Αδειες… ανεργίας για πρόσφυγες

Ενα από τα προαπαιτούμενα για τη σύναψη της αμφιλεγόμενης ευρω-τουρκικής συμφωνίας επαναπροώθησης (βλέπε απέλασης) προσφύγων και μεταναστών από την Ελλάδα στην Τουρκία -που αφορά όμως μόνο τους Σύρους κι όχι άλλες εθνικότητες με προσφυγικό προφίλ (π.χ. Ιρακινούς και Αφγανούς)- ήταν η τροποποίηση του εργατικού νόμου στη γείτονα, ώστε να χορηγούνται πλέον στους Σύρους πρόσφυγες άδειες εργασίας για να μπορούν να βγάζουν αξιοπρεπώς τα προς το ζην.

Παρ’ ότι η νομοθεσία γι’ αυτό το ζωτικό δικαίωμα άλλαξε πράγματι στα μέσα Γενάρη, απειροελάχιστοι Σύροι έχουν προς το παρόν ωφεληθεί.

Κι όπως εξηγεί σε εκτενές ρεπορτάζ του ο Πάτρικ Κίνγκσλεϊ της «Guardian», το γεγονός αυτό (σε συνδυασμό πάντα με το μείζον ερώτημα του κατά πόσον η Τουρκία μπορεί να θεωρηθεί «ασφαλής τρίτη χώρα» για τους πρόσφυγες) υποσκάπτει τους ισχυρισμούς της Ε.Ε. ότι η νόμιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας δικαιολογεί την ευρωπαϊκή απόφαση για απελάσεις Σύρων αιτούντων άσυλο πίσω στην τουρκική επικράτεια.

Από τον Ιανουάριο λοιπόν έχουν κάνει αίτηση για άδεια εργασίας μόλις 2.000 από τους 2.749.000 Σύρους, οι οποίοι βρίσκονται σε καθεστώς προσωρινής προστασίας στη γείτονα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης της Μετανάστευσης του τουρκικού υπουργείου Εσωτερικών.

Μ’ άλλα λόγια, ποσοστό 0,074%! Τους επόμενους μήνες αναμένεται να κατατεθούν κι άλλες αιτήσεις, αυτές όμως δεν εξαρτώνται από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους αλλά από τα αφεντικά τους, αφού ο νόμος προϋποθέτει την ύπαρξη εργασιακής σύμβασης προτού το κράτος χορηγήσει τη σχετική άδεια εργασίας.

Αναμενόμενα οι περισσότεροι εργοδότες είναι απρόθυμοι να νομιμοποιήσουν Σύρους πρόσφυγες που έχουν στη δούλεψή τους και να συνάψουν μαζί τους επίσημη σύμβαση απασχόλησης, αφού αυτό θα σημάνει την καταβολή βασικού μισθού και ασφαλιστικές κρατήσεις για περίθαλψη.

«Αν [το αφεντικό] θέλει να έχεις άδεια εργασίας, τότε μπορείς να βγάλεις. Αν δεν θέλει όμως, τότε δεν τη βγάζεις. Ο βασικός μισθός είναι 1.300 τουρκικές λίρες (369 ευρώ) αλλά οι πιο πολλοί εργοδότες αρνούνται να υπογράψουν συμβάσεις προκειμένου να πληρώνουν λιγότερα και να μη χρειάζεται να καλύπτουν ιατροφαρμακευτική ασφάλιση», λέει στην «Guardian» ο Χουσάμ Ορφαχλί, διευθυντής εταιρείας στην Κωνσταντινούπολη με αντικείμενο να συντρέχει Σύρους πρόσφυγες σε γραφειοκρατικές διαδικασίες, ώστε να μην πέφτουν θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης.

«Σιγά μη βοηθήσει τ’ αφεντικό»

Ο Ζαχαρία Αμπντουλά από το Χαλέπι, που δουλεύει σε μικρή βιοτεχνία φτηνών ρούχων στην Πόλη, δεν μπορεί με τίποτα να φανταστεί πως το αφεντικό του θα τον βοηθούσε να γίνει νόμιμος εργαζόμενος.

«Είναι αδύνατο», λέει ο 37χρονος, που έχει απρόθυμα βάλει στη δουλειά και τον 12χρονο γιο του για να τα βγάζει πέρα η οικογένειά τους. «Αν μας βοηθούσαν να βγάλουμε άδειες εργασίας, θα έπρεπε να μας πληρώνουν όσο και τους Τούρκους υπαλλήλους και δεν θα το έκαναν ποτέ αυτό. Τώρα βγάζω 1.200 τουρκικές λίρες (369 ευρώ) ενώ ένας Τούρκος θα έπαιρνε 2.200 τουρκικές λίρες (676 ευρώ) για την ίδια δουλειά».

«Ο νόμος δεν άλλαξε τίποτα. Αν ζητούσα σύμβαση εργασίας, θα με απέλυαν», καταγγέλλει ο 48χρονος Σύρος Μοχάμεντ Ντέεμπ Ακρα, που δουλεύει σε εργοστάσιο κατασκευής παπουτσιών. «Υπάρχουν τόσο πολλοί Σύροι που ζητούν δουλειά, ώστε θα με αντικαταστήσει πολύ γρήγορα. Κάθε μέρα αρκετοί άνθρωποι χτυπούν την πόρτα αναζητώντας μεροκάματο».

Ακόμα κι ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO), που καλωσόρισε τη νομοθεσία ως βήμα προόδου, παραδέχεται ότι δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις, ούτε δίνει κίνητρα στον εργοδότη να βγάλει τον Σύρο υπάλληλό του από το καθεστώς της «μαύρης» και κακοπληρωμένης εργασίας.

Από τη διάταξη αποκλείονται δε όλες οι επιχειρήσεις, των οποίων το προσωπικό αποτελείται από Σύρους σε ποσοστό τουλάχιστον 10%.

Προϋπόθεση για την αίτηση χορήγησης άδειας εργασίας είναι ο ενδιαφερόμενος να κατέχει ήδη επί έξι μήνες ένα είδος τουρκικής ταυτότητας, το κιμλίκ –εύκολο να εκδοθεί στη θεωρία, δύσκολο στην πράξη.

Αυτό το χαρτί περίμενε μάταια εδώ και μήνες ο Σύρος φοιτητής Γιουσέφ Φραϊχά.

Για να το πάρει όμως απαιτείται να υπογράψει μισθωτήριο συμβόλαιο με τον σπιτονοικοκύρη του, κάτι που ο τελευταίος αρνήθηκε να κάνει.

Το γραφειοκρατικό κώλυμα ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον νεαρό: παρ’ ότι γνωρίζει ότι κινδυνεύει να απελαθεί πίσω στην Τουρκία, αποφάσισε να προσπαθήσει να φύγει για την Ελλάδα.

«Ολοι οι νόμοι εδώ στην Τουρκία για τους Σύρους δεν είναι όπως μοιάζουν», είπε στον Πάτρικ Κίνγκσλεϊ πριν από την αναχώρησή του.

«Λένε ότι θα κάνουν όλα αυτά τα ωραία πράγματα για τους Σύρους, μετά οι Σύροι ενθουσιάζονται αλλά τελικά τίποτα δεν ισχύει στ’ αλήθεια»…