Γάζα: Επισήμως στη Β’ φάση του σχεδίου Τραμπ, με τις μεγάλες προκλήσεις

Τώρα αρχίζουν τα πολύ δύσκολα όσον αφορά την ειρηνευτική συμφωνία στη Λωρίδα της Γάζας. Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε επισήμως την έναρξη της δεύτερης φάσης του σχεδίου για τον τερματισμό της σύγκρουσης Ισραήλ – Χαμάς (ουσιαστικά, για την παύση της γενοκτονίας των Παλαιστινίων από το Τελ Αβίβ).

Όπως ανέφερε ο Γουίτκοφ, το σχέδιο 20 σημείων του Ντ. Τραμπ «κινείται από την κατάπαυση του πυρός στην αποστρατιωτικοποίηση, την τεχνοκρατική διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση». Ο Αμερικανός αξιωματούχος δεν παρέλειψε να κουνήσει το δάχτυλο στη Χαμάς. «Οι ΗΠΑ αναμένουν από τη Χαμάς να συμμορφωθεί πλήρως με τις υποχρεώσεις της, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης επιστροφής του τελευταίου νεκρού ομήρου. Η μη τήρηση αυτού θα έχει σοβαρές συνέπειες», έγραψε σε ανάρτησή του στο X.

Το σχέδιο 20 σημείων του Τραμπ υπογράφηκε τον περασμένο Οκτώβριο τόσο από το Ισραήλ όσο και από τη Χαμάς.

Από τους ομήρους στη διακυβέρνηση

Στην πρώτη φάση της συμφωνίας, τα εμπλεκόμενα μέρη είχαν να διαχειριστούν πιο βατά ζητήματα. Συγκεκριμένα, έπρεπε να γίνουν τα εξής:

• την απελευθέρωση όλων των ομήρων της Χαμάς, ζωντανών και νεκρών
• την απελευθέρωση εκατοντάδων Παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ
• τη μαζική αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας
• τη μερική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τις κύριες πόλεις της Γάζας

Τα παραπάνω δεν έχουν υλοποιηθεί πλήρως. Η Χαμάς δεν έχει εντοπίσει και επιστρέψει στο Ισραήλ έναν νεκρό όμηρο, ενώ η ανθρωπιστική βοήθεια που φτάνει στον παλαιστινιακό θύλακα παραμένει μη επαρκής. 

Επίσης, ο ισραηλινός στρατός έχει αποσυρθεί από τη Γάζα, τη Χαν Γιουνίς και άλλες περιοχές, αλλά εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 53% της περιοχής, σύμφωνα με το Τελ Αβίβ. Στρατεύματα παραμένουν στη Ράφα, σε βόρειες περιοχές και κατά μήκος της συνοριογραμμής με το Ισραήλ.

Σε κάθε περίπτωση τονίζεται πως η συμφωνία κατάπαυση πυρός δεν τηρήθηκε πλήρως, με τον ισραηλινό στρατό να την παραβιάζει κατά το δοκούν.

Η επόμενη φάση της συμφωνίας περιλαμβάνει σαφώς πιο δύσκολα ζητήματα, όπως:

• ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς (τον οποίο απορρίπτει η παλαιστινιακή οργάνωση)
• η σταδιακή αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από τον θύλακα (κάτι που δεν επιθυμεί το Τελ Αβίβ)
• η συγκρότηση μιας μεταβατικής κυβερνητικής αρχής και την ανάπτυξη μιας διεθνούς δύναμης για τη διακυβέρνηση της Γάζας

Οι διαπραγματεύσεις για αυτά τα θέματα μπορεί να καταρρεύσουν και το Ισραήλ έχει υπονοήσει ότι μπορεί να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν δεν ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του.

Το σχέδιο του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου προβλέπει επίσης ότι περιφερειακοί και διεθνείς εταίροι θα συμβάλουν στη δημιουργία ενός νέου παλαιστινιακού σώματος ασφαλείας.

Η ανοικοδόμηση θα αποτελέσει επίσης μεγάλη πρόκληση. Η Παγκόσμια Τράπεζα, σε συνδυασμό με ένα μεταπολεμικό σχέδιο που πρότεινε η Αίγυπτος, εκτιμούν ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 53 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανασυγκρότηση της κατεστραμμένης Γάζας. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει χρόνια και μέχρι στιγμής έχουν δεσμευτεί ελάχιστα χρήματα. Η Αίγυπτος σχεδιάζει να φιλοξενήσει μελλοντικά διάσκεψη για την ανοικοδόμηση.

Ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα

Το σχέδιο 20 σημείων του Τραμπ αναφέρει ότι ένα (διορισμένο) τεχνοκρατικό παλαιστινιακό σώμα, υπό την επίβλεψη ενός διεθνούς Συμβουλίου Ειρήνης, προορίζεται να κυβερνήσει τη Γάζα για μια μεταβατική περίοδο. Στο εν λόγω παλαιστινιακό σώμα δεν θα περιλαμβάνεται εκπρόσωπος της Χαμάς ή της Φατάχ. 

Ο Γουίτκοφ δεν έδωσε καμία λεπτομέρεια σχετικά με το ποιος θα υπηρετήσει στη νέα μεταβατική παλαιστινιακή διοίκηση. Ούτε ο Λευκός Οίκος του Τραμπ προέβη σε σχετική ανακοίνωση. 

Ωστόσο, οι μεσολαβητές της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός –η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Κατάρ– χαιρέτισαν τη σύσταση της επιτροπής και δήλωσαν ότι θα ηγηθεί ο Αλί Σάαθ, πρώην υφυπουργός Μεταφορών στην Παλαιστινιακή Αρχή. Ο Σάαθ είναι μηχανικός, ειδικός στην οικονομική ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση, σύμφωνα με το βιογραφικό του.

Οι διορισμένοι της επιτροπής θα διευθύνουν τις καθημερινές υποθέσεις στη Γάζα, υπό την επίβλεψη του Συμβουλίου Ειρήνης υπό την ηγεσία του Τραμπ, του οποίου τα μέλη επίσης δεν έχουν ακόμη κατονομαστεί. Η τεχνοκρατική επιτροπή που θα παρέχει δημόσιες υπηρεσίες στους περισσότερους από 2 εκατομμύρια Παλαιστίνιους, αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις και αναπάντητα ερωτήματα, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν τις λειτουργίες και τη χρηματοδότησή της.

Συνεπώς, ενώ η ανακοίνωση του Γουίτκοφ υποδεικνύει ένα βασικό βήμα προς τα εμπρός, η νέα (διορισμένη) κυβέρνηση στη Γάζα και η εκεχειρία αντιμετωπίζουν μια σειρά από τεράστιες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης μιας διεθνούς δύναμης ασφαλείας για την επίβλεψη της συμφωνίας και της δύσκολης διαδικασίας αφοπλισμού της Χαμάς.