Την στήριξή της στα τέσσερα βασικά τουρκικά αιτήματα υποσχέθηκε η Άνγκελα Μέρκελ μετά τις συνομιλίες που είχε με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον πρωθυπουργό Νταβούτογλου, προκειμένου να λύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση το πρόβλημα της με τους πρόσφυγες.
Εκφράζοντας την προθυμία της μπροστά στην αδιέξοδη για την Ε.Ε. κρίση, η Γερμανίδα καγκελάριος έδωσε έμφαση στη συνεργασία Ευρώπη-Τουρκία για να ανοίξει το κεφάλαιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων που αφορά στην οικονομία και τη νομισματική πολιτική και να «συζητηθούν» οι λεπτομέρειες για άλλα δυο (το 23ο και το 24ο), φροντίζοντας βέβαια να επισημάνει ότι «η πλήρης ένταξη της Τουρκίας παραμένει θέμα ανοικτό».
«Πώς μπορούμε να οργανώσουμε πιο δυναμικά την διαδικασία ένταξης;» είπε η Μέρκελ. Με ομάδες εργασίας, απάντησε, υπογραμμίζοντας ότι το θέμα της πρόσκλησης των Τούρκων ηγετών στις συνόδους κορυφής είναι κάτι που θα αξιολογήσει η Ε.Ε.
Υπό συνεχή πίεση από όλες τις πλευρές στη Γερμανία για να βρει λύση, η Μέρκελ είπε ότι συμφωνεί με τον Τούρκο πρωθυπουργό πως αυτό το βάρος δεν μπορεί να το φορτωθεί μια χώρα μόνη της, ότι «η δουλειά πρέπει να μοιραστεί και η Ε.Ε. έχει να κάνει τη δική της δουλειά», υπογραμμίζοντας τη μικρή διεθνή υποστήριξη που είχε μέχρι τώρα η Τουρκία στο προσφυγικό και την πρόθεση της Ευρώπης να προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια στην Άγκυρα.
«Αυτό που καταλαβαίνουμε», είπε, είναι «ότι το θέμα έχει να κάνει και με πρόσθετη χρηματοδότηση. Φυσικά θα πρέπει να κουβεντιάσουμε και τις λεπτομέρειες», συμπλήρωσε.
Στην ουσία η καγκελάριος βρίσκεται σε δυο στενά: το κόμμα της – και μια ικανή πλειοψηφία πολιτών- από την μια πλευρά θέλουν να μπει φρένο στην αποδοχή και υποδοχή μεταναστών και προσφύγων, ενώ από την άλλη δεν θέλουν να υποχωρήσουν σε βασικά αιτήματα του Ερντογάν.
Σε γενικές γραμμές η κατάσταση έχει ως εξής:
• Αυτό που παρουσίασε η Μέρκελ στον Τούρκο πρωθυπουργό είναι έναν πιο «ισορροπημένο» επιμερισμό του «βάρους». Δηλαδή, στην ουσία, περισσότερα χρήματα. Το ακριβές ποσό δεν έχει γίνει γνωστό. Η Άγκυρα ζητά τρία δισ. ευρώ, αλλά πιθανόν να συμβιβαστεί και με κάτι λιγότερο.
• Μέχρι τώρα οι Τούρκοι πολίτες χρειάζονται βίζα για να ταξιδέψουν στις χώρες της ζώνης Σέγκεν. Επί δυο χρόνια διαπραγματεύεται η Άγκυρα την κατάργηση της. Αυτό που προσέφερε τώρα η καγκελάριος είναι «να στηρίξει την επιτάχυνση της διαδικασίας» και η Άγκυρα ελπίζει αυτό να επιτευχθεί μέχρι το καλοκαίρι του 2016.
• Σε αντάλλαγμα το Βερολίνο περιμένει να επιταχυνθούν οι επαναπροωθήσεις των προσφύγων και των μετανάστων από την Ευρώπη πίσω στην Τουρκία. Αυτό δεν θα ισχύσει -είπε η Μέρκελ- για τους πλέον ευάλωτους που προστατεύονται από τη συνθήκη της Γενεύης.
• Για να υλοποιηθεί αυτό το μέρος του σχεδίου, θα πρέπει η Τουρκία να συμπεριληφθεί στις «ασφαλείς χώρες», δηλαδή να πει η Ευρώπη με άλλα λόγια ότι δεν γίνονται πολιτικές διώξεις στην γειτονική χώρα, πράγμα που επιθυμεί διακαώς ο Ενρτογάν. Είναι όμως πολύ δύσκολο ειδικά τώρα για τους Ευρωπαίους, με το Βερολίνο να εκφράζει την ευχή να μπει πάλι μετά τις τουρκικές εκλογές στο τραπέζι το θέμα «της συμφιλίωσης με τους Κούρδους».
Από την άλλη πλευρά ο Αχμέτ Νταβούτογλου δήλωσε ότι Τουρκία και Ε.Ε. έχουν κάνει προόδους στο σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης, αν και ορισμένα θέματα παραμένουν ακόμα υπό συζήτηση. Οπως η επιμονή της Αγκυρας για την δημιουργία «ασφαλούς ζώνης» σε έδαφος της Συρίας, στη μεθόριο.
Με το παζάρι της Αγκυρας ακόμα να συνεχίζεται ο Νταβούτογλου εμφανίστηκε διπλωματικά αισιόδοξος, προειδοποιώντας όμως ταυτόχρονα ότι η ροή των προσφύγων μπορεί να αυξηθεί πάλι, μετά και την εμπλοκή των Ρώσων στον πόλεμο της Συρίας.
«Εκτιμώ την πρόοδο που έχει γίνει» είπε, «αν και παραμένουν θέματα που δεν έχουν λυθεί και πρέπει να συζητηθούν. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε… αλλά χρειάζεται συνεργασία και για να βρεθεί μια λύση στη Συρία, έτσι ώστε η μετανάστευση να σταματήσει στην πηγή της».
Η Μέρκελ συναντήθηκε και με τον Ταγίπ Ερντογάν που επανέλαβε μετά τις συνομιλίες ότι ζήτησε από τη Γερμανίδα καγκελάριο -καθώς και από τους ηγέτες Γαλλίας, Βρετανίας και Ισπανίας- να επιταχυνθεί η ένταξη της χώρας του στην Ε.Ε.
Το ταξίδι της καγκελαρίου αυτή την περίοδο στην Τουρκία χαρακτηρίζεται από πολλούς ως αμφιλεγόμενο.
Οπως μετέδωσε και ο ανταποκριτής του πρώτου καναλιού της γερμανικής τηλεόρασης (ARD), δύο εβδομάδες πριν από μία κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση, η τουρκική κοινή γνώμη θεωρεί την επίσκεψη Μέρκελ ως προεκλογική βοήθεια προς το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ του προέδρου Ερντογάν.
«Είναι κρίμα που δεν ζητήθηκε και μία συνάντηση με την αντιπολίτευση» δηλώνει στην ARD o Ερντάλ Ακσουνγκέρ, σύμβουλος του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
