Έμφαση στο θέμα της Συνθήκης της Λωζάννης με την οποία μειώθηκαν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας έδωσε ο Tαγίπ Ερντογάν, μιλώντας για «βελτίωση» της και αγνοώντας παράλληλα για ακόμα μία φορά το διεθνές δίκαιο.
Ψύχραιμη αλλά αποφασιστική η αντίδραση της Αθήνας και του Βερολίνου. Πρόταση ψηφίσματος για πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας στο Ευρωκοινοβούλιο.
Νέες δηλώσεις περί αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάννης έκανε χθες ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν.
Σε ομιλία του σε στελέχη της Αστυνομικής Ακαδημίας, υποστήριξε ότι «βεβαίως και επικροτούμε τα κέρδη της Συνθήκης της Λωζάννης. Ομως δεν αποτελεί η συνθήκη αδιαμφισβήτητο κείμενο, δεν είναι σε καμία περίπτωση ιερό κείμενο και θα προσπαθήσουμε να τη βελτιώσουμε».
Ωστόσο, παρά τον ρητό αναθεωρητισμό που εξέπεμψε ευθέως ο πρόεδρος Ερντογάν, το πλαίσιο της ομιλίας του είχε σαφώς να κάνει με την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο έδαφος της Συρίας και του Ιράκ, με αιχμές πως ο τουρκικός στρατός είναι εκεί, στο έδαφος, όπου υπάρχει πρόβλημα.
Ήταν μια αναφορά που σχετίζεται με το κουρδικό ζήτημα και με την ομιλία του προειδοποίησε τη Δύση ότι η Τουρκία θέλει να έχει λόγο στις εξελίξεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Μερικοί μας λένε να μην έχουμε παρουσία ούτε στη Συρία ούτε στο Ιράκ. Αυτοί που με τους ανήθικους στόχους τους προσπαθούν να επαναχαράξουν τα σύνορα της περιοχής».
Στο κάδρο ευθυνών για τη Λωζάννη έθεσε ο πρόεδρος Ερντογάν και τον ίδιο τον Κεμάλ Ατατούρκ. Σε μια προσπάθεια να αποδομήσει την κεμαλική αφήγηση εμφάνισε στην ομιλία του ως υπεύθυνους για τη συνθήκη τους ύπουλους Δυτικούς, που συρρίκνωσαν την Τουρκία χαράσσοντας νέα σύνορα, και τον Κεμάλ, που την υπέγραψε και την εμφάνισε στον λαό ως νίκη.
Οι αντιδράσεις στην Αθήνα
«Δηλώσεις αμφισβήτησης της Συνθήκης της Λωζάννης είναι απαράδεκτες» δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Στράτος Ευθυμίου.
Και επισήμανε ότι «στον αναθεωρητισμό που διατυπώνεται κατ’ επανάληψη από την τουρκική ηγεσία, η Ελλάδα αντιπαρατάσσει την προσήλωσή της στη διασφάλιση της διεθνούς νομιμότητας, της ειρήνης και της σταθερότητας».
«Πρόσθετη ανησυχία και ακόμα πιο έντονο προβληματισμό προκαλούν οι νέες δηλώσεις ευθείας αμφισβήτησης της συνθήκης της Λωζάνης από τον Ερντογάν» ανέφερε ο τομεάρχης Εξωτερικών της Νέας Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη τις δηλώσεις αμφισβήτησης του διεθνούς νομικού πλαισίου, από την Άγκυρα.
Ο Γιώργος Κουμουτσάκος πρόσθεσε πως «οι δηλώσεις αυτές διατυπώνονται λίγο μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του πρωθυπουργού κ. Τσίπρα με τον Τούρκο Πρόεδρο και λίγο πριν τη σχεδιαζόμενη διμερή συνάντησή τους».
Δηλώσεις για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης
Το θέμα της αμφισβήτησης της συνθήκης απασχόλησε και το Βερολίνο. Αξιωματούχοι της γερμανικής κυβέρνησης πιστεύουν ξεκάθαρα ότι η Συνθήκη δεν μπορεί να ακυρωθεί, παρά τα όσα λέει η Τουρκία, καθώς είναι μια Συνθήκη που ισχύει εδώ και σχεδόν εκατό χρόνια.
Το θέμα τέθηκε από τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών, Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ, στην πρόσφατη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο ομόλογό του, Τσαβούσογλου, στην Άγκυρα.
Εκεί, στη σχετική συζήτηση, οι γερμανικές πηγές σημειώνουν πως ο Τσαβούσογλου ισχυρίστηκε ότι η Άγκυρα δεν αμφισβητεί τη Συνθήκη της Λωζάννης. Έτσι, στο Βερολίνο συμπεραίνουν πως οι δηλώσεις αυτές γίνονται για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης.
Ψήφισμα για πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων
Την ίδια ώρα που ο Ερντογάν ρίχνει «λάδι στη φωτιά», οι δύο μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέθεσαν χθες πρόταση ψηφίσματος, με την οποία θα αποστέλλεται ένα σαφές μήνυμα στην Τουρκία για προσωρινό πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων εξαιτίας της εντεινόμενης ανησυχίας για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε κοινή γραμμή, οι επικεφαλής των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, Τζάνι Πιτέλα, και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, έδωσαν χθες το στίγμα της σχετικής πρότασης-καταπέλτη που οι πολιτικές ομάδες τους προωθούν αύριο κιόλας (εκτός απροόπτου) προς ψήφιση στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Το «πάγωμα», διευκρίνισαν, αφορά μόνο τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις και όχι έτερες συμφωνίες μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, όπως για το προσφυγικό. Αν και μη δεσμευτικού χαρακτήρα, το αναμενόμενο ψήφισμα θα έχει σοβαρό πολιτικό αντίκτυπο στις σχέσεις των «28» με την Αγκυρα. Προχωρώντας μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, ο Βέμπερ κάλεσε χθες τους ΥΠΕΞ των «28» να λάβουν και επίσημα σχετική απόφαση.
