Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λάθη και ζωές θαμμένα στα χαλάσματα
Μάριος Κωνσταντινίδης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Λάθη και ζωές θαμμένα στα χαλάσματα

  • A-
  • A+
Οδοιπορικό στη σεισμόπληκτη Αλβανία • Αδύναμα τα γιορτινά λαμπάκια να φωτίσουν την επόμενη μέρα στο πληγωμένο Δυρράχιο. Οι εγκληματικές αυθαιρεσίες, η απουσία ελέγχων, οι κατεδαφίσεις και οι χιλιάδες άστεγοι

Λίγες μέρες πριν μπει το 2020, οι κάτοικοι στις σεισμόπληκτες περιοχές της Αλβανίας προσπαθούν να επανέλθουν στη ζωή που είχαν πριν από τον σεισμό. Τα σχολεία έχουν ανοίξει, όσοι κάτοικοι μπορούν, έχουν επιστρέψει στις πόλεις, τα καταστήματα επαναλειτουργούν και ετοιμάζονται για τις γιορτές (φωτ. 7). Οσοι κατάφεραν να επιζήσουν, τώρα πρέπει να βρουν τον τρόπο για να επιβιώσουν. Ελπίζουν ότι η οικονομική βοήθεια που φτάνει από τις χώρες του εξωτερικού θα αξιοποιηθεί σωστά. Κυρίως όμως εύχονται να τιμωρηθούν οι υπαίτιοι αυτής της εθνικής τραγωδίας και να καταπολεμηθεί η διαφθορά που ταλαιπωρεί τη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Μάριος Κωνσταντινίδης

Μετά τα Τίρανα, το Δυρράχιο είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Αλβανίας με το σημαντικότερο λιμάνι της χώρας. Τα τελευταία χρόνια η πόλη έχει γνωρίσει μεγάλη τουριστική άνθηση, ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Στον βωμό του κέρδους, όπως καταγγέλλουν οι κάτοικοι, επιχειρηματίες της περιοχής έχτισαν πολυκατοικίες και ξενοδοχεία κυριολεκτικά πάνω στην άμμο (φωτ. 8). Εκεί που υπήρχαν κτίρια τριών και τεσσάρων ορόφων, ξαφνικά εμφανίστηκαν επιβλητικά ξενοδοχεία και πολυώροφες πολυκατοικίες.

Μάριος Κωνσταντινίδης

Δεκάδες είναι τα παραδείγματα αυθαιρεσίας. Στο Δυρράχιο ιδιοκτήτης τριώροφου ξενοδοχείου αποφάσισε να επεκτείνει την επιχείρησή του το 2016 με άλλους δύο ορόφους (φωτ. 1). Με τον μεγάλο σεισμό οι κολόνες δεν άντεξαν το βάρος των πάνω ορόφων και το κτίριο έγειρε. Το ξενοδοχείο ήταν από τα πρώτα κτίρια που κατεδαφίστηκε λίγες ημέρες μετά τον σεισμό. Σε πενταώροφη πολυκατοικία ο ιδιοκτήτης μιας καφετέριας έκοψε τις κολόνες στο ισόγειο για να επεκτείνει το κατάστημά του (φωτ. 2). Το κτίριο κατέρρευσε με αποτέλεσμα να καταπλακωθούν οι δύο πρώτοι όροφοι. Από τα ερείπια της πολυκατοικίας ανασύρθηκαν τρεις άνθρωποι νεκροί.

Μάριος Κωνσταντινίδης

Οικογενειακή τραγωδία στη Θουμάνε

Στην πόλη Θουμάνε μια οικογένεια έχασε συνολικά εφτά μέλη κάτω από τα ερείπια μιας πενταώροφης πολυκατοικίας (φωτ. 3). Το κτίριο ήταν τουλάχιστον 40 ετών και από ό,τι λένε οι συγγενείς των θυμάτων είχε υποστεί μεγάλες ζημιές από τον σεισμό του Σεπτεμβρίου, μεγέθους 5,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ.

Ο αρχηγός του πυροσβεστικού σώματος Arben Cara με τους Ελληνες διασώστες της ΕΜΑΚ κατάφεραν να βγάλουν μετά από 23 ώρες θαμμένη κάτω από τα ερείπια τη γυναίκα του πρώτου του ξάδερφου Lindita Cara. Με αυταπάρνηση και τεράστιο ψυχικό σθένος ο πυροσβέστης Αrben Cara συνέχισε να κάνει τη δουλειά στην οποία είχε εκπαιδευτεί. Βοήθησε μάλιστα για να απεγκλωβιστούν άλλα πέντε μέλη της οικογένειάς του. Ολα νεκρά.

Μάριος Κωνσταντινίδης

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε μαζί του, όταν τον ρωτήσαμε γιατί η οικογένεια επέμενε να μένει σε αυτή την πολυκατοικία, η απάντηση ήταν αφοπλιστική: «Η κυβέρνηση μετά τον σεισμό του Σεπτεμβρίου υπέδειξε τα σπίτια που είναι ακατάλληλα, αλλά δεν έκανε τίποτα για να βρει διαμονή στους ανθρώπους που δεν είχαν στέγη. Οι συγγενείς μου δεν είχαν πού αλλού να πάνε και επέστρεψαν στην πολυκατοικία».

Ο αντισεισμικός νόμος του 1989

Στην Αλβανία με πρωθυπουργική απόφαση ισχύει αντισεισμικός νόμος του 1989, που επιβάλλει να τηρηθούν βασικοί κανόνες αντισεισμικότητας. Οπως καταγγέλλει ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Φίλιππος Τσάμης, πρώην προϊστάμενος πολεοδομίας Αργυρόκαστρου, «υπάρχουν πολλά αυθαίρετα που νομιμοποιούνται χωρίς να ελέγχονται». Οπου έχει ζήτηση η αγορά και δεν έχει άδεια ο κατασκευαστής, οι πολυκατοικίες χτίζονται ακόμα και νύχτα.

Μάριος Κωνσταντινίδης

«Σε ένα μεγάλο τμήμα στο Δυρράχιο», επισημαίνει ο Φίλιππος Τσάμης, «υπάρχει ένα βαλτώδες υπόβαθρο που απαγορεύεται να οικοδομήσεις ή τα κριτήρια είναι πολύ αυστηρά, παντού όμως υπάρχουν κάποιοι που παρανομούν». Το αποτέλεσμα ήταν κάποια από αυτά τα κτίρια να καταρρεύσουν και να χαθούν ανθρώπινες ζωές. Οσον αφορά τους ελέγχους που πραγματοποιεί ο κρατικός μηχανισμός, ο κ. Τσάμης λέει χαρακτηριστικά ότι «υπάρχει πολύ μεγάλη παρανομία και οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς».

Η ανεπάρκεια των Αρχών και οι ζημιές

Τέσσερις ημέρες μετά τον φονικό σεισμό ξεκίνησαν οι πρώτες κατεδαφίσεις στο Δυρράχιο και τη Θουμάνε. Οσοι κάτοικοι είχαν απομείνει στις πόλεις, παρακολούθησαν εκστατικοί το θέαμα (φωτ. 4). Εβγαλαν selfies, κατέγραφαν την ιστορία του τόπου τους στα κινητά. Mόνο στην πόλη του Δυρραχίου έχουν κατεδαφιστεί 30 ακατάλληλα κτίρια. Μάλιστα το ένα κτίριο κατεδαφίστηκε με δυναμίτη μετά από υπόδειξη των Ελλήνων μηχανικών Βασίλη Μώκου και Φώτη Καραγιάννη. Οι αλβανικές Aρχές δεν είχαν καταλάβει την επικινδυνότητα του κτιρίου, που με έναν μεγάλο μετασεισμό ήταν έτοιμο να πέσει. Σε συζητήσεις με δημοσιογράφους από τη γειτονική χώρα μάθαμε ότι «ο μηχανισμός της αλβανικής κυβέρνησης δεν ήταν έτοιμος για έναν τόσο μεγάλο σεισμό». Αλλωστε ο τελευταίος σεισμός τέτοιου μεγέθους σημειώθηκε πριν από 30 χρόνια. Το 1979 ξέσπασε ο ισχυρότερος σεισμός των τελευταίων 100 χρόνων στην περιοχή. Το επίκεντρο ήταν στο Μαυροβούνιο της τότε Γιουγκοσλαβίας, σκοτώνοντας 135 άτομα σε Μαυροβούνιο και Αλβανία.

Μάριος Κωνσταντινίδης

Στην πρώτη φάση (27 Νοεμβρίου - 7 Δεκεμβρίου) αξιολόγησης των ζημιών ελέγχθηκαν 14.069 κτίρια. 261 κτίρια υπέστησαν πάρα πολύ σοβαρές ζημιές και δεκάδες εξ αυτών έχουν ήδη κατεδαφιστεί. 2.237 κατοικίες έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές και είναι αποκλεισμένες από την αστυνομία και προσωρινά μη κατοικήσιμες. Επιπλέον 851 αρχοντικά και 4.618 κατοικίες χρειάζονται επισκευές. Συνολικά 13.294 πολίτες φιλοξενούνται από την αλβανική κυβέρνηση σε ξενοδοχεία, γυμναστήρια και σκηνές. Χιλιάδες είναι αυτοί που μένουν σε συγγενικά σπίτια, σε αυτοκίνητα, επικίνδυνα κτίρια ή έχουν φύγει από τη χώρα.

Σβήνουν τα ίχνη

Ο Shemsi Premçi, πρώην γενικός διευθυντής της Αλβανικής Πολιτικής Προστασίας, θεωρεί ότι δεν θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει η διαδικασία κατεδάφισης, για να μην εξαφανιστούν τα πειστήρια και οι κακοτεχνίες των κατασκευαστών. Καταγγέλλει την αλβανική κυβέρνηση ότι προσπαθεί να σβήσει τα ίχνη, ώστε να μην αποδοθούν ευθύνες στους εργολάβους. «Κανονικά θα έπρεπε να αφήσουμε ένα ακατάλληλο κτίριο όρθιο, για να μας θυμίζει τα λάθη που έγιναν στο παρελθόν», επισημαίνει. Χαρακτηριστικό είναι ότι στο Δυρράχιο υπάρχουν νεόδμητες πολυκατοικίες που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές και οι ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων έχουν πληρώσει προκαταβολή 50% για κατοικίες στις οποίες ακόμα δεν έχουν μπει μέσα.

Οπως αναφέρουν κύκλοι από το επιτελείο του πρωθυπουργού της Αλβανίας, ο Εντι Ράμα παλεύει για να αλλάξει την εικόνα των πόλεων που έχουν τις μεγαλύτερες ζημιές αλλά και να επαναφέρει την καλή ψυχολογία των κατοίκων. Σκοπός της αλβανικής κυβέρνησης είναι οι πόλεις να μη θυμίζουν σε τίποτα τον καταστροφικό σεισμό της 26ης Νοεμβρίου. Δημοσιογράφοι από την αλβανική τηλεόραση, κρατώντας την ανωνυμία τους, μας λένε ότι ο Εντι Ράμα κάνει τα πάντα προκειμένου να «μην έχουν “ψωμί” οι ξένοι δημοσιογράφοι» και να φύγουν από τη χώρα.

Πόλεις-φαντάσματα και ανοικοδόμηση

Μάριος Κωνσταντινίδης

Με τον φόβο των μετασεισμών την πρώτη εβδομάδα μετά τον καταστροφικό σεισμό οι πόλεις έχουν ερημώσει. Οικογένειες με μικρά παιδιά έχουν φύγει για την επαρχία. Πίσω στις πόλεις έχουν μείνει κυρίως άντρες (φωτ. 5). Το βράδυ μαζεύονται στα καφενεία και κοιμούνται μέσα στα αυτοκίνητά τους σε πλατείες και ανοιχτούς χώρους. Κάποιοι επιμένουν να κοιμούνται κοντά στα σπίτια τους για να προστατεύσουν τις περιουσίες τους (φωτ. 6). Ο Atol Dimni ζει τα τελευταία 40 χρόνια στο Δυρράχιο κι όπως λέει «είναι η πρώτη φορά που βλέπω την πόλη τόσο άδεια, είναι μια κατάσταση που δεν έχουμε ξανανιώσει». Το Δυρράχιο του Δεκεμβρίου 2019 θυμίζει αναπαράσταση του Δυρραχίου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα ο Αλβανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι οι πληγέντες που ζουν σε χωριά μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα να επιδιορθώνουν μόνοι τους τις ζημιές και να θα πάρουν αποζημίωση 20 εκατομμύρια (παλιά) ΛΕΚ, δηλαδή περίπου 16.000 ευρώ, ένα ποσό πολύ μικρό για τις ζημιές που έχουν υποστεί εκατοντάδες κατοικίες. Οι κάτοικοι στις πόλεις ακόμα περιμένουν να μάθουν πότε θα επισκευαστούν τα σπίτια τους, ενώ όσοι μπορούν, πληρώνουν από την τσέπη τους για μικροεπισκευές. «Περιμένουμε να γυρίσουμε στα σπίτια μας, τα έχουμε πληρώσει ήδη μία φορά, τώρα πρέπει να μας βοηθήσει το κράτος» τονίζει ο Enver, κάτοικος Δυρραχίου, που ζει σε μια πολυκατοικία 84 διαμερισμάτων, αποκλεισμένη από την αστυνομία. Αντίστοιχη είναι και η περίπτωση του Arti Agasi που επισημαίνει ότι «κανείς δεν μας λέει πότε θα φτιαχτούν τα σπίτια μας, δεν μπορούμε να περιμένουμε 5-6 μήνες, πρέπει να γυρίσουμε στις δουλειές μας».​​​​​

Δημοσιογράφος

ΕΥΡΩΠΗ
Τις πληγές της μετρά η Αλβανία
Μαζικά εγκαταλείπουν τα Τίρανα και το Δυρράχιο οι κάτοικοι, μετά τους μετασεισμούς οι οποίοι ακολούθησαν το χτύπημα του Εγκέλαδου, που άφησε πίσω 51 νεκρούς, 3.000 τραυματίες και πάνω από 10.000 άστεγους.
Τις πληγές της μετρά η Αλβανία
ΕΥΡΩΠΗ
Θρήνος για την τραγωδία που προκάλεσε ο μεγάλος σεισμός στην Αλβανία
Δραματικές στιγμές ζει η γειτονική Αλβανία τρεις ημέρες μετά τον φονικό σεισμό των 6,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Οι έρευνες των σωστικών συνεργείων συνεχίζονται στο Δυρράχιο, ενώ ο επίσημος μέχρι στιγμής...
Θρήνος για την τραγωδία που προκάλεσε ο μεγάλος σεισμός στην Αλβανία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας