Βρετανία: πολύ λίγα σε πολύ λίγους

Πιστός στην υπόσχεσή του για έναν μίνι προϋπολογισμό ως απάντηση στην προδιαγεγραμμένη ύφεση της οικονομίας, ο Βρετανός υπουργός Οικονομίας Ρίσι Σουνάκ ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες δέσμη μέτρων ύψους 30 δισ., η οποία στοχεύει στην τόνωση της εσωτερικής ζήτησης και της αγοράς εργασίας.

Ο Σουνάκ, κόντρα σε φωνές μερίδας της συντηρητικής σκέψης της χώρας που κάνει λόγο για επιστροφή στη δημοσιονομική πειθαρχία, δεσμεύτηκε να δοθούν 2 δισ. λίρες για τη δημιουργία 350 χιλιάδων θέσεων εργασίας για νέους και νέες μέχρι 25 ετών και 3,5 δισ. ως πρώτη απάντηση στην «κλιματική κρίση». Μέσα στο πακέτο που ανακοίνωσε συμπεριλαμβάνονται και 1,5 δισ. για τον πολιτιστικό τομέα και τις τέχνες, με δεδομένο ότι τα μεγάλα φεστιβάλ, μουσεία και εκδηλώσεις θα συνεχίσουν να ακυρώνονται και για τους επόμενους μήνες.

Το πακέτο παροχών, συγκρινόμενο με τις κάπως πιο προσεκτικές κινήσεις των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών, εκ πρώτης όψης μοιάζει αρκετά πλουσιοπάροχο. Ερχεται μάλιστα να προστεθεί στα πακέτα τόνωσης της αγοράς που ανακοινώθηκαν το προηγούμενο διάστημα από τη συντηρητική κυβέρνηση, ενώ το πρόγραμμα ενίσχυσης της εργασίας στο οποίο έχουν ενταχθεί περίπου 1 στους 4 εργαζόμενους έχει πάρει παράταση μέχρι το φθινόπωρο.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι επίσημες αντιδράσεις της ηγεσίας των Εργατικών απέναντι στις ενισχύσεις είναι αναιμικές και καθυστερημένες, καθώς επεξεργάζεται την αντιπολιτευτική της γραμμή όσον αφορά τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται.

Ωστόσο οι αριθμοί που συνοδεύουν τα έκτακτα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση μάλλον δείχνουν πιο εντυπωσιακά απ’ ό,τι πραγματικά είναι. Τα πραγματικά νούμερα της κοινωνικής κρίσης που είναι σε εξέλιξη μιλούν για 3 εκατ. εν αναμονή απολύσεις λόγω της, απ’ ό,τι φαίνεται, χειρότερης ύφεσης των τελευταίων 3 αιώνων (τα στοιχεία μιλούν για ύφεση 15-17%), και έλλειμμα περίπου 300 δισ.

Γνωστοί οικονομολόγοι όπως η Γκρέις Μπλέικλι, αναφέρουν στην «Εφ.Συν.» ότι το πρόγραμμα προσωρινής δημιουργίας θέσεων εργασίας δεν αποτελεί εγγύηση για την αγορά εργασίας, μιας και οι εργοδότες φαίνεται να έχουν διάθεση να το εκμεταλλευτούν για όσο διαρκέσει ούτε σχεδιάζουν να μετατρέψουν αυτές τις παροδικές θέσεις σε σταθερές. «Οταν το πρόγραμμα στήριξης των εργαζομένων λήξει, το μέγεθος της οικονομικής καταστροφής θα είναι συγκλονιστικό, καθώς και προ κρίσης περίπου 8 εκατ. Βρετανοί αντιμετώπιζαν ήδη υπέρογκα ιδιωτικά χρέη», συμπληρώνει η Μπλέικλι.

Το πακέτο μέτρων δείχνει να θέλει περισσότερο να εντυπωσιάσει παρά να βοηθήσει πραγματικά. Τα 3 δισ. για πράσινες επενδύσεις ακούγονται πολλά, όμως στην πραγματικότητα είναι από τα χαμηλότερα «πράσινα κονδύλια» στην Ε.Ε., με τη Γερμανία να δαπανά για τον ίδιο σκοπό 36 δισ. Ακόμη και η ενίσχυση για τον καλλιτεχνικό τομέα φαίνεται ότι θα δοθεί στις μεγάλες επιχειρήσεις παραγωγής και όχι στους εργαζόμενους που αυτή τη στιγμή είναι εκτός εργασίας και στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι αυτοαπασχολούμενοι.

Νέοι παίκτες στην αγορά

Η κρίση θα δοκιμάσει τις αντοχές των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και αυτό αποτελεί ευκαιρία για τις μεγάλες οι οποίες δείχνουν ότι κερδίζουν από την κρίση. Αναλυτές κάνουν λόγο για οικονομική δίνη από την οποία όσες επιχειρήσεις γλιτώσουν θα αποτελούν τους νέους μεγάλους παίκτες της αγοράς με αποτέλεσμα τη δημιουργία ολιγοπωλιακών συνθηκών. Η συγκέντρωση της πίτας σε λίγα χέρια, σημαίνει με τη σειρά της λιγότερες επενδύσεις, μικρότερη απασχόληση και κατ’ επέκταση αύξηση των ανισοτήτων.

Ηδη η το Παρατηρητήριο Φοροδιαφυγής TaxWatch κάνει λόγο για ούτε λίγο ούτε πολύ 5 δισ. λίρες που έχουν δοθεί από την Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας σε μορφή ρευστότητας σε επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με φορολογικούς παραδείσους.

Ο Μπόρις Τζόνσον έχει δώσει εντολή όχι για «σοσιαλιστικά μέτρα», όπως διάφοροι αναλυτές αναφέρουν, αλλά για μία έκτακτης κατάστασης ένεση στήριξης στην αγορά, με αυστηρό στόχο την ανασυγκρότηση του ιδιωτικού τομέα και λιγότερο την αποκατάσταση των εργαζομένων. Την ίδια ώρα που η κυβέρνηση δείχνει να στέλνει μεικτά μηνύματα σε οικονομία και κοινωνία, οι Εργατικοί δείχνουν να χάνουν τη μοναδική ευκαιρία να παρουσιάσουν το δικό τους ριζοσπαστικό πρόγραμμα διαχείρισης της κρίσης και στήριξης της κοινωνίας κρατώντας, τουλάχιστον για την ώρα, στάση αναμονής.