου αιώνα το πρώτο κύμα «εξευγενισμού» καταφέρνοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στο κακό και στο καλό πρόσωπό του. Η μικροπαραβατικότητα μειώθηκε στη λαϊκή και ετερόκλητη συνοικία, που -εκτός από μεγάλα κλαμπ- συνέχιζε να προσελκύει καταστηματάρχες και κάτοικους χαμηλότερων εισοδημάτων.

Την τελευταία πενταετία μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλείνουν, μαγαζιά υψηλότερου μπάτζετ ανοίγουν και η ανθρωπογεωγραφία αλλάζει εν μέσω τουριστικοποίησης και της συγκέντρωσης ακίνητης περιουσίας σε λιγότερα χέρια. Σήμερα νέες μεγάλης κλίμακας επενδύσεις και το «λουκέτο» στο τελευταίο σουπερμάρκετ της περιοχής, στη θέση του οποίου θα γίνουν residences για Golden Visa, πυροδότησαν κινητοποιήσεις.

Το ημιτελές κτίριο επί της Πλαταιών, στο οποίο στεγαζόταν μέχρι πρότινος, πουλήθηκε από την εταιρεία «Πλαταιών 51» στη V² Development, προκειμένου να μετατραπεί σε 146 διαμερίσματα 33-73 τ.μ., τα οποία έχουν αγοραστεί από εύπορους πολίτες τρίτων χωρών για την απόκτηση Golden Visa.

«Πλαταιών Α.Ε.» στην Πλαταιών

Στην οδο Πλαταιών και πέριξ αυτής η ξενοδοχειακή «Πλαταιών Ανώνυμη Τουριστική & Εμπορική Εταιρία (Πλαταιών Α.Ε.)» απέκτησε δεκάδες ακίνητα την τελευταία δεκαετία. Ιδρύθηκε το 2016 παρουσιάζοντας κεφάλαιο 54 εκατ. ευρώ και ύστερα σχέδια για κιτς ανάπτυξη. Μέσω αγγελιών ζητά σερβιτόρους και υπεύθυνους για «εμπειρίες αξιοθέατων και αρτοποιίας», ενώ προτρέπει ήδη τους τουρίστες να «ακολουθήσουν τα χνάρια των αρχαίων αγγειοπλαστών, με τη σοφία των αρχαίων φιλοσόφων χαραγμένη σε κάθε πέτρα».

Προβάλλει το coworking space «Π55», που οικοδόμησε με νεοκλασικά στοιχεία στην Πλαταιών, ως ένα «λαμπρό παράδειγμα του τι συμβαίνει με την αναγέννηση του καινοτόμου πνεύματος της πόλης». Η εταιρεία όμως δεν φιλοξενεί σε αυτό τα γραφεία της, αλλά χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις του γκαράζ-πρατήριο «Πανελλήνιο» στην Αχιλλέως. Την επαναλειτουργία του σταθμού φέρεται να ανέλαβε ο Νικόδημος Βουδούρης, στέλεχος του Δ.Σ. της «Πλαταιών», πρόεδρος της οποίας εμφανίζεται η Γκιζέλα-Αννα Βουδούρη.

Σύμφωνα τα στοιχεία της συλλογικότητας «Μαχαλάς», μόνο για την κεντρική περιοχή, που περιβάλλεται από τις οδούς Θερμοπυλών, Κωνσταντινουπόλεως, Ιερά Οδός, Παναγή Τσαλδάρη, η εταιρεία έχει συγκεντρώσει τουλάχιστον το 5% ακινήτων δίνοντας για 27 από αυτά 11,5 εκατ. ευρώ. Τα περισσότερα, 7,22 εκατ., επενδύθηκαν τη διετία 2016-2017, αλλά η εταιρεία περίμενε για διάφορους λόγους να προχωρήσει στην αξιοποίησή τους. Για παράδειγμα σε ένα από αυτά λειτουργούσε μέχρι το 2024 το ψητοπωλείο «Ελβις» και έπρεπε να λήξει το επιχειρηματικό συμβόλαιο, ώστε να καταστεί δυνατή η «έξωση».

Golden Visa εναντίον σουπερμάρκετ

Νέες μεγάλης κλίμακας επενδύσεις και το «λουκέτο» στο τελευταίο σουπερμάρκετ της περιοχής, στη θέση του οποίου θα γίνουν residences για Golden Visa, πυροδότησαν κινητοποιήσεις

«Σαλαμίνος, Πλαταιών έχουν ιστορία, δεν είναι “αρπαχτή” για ανώνυμη εταιρεία» και «Κατασκευαστικά κεφάλαια και μίζα γκρεμίζουν τον μαχαλά για μια Golden Visa» φώναξαν διαδηλωτές κάθε ηλικίας σε πρόσφατη πορεία στο πλαίσιο δράσεων με τις οποίες διαμηνύουν ότι δεν θα αφήσουν τη γειτονιά να μετατραπεί σε Ντίσνεϊλαντ για τουρίστες και δεν θα σταματήσουν να υπερασπίζονται τις ανάγκες της.

Μέσω της εξαίρεσης των πρώην επαγγελματικών χώρων από την υποχρέωση καταβολής του υψηλού αντίτιμου των 800.000 ευρώ για τη χορήγηση «χρυσής κάρτας», η V² Development αποκόμισε 36,5 εκατ. ευρώ πουλώντας μικρά ως επί το πλείστον διαμερίσματα του χτισμένου στα ’60s κτιρίου έναντι 250.000 ευρώ το καθένα. Ενημέρωση των κατοίκων από εκπρόσωπο της εταιρείας στα μέσα Μαΐου κατέληξε σε «ναυάγιο», με τον ίδιο να προσβάλλει ορισμένους από τους παριστάμενους και τη συζήτηση να διεξάγεται σε υψηλούς τόνους.

Αφού επιχείρησε να αποκρούσει ανεπιτυχώς τις αιτιάσεις σχετικά το υψηλό κέρδος της επένδυσης, που θα επιβαρύνει και άλλο την περιοχή με επιχειρήσεις 24ωρης λειτουργίας, παραδέχτηκε ότι το έργο θα αυξήσει την αξία των οικιστικών ακινήτων, αλλά επέμεινε ότι κάτι τέτοιο δεν συμπαρασύρει τις τιμές ενοικίων ξεσηκώνοντας πλήθος αντιδράσεων. Υποστήριξε ότι σουπερμάρκετ θα επαναλειτουργήσει μετά την ολοκλήρωση εργασιών στατικής ενίσχυσης τον Νοέμβριο, αλλά έπειτα αναγνώρισε ότι μπορεί να μην «τα βρουν» το 2028, οπότε λήγει το μισθωτήριο και ανοίγει το «Plaza Residences».

«Δεν υπήρξε αντίλογος σε όσα είπαμε. Ξεκαθαρίσαμε την ανάγκη η γειτονιά να παραμείνει γειτονιά, με τις καθημερινές οργανικές σχέσεις, τους ανθρώπους της εργατικής τάξης και όλους τους κατοίκους της. Η κουλτούρα μεταξύ μας δίνει χαρακτήρα και από αυτόν έρχονται να βγάλουν κεφάλαια οι συγκεκριμένοι επενδυτές. Στέλνουμε μήνυμα σε αυτούς και όσους ακολουθήσουν για να αλώσουν τα πάντα. Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, ντόπιοι αγωνιούν αν η γειτονιά θα παραμείνει βιώσιμη» δήλωσε στην «Εφ.Συν.» νεαρή κάτοικος, μέλος του «Μαχαλά».

Κόντρα στον εκτοπισμό

Η συνέλευση ζητά, μεταξύ άλλων, την άμεση κατάργηση του προγράμματος Golden Visa, την απαγόρευση αδειών για νέα ξενοδοχεία, στούντιο και Airbnb στο κέντρο, στήριξη και υποδομές για κοινωνική και συλλογική κατοικία, πλαφόν στα ενοίκια, αναστολή εξώσεων και απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας, με στόχο να μην εκτοπιστούν και άλλοι κάτοικοι, να μην αλλάξουν χρήσεις και άλλα μικρομάγαζα όπως συνεργεία και φούρνοι. Τη βαθιά τους ανησυχία για το μέλλον μας μετέφεραν πρώην και νυν κάτοικοι της περιοχής. Οι πρώτοι εξηγούν πως δεν άντεξαν το οικονομικό κόστος της στέγασης και μετακινήθηκαν σε γειτονικές ή άλλες συνοικίες, όπου η αύξηση των μισθωμάτων δεν είναι τόσο έντονη.

Οι δεύτεροι πως ζουν υπό τον θόρυβο των οικοδομικών εργασιών ανάμεσα σε εργοτάξια και λαμαρίνες, με τα ροδάκια των βαλιτσών να ακούγονται καθημερινά στους δρόμους αποτυπώνοντας την επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ολοι συμφωνούν ότι η γειτονιά χάνει το χρώμα της, σημειώνοντας ότι η αλλαγή έγινε αισθητή μέσα στην πανδημία και ότι η ποιότητα ζωής κινδυνεύει να επιδεινωθεί περαιτέρω.

Η συνοικία ξεχωρίζει πλέον και γιατί έχει μπει για τα καλά στον χάρτη των εξυπηρετούμενων διαμερισμάτων (serviced apartments), που εκτιμάται ότι στο τέλος του 2026 θα αριθμούν στην Ελλάδα χιλιάδες από μερικές δεκάδες που ήταν πριν από τρία χρόνια. Σύμφωνα με το περιοδικό Forbes (Απρίλιος 2026), ο κύριος όγκος τέτοιων επενδύσεων εντοπίζεται στο ιστορικό και στο ευρύτερο κέντρο της πρωτεύουσας (Πλάκα, Μοναστηράκι, Κεραμεικός, Εξάρχεια, Κουκάκι, Αμπελόκηποι κ.α.).

Στην ίδια τριετία σημειώθηκε αύξηση στις ζητούμενες τιμές πώλησης και ενοικίων κατά περίπου 13% και 18%, η οποία προστέθηκε στον υπερδιπλασιασμό των τιμών που είχε συντελεστεί την περίοδο από το 2017 μέχρι το 2023 κατά την οποία παρατηρήθηκαν οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις, σύμφωνα με το Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates (βλ. πίνακα).

Αλλαγές στις επιχειρήσεις

Ο 49χρονος Λουκάς πουλά τη δική του επιχείρηση μετά από 14 χρόνια. «Τώρα υπάρχει μια μεταβατική περίοδος σε σχέση με την κατάσταση των ντόπιων που έμεναν αραιοκατοικημένα έστω. Σε λίγο καιρό θα βλέπεις μόνο τουρίστες και λίγους κατοίκους. Δεν ανοίγει πια κατάστημα που να υποδηλώνει γειτονιά. Δεν έχει μαγαζί με οπτικά, βιβλιοπωλείο, ιχθυοπωλείο. Δεν έχει κρεοπωλείο, ενώ είχε τρία πριν από πολλά χρόνια» αναφέρει στην «Εφ.Συν.».

«Τα τελευταία πέντε χρόνια υπάρχει έντονη αλλαγή. Κλείνουν εμπορικά καταστήματα, καφενεία, μεζεδοπωλεία με πιο μικρό μπάτζετ, τα οποία απευθύνονταν στη γειτονιά. Στη θέση τους ανοίγουν μαγαζιά με άλλο μπάτζετ, πιο ακριβά εστιατόρια, lounge bars, ξενοδοχεία. Μεγάλα κομμάτια γης έχουν εξαγοραστεί από επενδυτές με σκοπό να γίνουν επιχειρήσεις στη λογική τού all inclusive και από επενδυτές που κοιτούν μια νέα τάση της αγοράς για μεγαλύτερες τσέπες και τουρίστες» λέει άλλη επιχειρηματίας της περιοχής.

Ο έντονος μετασχηματισμός της αγοράς ακινήτων συναντά ενίοτε και «εμπόδια» σχετικά με το καθεστώς χωροθέτησης. Πρόσφατα αποκαλύφθηκε ότι μηχανικός στο Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού εμφανιζόταν να μεσολαβεί για ακίνητα που έχουν «ειδικές εμπλοκές» στον Κεραμεικό (βλ. «Πολλά τα “γαλάζια” πλοκάμια στο σκάνδαλο της πολεοδομίας», 11.6.2026).

Από τις αυλές, στη μεζεδούπολη

Τα χαμηλά ενοίκια του παρελθόντος είχαν οδηγήσει την προηγούμενη δεκαετία σε άνθηση των θεάτρων, εργαστηρίων, προβάδικων και άλλων καλλιτεχνικών χώρων, όπως το Communitism που έδωσε ζωή σε εγκαταλειμμένο κτίριο και αναγκάστηκε να μεταφερθεί.

Για τέλος εποχής μιλά η ηθοποιός Παρθενόπη Μπουζούρη που ζούσε στον Κεραμεικό για 23 χρόνια μέχρι πέρσι, όταν και μετακόμισε στην Ακαδημία Πλάτωνος. «Ηταν σαν τη γειτονιά μου στην Ξάνθη, όπου έβλεπες τον ορίζοντα του ουρανού. Το μεγάλο μπαμ έγινε από το καλοκαίρι του 2023. Εγινε ξαφνικά μεζεδούπολη ο Κεραμεικός. Πρόκειται για εκχυδαϊσμό, όχι εξευγενισμό. Περνώντας από την Πλαταιών την περασμένη εβδομάδα ένιωσα σαν να βρισκόμαστε στο Σημείο Μηδέν, όταν είδα άδειο το σουπερμάρκετ.

Θυμάμαι τη μετατροπή ενός συνεργείου κοντά στο σπίτι όπου έμενα επί της Αγίου Ορους στον χώρο τέχνης “Κρατήρα”. Ομως το κτίριο έχασε τη στατικότητά του, κάποια στιγμή ισοπεδώθηκε και μετατράπηκε σε ένα απέραντο πάρκινγκ. Στον δρόμο αυτό πολλά κτίρια έχουν πέσει. Ισόγεια σπίτια με αυλές, μικρά νεοκλασικά που έμειναν ακατοίκητα. Δεν ξέρω με τι κόστος κρατιούνται σήμερα ανοιχτοί οι καλλιτεχνικοί χώροι. Η έκρηξη του πληθωρισμού στο θέατρο έχει μετατρέψει τέτοιους χώρους σε “μαγαζιά” χωρίς ταυτότητα. Χρειάζεται να κάνουμε πολλή ψυχοθεραπεία για να αντέχουμε όλο αυτό το τσουνάμι των αλλαγών. Ο κόσμος μας αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα προς μια κατεύθυνση στην οποία έχουμε πλήρη απώλεια του ελέγχου στη ζωή μας».

O ηθοποιός Μιχάλης Σαράντης, κάτοικος Κεραμεικού εδώ και 35 χρόνια, περιγράφει μία από τις πιο λαϊκές γειτονιές του κέντρου όπου ζουν αρμονικά Ρομά και μετανάστες, νέοι γονείς και συνταξιούχοι και curators σε art galleries.

«Εβλεπες και εξακολουθείς να βλέπεις ετερόκλητες κοινωνικές ομάδες να “συγκατοικούν” σε μια γειτονιά με φοβερή ιστορική μνήμη και να δημιουργούν το δικό της παρόν. Να θυμίσω σε όποιον το έχει ξεχάσει ότι στη συμβολή Πλαταιών και Λεωνίδου είχε εκφωνήσει ο Περικλής τον περίφημο Επιτάφιο. Σε αυτή τη γειτονιά τα κτίρια και η εκμετάλλευσή τους έχει αρχίσει να διαφαίνεται ότι έχουν μεγαλύτερη σημασία από τους κατοίκους και την ποιότητα της ζωής τους. Η μαζική τουριστικοποίηση μέσω μεγάλων επενδύσεων είναι δεδομένο ότι θα εξορίσει τους κατοίκους γιατί τα ενοίκια θα φτάσουν στον Θεό. Tο έχουμε δει να συμβαίνει και αλλού.

Σαν να μην έφτανε αυτό που το βλέπουμε να έρχεται σαν τον κακό λύκο το βράδυ στα παραμύθια, έκλεισε το σουπερμάρκετ, χωρίς καμία διαβούλευση, χωρίς καμία πρόβλεψη για μια ολόκληρη γειτονιά που στερήθηκε μια βασική υπηρεσία της καθημερινότητας. Μιλάμε για γιαγιάδες και παππούδες που πρέπει να περπατήσουν δύο χιλιόμετρα. Αυτό το γεγονός αναδεικνύει για άλλη μία φορά ότι οι ανάγκες μιας κοινότητας μπροστά στα big projects πάνε περίπατο. Ο Κεραμεικός όμως, όπως και κάθε γειτονιά, δεν είναι οικόπεδο προς πώληση. Είναι η κοινότητα και η ιστορία του. Και είναι εντελώς παράλογο εάν κάποιος φέρεται σαν να μην υπάρχει κοινότητα, γειτονιά και ιστορία, να μην περιμένει αντίδραση».

Τι απαντά η V² Development για το πενταώροφο «Plaza Residences»

Απευθυνθήκαμε στις δύο εταιρείες ζητώντας να σχολιάσουν τα ευρήματα και τις αντιδράσεις των κατοίκων. Η Πλαταιών Α.Ε. δεν απάντησε στο αίτημα για σχολιασμό. Η V² Development ανέφερε τα παρακάτω:

«Tο πενταώροφο κτίριο της οδού Πλαταιών 51, έκτασης 11.000 τ.μ. περίπου, ήταν εγκαταλειμμένο από το 1968, αποτελώντας εστία μόλυνσης, ενώ βρισκόταν στην ιδιοκτησία ισραηλινού fund και “επαναπατρίστηκε” από μία ελληνική κατασκευαστική εταιρεία, που στόχος της είναι να το καταστήσει πραγματικό στολίδι όχι μόνο για τον Κεραμεικό αλλά και όλη την Αθήνα. Ως την αύξηση της τιμής των ενοικίων, θα σας υπομνήσω ότι η αυξομείωση ενός προϊόντος βασίζεται στην αρχή της προσφοράς και της ζήτησης. Το γεγονός λοιπόν ότι στη θέση ενός σάπιου σκελετού, θα προσφερθούν στην αγορά 146 νέα διαμερίσματα, όλα μόνο για μακροχρόνια μίσθωση, συντελεί στη μείωση και όχι στην αύξηση των ενοικίων. Σχετικά με την αξία των ακινήτων, είναι προφανές ότι μία ποιοτική επένδυση θα επιφέρει μία αύξηση τιμών, προοπτική που χαροποιεί τη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων που ιδιοκατοικεί.

Παράλληλα, θα προστεθούν 75 νέες θέσεις στάθμευσης, ενώ τα καταστήματα 24ωρης λειτουργίας θα είναι διαθέσιμα σε όλους τους κατοίκους και με δυναμική μικρότερη αυτής ενός σουπερμάρκετ, θα αφήσουν τη δυνατότητα ανάπτυξης εσόδων στα μικρά καταστήματα της περιοχής από όλους τους νέους αγοραστές και ιδιοκτήτες, τονώνοντας την τοπική επιχειρηματικότητα. To “Plaza Residences”, αποτελεί λόγο αισιοδοξίας για την πλειοψηφία των κατοίκων, όπως άλλωστε είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω κατά τη σχετική ενημερωτική συνάντηση που διοργανώσαμε και θα γίνει με απόλυτο σεβασμό στην περιοχή και τη φυσιογνωμία της».