Σε κρίσιμο σταυροδρόμι η Μέση Ανατολή: Επιστροφή στον πόλεμο ή νέος γύρος συνομιλιών;

Αδιέξοδο καταγράφηκε στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που έγιναν στο Ισλαμαμπάντ, με στόχο το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Οι δύο πλευρές δεν κατέληξαν στην ποθητή συμφωνία που ανέμενε με κομμένη την ανάσα ολόκληρος ο πλανήτης, σε μια χρονική στιγμή που βρίσκεται σε ισχύ η (εύθραυστη) κατάπαυση πυρός για δύο εβδομάδες. 

Σύμφωνα με τους αναλυτές, κανείς δεν ανέμενε πως θα επιτευχθεί συμφωνία από τις πρώτες συνομιλίες. Ωστόσο, ταυτόχρονα κανείς δεν προεξοφλεί με βεβαιότητα πως θα  υπάρξει νέος γύρος συνομιλιών, με δεδομένο το πρόσφατο παρελθόν: δηλαδή, τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν (δις, μάλιστα) οι ΗΠΑ κατά του Ιράν, ενώ ήταν σε εξέλιξη μεταξύ τους διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. 

Πολύ περισσότερο, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε, λίγες ώρες μετά το «ναυάγιο» στο Πακιστάν, να εξαπολύσει απειλές κατά της Τεχεράνης, με αιχμή του δόρατος τα Στενά του Ορμούζ. Οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν άμεσα αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, τονίζοντας: «Όποιος πληρώνει παράνομο τέλος δεν θα έχει ασφαλή διέλευση στην ανοιχτή θάλασσα».

Στον Τραμπ απάντησαν οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν. Αφού υποστήριξαν ότι έχουν «πλήρως υπό έλεγχο» την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ απείλησαν να παγιδεύσουν εκεί τους εχθρούς τους σε μια «θανάσιμη δίνη».

Τα μηνύματα και τα εύλογα ερωτήματα

Σε κάθε περίπτωση, η επιστροφή στις απειλές δεν αποτελεί θετικό σημάδι, αλλά δείχνει πιθανή επιστροφή στις πολεμικές συγκρούσεις. Ειδικά τυχόν κίνηση των ΗΠΑ για αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την εκεχειρία. Ορισμένοι αναλυτές θέτουν ήδη το ερώτημα εάν οι ΗΠΑ ήθελαν πραγματικά να εισέλθουν σε σοβαρές διαπραγματεύσεις ή εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ βρήκε μια ευκαιρία για να επανέλθει στις συγκρούσεις, ρίχνοντας ταυτόχρονα την ευθύνη στην Τεχεράνη. 

Σύμφωνα με τους αναλυτές, όσα είπε ο Τραμπ σηματοδοτούν πιθανή στρατιωτική δράση, χωρίς όμως να ακούγονται ως μήνυμα άμεσων βομβαρδισμών κατά της Τεχεράνης. Αίσθηση προκαλεί και το γεγονός ότι ο Τραμπ, ενώ επιθυμεί να ανοίξει τα Στενά, επιδιώκει πρώτα να τα μπλοκάρει. Εγείρει επίσης εύλογα ερωτήματα όταν αναφέρει πως και άλλες χώρες θα εμπλακούν στον αποκλεισμό, χωρίς να διευκρινίσει ποιες θα είναι αυτές. Στη συνέχεια προσθέτει ότι την κατάλληλη στιγμή, θα «είμαστε πλήρως εξοπλισμένοι», υποδηλώνοντας μια πιθανή δεύτερη φάση επιχειρήσεων που θα περιλαμβάνει νέους βομβαρδισμύς.

Πάντως, το μήνυμα Τραμπ είναι ξεκάθαρο: πρώτα ένας αποκλεισμός, ακολουθούμενος από την απειλή περαιτέρω δράσης εάν το Ιράν δεν υποχωρήσει.

Αναλυτές τονίζουν επίσης ότι ο Τραμπ είχε την ευκαιρία για αποκλιμάκωση της κατάστασης. Ωστόσο, οι δύο αναρτήσεις του προέδρου ήταν πομπώδεις, μακροσκελείς, λεπτομερείς και γεμάτες απειλές, σκορπώντας μεγάλη απογοήτευση σε όσους ανέμεναν κάτι διαφορετικό, όπως π.χ. ότι οι συνομιλίες ξεκίνησαν και θα συνεχιστούν. 

Υπάρχουν και οι χώρες του Κόλπου που ήλπιζαν πως η εκεχειρία θα παραταθεί πέρα ​​από τις δύο εβδομάδες και πως θα υπάρξει μια σταθερή, μακροπρόθεσμη ειρήνη μέσω διαπραγματεύσεων: μια ειρήνη, η οποία θα μπορούσε ίσως να οδηγήσει στη διαμόρφωση διαφορετικών σχέσεων στην περιοχή, αλλά σίγουρα στον τερματισμό των συγκρούσεων που κατά καιρούς εμφανίζονται.

Τονίζουν επίσης ότι χωρίς αμφιβολία, όσον αφορά τη ρητορική, υπάρχει σοβαρή κλιμάκωση. Η ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα μπλοκάρουν τα Στενά του Ορμούζ, ουσιαστικά μπλέκοντας σε μάχη με το Ναυτικό του Ιράν, δημιουργεί από μόνη της σοβαρές ανησυχίες. 

Όσον αφορά την Τεχεράνη, οι Ιρανοί γνώριζαν ότι επρόκειτο για εκεχειρία και όχι για το τέλος του πολέμου. Το γεγονός ότι το αποτέλεσμα των συνομιλιών στο Πακιστάν φαίνεται αρνητικό δεν θεωρείται κάτι το εκπληκτικό, καθώς κανείς δεν περίμενε ότι το πρόβλημα θα επιλύονταν με τις πρώτες επαφές. Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να επιστρέψουν στην κανονική τους ζωή: εντούτοις, οι νέες εξελίξεις προσθέτουν περαιτέρω πίεση.

Τα γεγονότα της Κυριακής

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό των στενών του Ορμούζ, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων με το Ιράν στο Πακιστάν, αφήνοντας να πλανώνται αμφιβολίες, όσον αφορά το σεβασμό της εκεχειρίας των δύο εβδομάδων που ισχύει αυτή τη στιγμή. Στην πλατφόρμα του (την Truth Social), ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι συνομιλίες πήγαν «καλά» και ότι «στα περισσότερα σημεία υπήρξε συμφωνία».

Όπως ανέφερε, η Τεχεράνη αρνήθηκε με «αδιαλλαξία» κάθε συμβιβασμό στο πυρηνικό ζήτημα και «σκόπιμα» δεν άνοιξε και πάλι τα στενά του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό ανάμεσα στο Ιράν και το Σουλτανάτο του Ομάν, από την οποία διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου.

«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το Καλύτερο στον Κόσμο, θα αρχίσει τη διαδικασία του ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ όλων των πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από τα στενά του Ορμούζ», πρόσθεσε στο Truth Social. Σε δύο μακροσκελή μηνύματα, ο αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε: «Κάθε Ιρανός που θα ανοίξει πυρ εναντίον μας ή που θα ανοίξει πυρ σε ειρηνικά πλοία, θα ΚΟΝΙΟΡΤΟΠΟΙΗΘΕΙ!», αφήνοντας να εννοηθεί ότι εμπλέκονται και «άλλες χώρες», χωρίς πάντως να τις κατονομάσει.

Λίγο αργότερα στο Fox News διευκρίνισε ότι η Βρετανία «και μερικές άλλες χώρες» θα στείλουν ναρκαλιευτικά στα στενά. Η Βρετανία δεν έχει ανακοινώσει καμιά ανάπτυξη πολεμικών πλοίων στην περιοχή, όμως φέρεται ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει εκεί ναρκαλιευτικά drone.

Μιλώντας στην τηλεόραση, ο Τραμπ επανέλαβε επίσης την απειλή του να καταστρέψει τις ιρανικές ενεργειακές υποδομές, αν δεν υπάρξει συμφωνία. «Θα μπορούσα να εξαφανίσω το Ιράν μέσα σε μία ημέρα. Θα μπορούσα να το εξαφανίσω μέσα σε μία ώρα», είπε αναφέροντας ως στόχους «όλες τις ενεργειακές υποδομές τους, όλα τα εργοστάσιά τους, όλους τους ηλεκτρικούς σταθμούς τους».

Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε επίσης την Κίνα, έναν από τους κύριους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, με «ιλιγγιώδεις» τελωνειακούς δασμούς 50% στα εμπορεύματά της, αν το Πεκίνο παράσχει στρατιωτική βοήθεια στο Ιράν στη διάρκεια του πολέμου. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόκειται να μεταβεί στο Πεκίνο στις 14 και 15 Μαΐου, όπου θα συναντηθεί με τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, αφού είχε αναβάλει μια προηγούμενη συνάντησή τους εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν, δηλαδή ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, του απάντησαν μέσω του X υποστηρίζοντας ότι έχουν «πλήρως υπό έλεγχο» την κυκλοφορία στα στενά, απειλώντας να παγιδεύσουν εκεί τους εχθρούς τους σε μια «θανάσιμη δίνη».

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος ηγείτο της αντιπροσωπείας στο Πακιστάν, επέκρινε από την πλευρά του τις ΗΠΑ στο Χ ως «ανίκανες» να κερδίσουν την εμπιστοσύνη του Ιράν.

⇒ Το, Σάββατο, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν ανακοινώσει ότι δύο πολεμικά πλοία τους διέσχισαν τα στενά του Ορμούζ, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας επιχείρησης αποναρκοθέτησης. Η Τεχεράνη διέψευσε τον ισχυρισμό αυτό.