Ενα προσωπικό «αλφάβητο» από την ιταλική κρίση

Δέκα πρόσωπα, συναισθήματα και εικόνες, για να περιγράψουμε την κρίση του κορονοϊού στην Ιταλία, και τα τόσα πολιτικά, οικονομικά και ανθρώπινα φαινόμενα που προκάλεσε. Χωρίς να μπορεί να γνωρίζει κάποιος, φυσικά, αν η πρωτοφανής αυτή εμπειρία έχει τελειώσει ή πρόκειται να συνεχιστεί το ερχόμενο φθινόπωρο.

Α της αγωνίας και εδώ στην Ιταλία. Τα τελευταία στοιχεία του ινστιτούτου στατιστικής Istat μας λένε ότι η βιομηχανική παραγωγή, τον Απρίλιο, μειώθηκε κατά 42,5% σε σχέση με τον ίδιο μήνα του 2019. Ο δε ΟΟΣΑ προβλέπει ότι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της χώρας θα μειωθεί, φέτος, κατά 11,1% και αν υπάρξει και «δεύτερο κύμα» η πτώση θα αγγίξει το 14,4%. Πλήρης αβεβαιότητα με μόνο καταφύγιο μια έστω και επιφανειακή αισιοδοξία.

Β του ιταλικού Βορρά και της σχέσης του με τις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Κάτω Ιταλίας. Για πρώτη φορά οι ισορροπίες και τα στερεότυπα άλλαξαν. Η επιδημία διαδόθηκε κυρίως στις πλούσιες περιφέρειες του Μιλάνου και της Βενετίας. Στην περιοχή της Νάπολης, στη Σαρδηνία και στη Σικελία οι τοπικοί κυβερνώντες προσπάθησαν να υψώσουν οχυρά, ζητώντας να ελέγχονται οι τουρίστες που φτάνουν από τον γεμάτο βιομηχανίες Βορρά. Οι προκαταλήψεις και οι υποψίες αλλάζουν πολύ ευκολότερα εκφραστές απ’ ό,τι μπορεί να περιμέναμε.

Ε της Ευρώπης. Υστερα από ξενύχτια και αγωνίες, έπειτα από αμέτρητα τηλεοπτικά διαγγέλματα του Ιταλού πρωθυπουργού, η μάχη για το Ταμείο Ανάκαμψης δείχνει να κερδίζεται. Η Ιταλία θα λάβει συνολικά -μαζί με τα δάνεια- 172 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσόν είναι τεράστιο, αλλά μετά τους πρώτους ενθουσιασμούς άρχισαν οι αντιρρήσεις και οι κριτικές. Με ένα κύριο ερώτημα: ποιο θα είναι το αντάλλαγμα; Αληθεύει, άραγε, ότι η «μαμά Ευρώπη» θα υποχρεώσει τους Ιταλούς να μειώσουν, με κατεπείγουσα διαδικασία, το δημόσιο χρέος τους που αναμένεται να αγγίξει το 160%;

Ζ του ζεστού καφέ. Η κρίση αυτή έσπασε ένα από τα πιο ριζωμένα ιταλικά «ταμπού». Μια αμερικανόφερτη κίνηση, την οποία οι Ιταλοί χλεύαζαν σε κάθε ευκαιρία, μπήκε, τελικά, στις καθημερινές τους συνήθειες. Ο ζεστός καφές espresso και το cappuccino σερβίρεται, πλέον, και σε πλαστικό ποτήρι. Η «ιεροσυλία» έγινε πραγματικότητα, θυσιάζοντας ένα μεγάλο μέρος της γεύσης και της παράδοσης. Αναγκαστική εξέλιξη, λόγω της περιορισμένης λειτουργίας πολλών καφέ μπαρ, που ακόμη και τώρα σου ζητούν να παραγγείλεις και να πάρεις τον καφέ σου, περιμένοντας έξω, όρθιος στην είσοδο.

Κ του Τζουζέπε Κόντε. Ο Ιταλός πρωθυπουργός μπήκε αθόρυβα στην πολιτική και τώρα προειδοποιεί τους συμμάχους του ότι θα κάνει ό,τι μπορεί για να μην τους αδειάσει τη γωνιά. «Σαν κάποια κατοικίδια, που μια μέρα παρουσιάζονται στο σαλόνι σου, εντελώς αθόρυβα, και μετά από λίγες εβδομάδες γίνονται άρχοντες του σπιτιού», ψιθυρίζουν με αρκετό φθόνο κάποιοι «επαγγελματίες πολικοί». Τα γκάλοπ λένε ότι αν φτιάξει δικό του κόμμα, μπορεί να εξασφαλίσει μέχρι και το 14% των ψήφων, και ότι η μέχρι τώρα διαχείριση της κρίσης (παρά κάποια εμφανή προβλήματα) τον ωφέλησε. Από υποτιθέμενο «υποχείριο των κομμάτων», έγινε βελόνα της ζυγαριάς. Με ένα κύριας σημασίας γνώρισμα: πολλές φορές είναι ουσιαστικά αδύνατον να καταλάβεις τι πιστεύει και πώς εννοεί να κινηθεί. Αν, βέβαια, με τη δικαστική έρευνα για καθυστερημένη κήρυξη «κόκκινης ζώνης» στη Λομβαρδία τού αποδοθούν ουσιαστικές ευθύνες, το όλο σκηνικό μπορεί να αλλάξει…

Ο των οίκων ευγηρίας. Την ξέρουν όλοι, πλέον, αυτή την τραγωδία: εκατοντάδες, ίσως χιλιάδες άνθρωποι, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους μέσα σε κτίρια και δωμάτια που, υποτίθεται, θα έπρεπε να ήταν απόλυτα ασφαλή. Διότι κάποιοι διοικούντες (κυρίως στη Λομβαρδία) αποφάσισαν ότι μέρος των ασθενών με Covid-19 μπορούσαν να μεταφερθούν σε πτέρυγες των οίκων ευγηρίας. Μεταφέρθηκαν, με αποτέλεσμα να μολυνθούν υγιείς ηλικιωμένοι που συχνά πέθαναν αβοήθητοι και απομονωμένοι. Χωρίς ούτε ένα χάδι των δικών τους ανθρώπων. Τώρα, τα παιδιά και τα εγγόνια τους ζητούν δικαιοσύνη ως ελάχιστη αποζημίωση, έστω κι αν μοιάζει πια σχεδόν ανώφελο. Καταθέτουν μηνύσεις και διαδηλώνουν έξω από τις εισαγγελίες της βόρειας Ιταλίας. Ισως και για να μη συμβιβαστούν με την ιδέα ότι και στη σημερινή Ευρώπη υπάρχουν πάμπολλες ζωές που αξίζουν λιγότερο από τις προνομιούχες.

Ρ του ραγού. Οι τρεις τελευταίοι μήνες έβαλαν σε μεγάλη δοκιμασία τη γαστρονομία, τις χίλιες, γνωστές και ξεχασμένες συνταγές της ιταλικής παράδοσης. Μέσα σε ατέλειωτες ουρές έξω από τα σούπερ μάρκετ και πιο γρήγορες «επιδρομές» στα λιγοστά μπακάλικα και κρεοπωλεία που έχουν επιβιώσει, πολλοί γέμισαν τον χρόνο τους με μια αρχαία τέχνη- εκείνη της σάλτσας με ραγού: επιλέγοντας προσεκτικά τον κιμά, βράζοντας τον επί ώρες, όπως στο γνωστό έργο του Εντουάρντο Ντε Φιλίπο. Με χαμηλή τη φωτιά, μέχρι να πήξει η σάλτσα, όπως θα έπρεπε να κάνουμε πάντα. Η βιασύνη εξαφανίστηκε, ξανάρχισαν οι συζητήσεις πάνω από τα μάτια υγραερίου, με την ξύλινη κουτάλα στο χέρι. Η κουζίνα ξαναβρήκε το παλιό της status, της συντροφιάς και της παρηγοριάς.

Σ του Ματέο Σαλβίνι. Το μόνο που φοβάται είναι να μην τον ξεχάσουν οι οπαδοί του. Τις ημέρες της καραντίνας αναγκάσθηκε να μείνει σπίτι και να περιορίσει τις εμφανίσεις του, μόνο μέσω Skype. Μόλις μπόρεσε, όμως, οργάνωσε διαδήλωση διαμαρτυρίας στο κέντρο της Ρώμης, στην οποία δεν τηρήθηκαν ούτε οι στοιχειώδεις αποστάσεις ασφαλείας. «Γιατί δεν μπορώ να κατεβάσω τη μάσκα και να μιλήσω με μια κυρία που βρίσκεται δίπλα μου;», συνεχίζει να ρωτά απορημένος. Κι όμως: ο τηλεοπτικός βομβαρδισμός με ατέλειωτες οδηγίες και συστάσεις κάποιες φορές δεν απέδωσε.

Τ του τουρισμού. Συμβολίζει την πλήρη αβεβαιότητα των καιρών που ζούμε. Από το «φέτος θα βασιστούμε μόνον στους δικούς μας τουρίστες», η Ιταλία πέρασε, μέσα σε μια νύχτα, στο «θέλουμε να έρθουν οπωσδήποτε και οι Γερμανοί». Ξαφνικά, κάποιοι άρχισαν να κοιτάζουν με υποψία τους Μεσογειακούς γείτονες, να μας θυμίζουν ότι «οι ιταλικές παραλίες τους είναι οι ωραιότερες του κόσμου» και να καλούν ξένους πρέσβεις να φάνε πίτσα. Τελικά, τόση βιασύνη και κακό σχεδόν για τίποτα. Τις πρώτες δυο εβδομάδες του Ιουνίου τις περάσαμε με μπουφάν και βροχή.

Χ του χορού. Μετά από μεγάλο αγώνα των ιδιοκτητών, τον Iούλιο θα ξανανοίξουν οι θερινές ντίσκο. Διότι ναι, στην Ιταλία έχει επιβιώσει αυτό το σπάνιο, πλέον, είδος διασκέδασης της δεκαετίας του ογδόντα. Και εδώ, βέβαια, θα τεθούν κάποιες αυστηρές προϋποθέσεις: όταν χορεύεις θα πρέπει να κρατάς απόσταση δύο μέτρων από τους υπόλοιπους θαμώνες. Οι δε συζητήσεις και μικροσυνωστισμοί κοντά στον μπάρμαν απαγορεύονται. Ντίσκο χωρίς φλερτ, με άλλα λόγια. Ετσι είναι κι όποιος αντέξει. Περιμένοντας το επόμενο, το αναγκαστικά, πλέον, πολλά υποσχόμενο καλοκαίρι.